Phôi ngày 5 loại 1 là gì? Ý nghĩa và khả năng thành công trong IVF

Trong quá trình hỗ trợ sinh sản, lựa chọn thời điểm và chất lượng phôi để chuyển vào tử cung là bước then chốt quyết định khả năng mang thai thành công. Khi phôi được nuôi cấy đến ngày thứ 5 và đạt loại 1, nghĩa là đạt chất lượng tốt nhất theo hệ thống đánh giá thì cơ hội thành công thường cao hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng rõ phôi ngày 5 đạt loại 1 cụ thể là như thế nào, có gì nổi bật và cần lưu ý gì. Bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp ngay từ phần đầu và sau đó phân tích chi tiết để bạn có cái nhìn toàn diện.

Phôi ngày 5 loại 1 là gì?

Đây là phôi thai đã được tạo thành và nuôi cấy trong phòng thí nghiệm tới ngày thứ 5 (tức khoảng 5 ngày sau khi thụ tinh) và được đánh giá là loại 1, tức chất lượng tốt nhất, theo tiêu chí hình thái phôi (ví dụ số lượng tế bào, phân bố đồng đều, nội bào tử và ngoại bào vỏ phát triển tốt). Việc phôi đạt mức loại 1 vào ngày 5 có nghĩa là phôi có tiềm năng tốt hơn để làm tổ trong tử cung, giảm khả năng bị loại trong quá trình nuôi cấy lâu và tăng cơ hội thành công của chuyển phôi.

Tiêu chí đánh giá và phân loại phôi ngày 5  

Để lựa chọn phôi lý tưởng, các phòng lab IVF đánh giá kỹ lưỡng hình thái và chất lượng của phôi vào ngày thứ 5 sau thụ tinh.

Giai đoạn phát triển và đánh giá hình thái

Sau khi thụ tinh, hợp tử sẽ liên tục phân chia, phát triển thành phôi dâu rồi thành phôi nang vào khoảng ngày thứ 5. Phôi được đánh giá dựa trên hình thái, tốc độ phân chia, độ đồng đều, sự chắc chắn của màng phôi,... Các chuyên viên phôi học sử dụng kính hiển vi chuyên dụng để quan sát từng chi tiết: Độ giãn nở của khoang phôi nang, độ dày màng trong suốt, số lượng và chất lượng tế bào trong từng khối. Hệ thống đánh giá phổ biến nhất hiện nay là hệ thống Gardner, được áp dụng rộng rãi tại các phòng lab IVF quốc tế và Việt Nam. Theo đó, phôi nang được chấm điểm theo 3 yếu tố chính:

Độ giãn nở của phôi nang (từ 1 đến 6):

• 1: Khoang phôi nang < 1/2 thể tích phôi.
• 2: Khoang chiếm 1/2 thể tích.
• 3: Phôi nang đầy, chiếm toàn bộ khoang.
• 4: Phôi nang giãn nở, màng mỏng.
• 5: Phôi đang nở (hatching).
• 6: Phôi đã nở hoàn toàn.

Chất lượng khối nội bào tử (ICM):

• A: Tế bào đông đặc, số lượng nhiều, phân bố đều.
• B: Tế bào lỏng lẻo hơn, số lượng ít hơn.
• C: Rất ít tế bào, chất lượng kém.

Chất lượng tế bào vỏ ngoài (TE):

• A: Nhiều tế bào, liên kết chặt chẽ.
• B: Ít tế bào hơn, liên kết lỏng lẻo.
• C: Rất ít tế bào, cấu trúc kém.

Phân loại  

Theo hệ thống phân loại phổ biến (ví dụ mô hình của các phòng lab IVF tại Việt Nam), phôi ngày 5 thường được chia thành loại 1, loại 2 và loại 3:

• Loại 1: Chất lượng tốt nhất, phôi có cấu trúc hoàn chỉnh, tốc độ phát triển đều, tế bào phân bố đồng đều. Thường tương ứng với điểm 4AA trở lên theo hệ thống Gardner. Đây là phôi lý tưởng để chuyển tươi hoặc trữ phôi.
• Loại 2: Chất lượng trung bình khá, có thể có một vài điểm chưa hoàn thiện như tế bào phân bố chưa đều hoặc tốc độ phát triển hơi chậm. Thường là 3AB, 4AB, 3AA… Vẫn có khả năng làm tổ tốt, nhưng tỷ lệ thành công thấp hơn loại 1.
• Loại 3: Chất lượng thấp hơn so với loại 1 và loại 2, có nhiều bất thường hình thái hơn như màng dày, mảnh vỡ nhiều, tế bào ít hoặc phân bố không đều. Thường là 3BC, 4CC… Vẫn có thể chuyển nếu không còn phôi tốt hơn, nhưng tỷ lệ thành công giảm đáng kể.

Khả năng thành công và các yếu tố ảnh hưởng với phôi 5 ngày

Khi phôi ngày 5 đạt loại 1, cơ hội thành công (cấy ghép làm tổ và mang thai) thường cao hơn so với các phôi loại thấp hơn hoặc chuyển sớm (ngày 3). Phôi loại 1 phản ánh khả năng phát triển tốt và hình thái đạt chuẩn cao, tuy nhiên điều đó không đảm bảo chắc chắn việc mang thai thành công. Cần hiểu đây là yếu tố thuận lợi, còn kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như:

• Tuổi người mẹ: Tuổi càng cao, chất lượng trứng và khả năng phát triển phôi tốt càng giảm, làm ảnh hưởng đến khả năng thành công dù phôi loại 1.
• Chất lượng phòng lab và kỹ thuật nuôi phôi: Môi trường nuôi cấy (nhiệt độ, pH, ánh sáng, phương tiện nuôi cấy) và chuyên viên phôi học rất quan trọng. Nếu phòng lab đạt chuẩn ISO 15189, sử dụng hệ thống time-lapse, khả năng phôi ngày 5 đạt loại 1 sẽ cao hơn và tỷ lệ thành công cũng tăng.
• Niêm mạc tử cung và sức khỏe người mẹ: Ngay cả khi phôi loại 1, nếu nội mạc tử cung không thuận lợi (có polyp, viêm nội mạc), có bệnh phụ khoa chưa được xử lý, hoặc điều kiện nội tiết chưa chuẩn, khả năng làm tổ sẽ bị ảnh hưởng.
• Số lượng và chọn lọc phôi: Việc nuôi phôi đến ngày 5 giúp loại bỏ những phôi phát triển kém, nên chỉ giữ lại phôi khỏe mạnh. Điều này giúp khi chọn loại 1, khả năng thành công cao hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ có 1 phôi duy nhất đạt loại 1, áp lực tâm lý và rủi ro thất bại sẽ cao hơn.
• Xét nghiệm di truyền (PGT-A): Nếu phôi ngày 5 đạt loại 1 được sinh thiết và xét nghiệm bình thường về nhiễm sắc thể, tỷ lệ thai lâm sàng có thể tăng lên.

Lưu ý quan trọng khi có phôi ngày 5 đạt loại 1

Để tăng cơ hội thành công và giảm rủi ro, các cặp vợ chồng cần lưu ý một số điểm sau:

• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ: Dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý thay đổi liều hoặc bỏ thuốc vì có thể ảnh hưởng đến quá trình làm tổ và phát triển phôi.
• Tái khám đúng hẹn để bác sĩ theo dõi quá trình làm tổ và kịp thời điều chỉnh phác đồ hỗ trợ nếu cần.
• Giữ tinh thần thoải mái: Tránh căng thẳng, lo lắng quá mức; có thể tập thiền hoặc yoga nhẹ nhàng.
• Ăn uống cân bằng: Tăng cường rau xanh, trái cây,...; Hạn chế cà phê, rượu, thuốc lá, đồ chiên xào dầu mỡ.
• Nghỉ ngơi hợp lý: Không cần nằm bất động hoàn toàn nhưng tránh vận động mạnh (chạy bộ, bê vác nặng) trong 48 giờ đầu sau chuyển phôi.
• Chuẩn bị tâm lý thực tế và tích cực: Chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho cả khả năng thành công hoặc chưa thành công; Nếu thất bại, phân tích lại chu kỳ, giữ niềm tin và hợp tác chặt chẽ với bác sĩ để tăng cơ hội thành công ở các chu kỳ tiếp theo.

Phôi ngày 5 loại 1 là một kết quả rất tích cực trong quy trình hỗ trợ sinh sản. Điều này mang lại hy vọng lớn cho kết quả chuyển phôi thành công. Tuy nhiên, không vì thế mà bỏ qua các yếu tố còn lại như tuổi mẹ, sức khỏe tử cung, điều kiện phòng lab và theo dõi sau chuyển phôi. Khi gia đình và người bệnh hiểu rõ nghĩa của phôi loại 1, đồng thời chuẩn bị tốt và cộng tác với bác sĩ, khả năng đạt kết quả tích cực sẽ cao hơn.