Những dấu hiệu xoắn tinh hoàn và những điều cần lưu ý

Xoắn tinh hoàn là một tình trạng cấp cứu nam khoa xảy ra khi thừng tinh bị xoắn, làm cản trở dòng máu nuôi dưỡng tinh hoàn. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh, trẻ em và thanh thiếu niên. Nếu không được xử trí trong "thời gian vàng", mô tinh hoàn có thể bị hoại tử và buộc phải cắt bỏ. Vì vậy, việc nhận biết sớm những dấu hiệu xoắn tinh hoàng đóng vai trò rất quan trọng để người bệnh được điều trị kịp thời, hạn chế tối đa các biến chứng lâu dài.

Những dấu hiệu xoắn tinh hoàn thường gặp

Xoắn tinh hoàn thường xuất hiện đột ngột và tiến triển rất nhanh. Nếu nhận biết sớm các dấu hiệu xoắn tinh hoàn dưới đây, người bệnh có thể được điều trị kịp thời, giúp giảm nguy cơ tổn thương hoặc mất tinh hoàn.

Bìu sưng và đau khi chạm vào

Khi thừng tinh bị xoắn, máu không thể lưu thông bình thường đến tinh hoàn. Điều này khiến bìu sưng to, căng tức và trở nên đau nhạy cảm khi sờ hoặc ấn vào.

Tinh hoàn nằm cao hơn bên còn lại

Một dấu hiệu dễ nhận thấy là tinh hoàn bị xoắn bị kéo lên phía trên, nằm cao hơn so với tinh hoàn còn lại do thừng tinh bị co rút.

Đau bìu dữ dội xuất hiện bất ngờ

Triệu chứng điển hình nhất của xoắn tinh hoàn là cơn đau dữ dội ở một hoặc cả hai bên bìu. Cơn đau có thể xuất hiện bất cứ thời điểm nào trong ngày, kể cả khi đang ngủ, nghỉ ngơi hay vận động. Không ít trường hợp, cảm giác đau còn lan xuống vùng bẹn hoặc bụng dưới.

Xuất hiện khối bất thường ở tinh hoàn

Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, mô tinh hoàn có thể bị tổn thương, làm xuất hiện các khối bất thường hoặc gây ra nhiều biến chứng tại tinh hoàn.

Da bìu chuyển sang màu đỏ hoặc tím

Ngoài hiện tượng sưng, vùng da bìu còn có thể đổi sang màu đỏ sẫm hoặc tím bầm do máu không lưu thông. Đây là dấu hiệu cảnh báo cần được cấp cứu ngay để tháo xoắn và khôi phục nguồn máu nuôi tinh hoàn.

Buồn nôn hoặc nôn

Đau quá mức do xoắn tinh hoàn có thể kích thích cơ thể gây cảm giác buồn nôn, thậm chí nôn ói. Đây là phản ứng thường gặp trước những cơn đau dữ dội xảy ra đột ngột.

Đau vùng bụng dưới

Bên cạnh đau bìu, nhiều người còn cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau rõ ở vùng bụng dưới, khiến cơ thể mệt mỏi và khó chịu hơn.

Chóng mặt, choáng váng

Mặc dù không phải triệu chứng đặc hiệu, một số trường hợp có thể bị chóng mặt hoặc đau đầu khi cơn đau quá dữ dội. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy tình trạng xoắn có thể đang diễn tiến nặng và cần được xử trí khẩn cấp.

Đi tiểu nhiều hơn bình thường

Một số người bị xoắn tinh hoàn có thể nhận thấy tần suất đi tiểu tăng lên. Dấu hiệu này không phổ biến nhưng vẫn có thể xuất hiện trong một số trường hợp.

Sốt khi bệnh trở nên nghiêm trọng

Nếu xoắn tinh hoàn kéo dài dẫn đến tổn thương hoặc hoại tử tinh hoàn, cơ thể có thể phản ứng bằng tình trạng sốt cao. Đây là dấu hiệu nguy hiểm, người bệnh cần được cấp cứu ngay để hạn chế biến chứng và bảo tồn chức năng tinh hoàn.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ bị xoắn tinh hoàn

Phần lớn trường hợp bị xoắn tinh hoàn xảy ra ở những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh và không có bệnh lý liên quan. Tuy nhiên, một số yếu tố dưới đây được cho là có thể làm tăng khả năng gặp phải tình trạng này:

• Tinh hoàn có kích thước lớn hơn bình thường, dễ làm tăng nguy cơ xảy ra hiện tượng xoắn.
• Có khối u ở tinh hoàn, đặc biệt là các khối u ác tính liên quan đến thừng tinh.
• Xoắn tinh hoàn thường gặp ở trẻ sơ sinh và nam thanh thiếu niên từ 16 - 18 tuổi, nhất là giai đoạn trước hoặc trong tuổi dậy thì.
• Bất thường bẩm sinh về cấu trúc giải phẫu của tinh hoàn hoặc các mô xung quanh. Trong đó, dị dạng "quả lắc chuông" (bell-clapper deformity) là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm phần lớn các trường hợp.
• Chấn thương vùng bìu hoặc vận động mạnh, chẳng hạn như đạp xe, có thể là yếu tố khởi phát nhưng chỉ chiếm khoảng 4 - 8% số ca mắc.
• Tiền sử gia đình có người từng bị xoắn tinh hoàn cũng có thể làm tăng nguy cơ.
• Thời tiết lạnh được cho là có liên quan đến xoắn tinh hoàn, tuy nhiên mối liên hệ này vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.

Biến chứng có thể gặp khi bị xoắn tinh hoàn

Xoắn tinh hoàn là một tình trạng cấp cứu nam khoa cần được xử trí càng sớm càng tốt. Nếu chậm trễ trong việc điều trị, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản, bao gồm:

• Tổn thương tinh hoàn nặng: Khi tinh hoàn bị xoắn, dòng máu nuôi đến cơ quan này bị cản trở khiến oxy và dưỡng chất không được cung cấp đầy đủ. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, mô tinh hoàn có thể bị hoại tử và trong một số trường hợp buộc phải cắt bỏ để tránh tổn thương lan rộng.
• Nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản: Hiện nay, tác động lâu dài của xoắn tinh hoàn đối với khả năng sinh sản vẫn đang được nghiên cứu. Tuy nhiên, tình trạng này có thể làm suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, đặc biệt ở thanh thiếu niên và nam giới trưởng thành.
• Ảnh hưởng đến tinh hoàn còn lại: Sau khi một bên tinh hoàn bị tổn thương, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch để loại bỏ mô bị hư hại và hỗ trợ quá trình phục hồi. Trong quá trình này, các kháng thể hoặc protein miễn dịch được tạo ra có thể vô tình gây tác động bất lợi đến tinh hoàn còn lại.
• Tổn thương do tái tưới máu: Sau khi lưu lượng máu được khôi phục, các mô từng bị thiếu máu trong thời gian dài có thể tiếp tục bị tổn thương do hiện tượng tái tưới máu.
• Nhiễm trùng huyết: Đây là biến chứng rất hiếm gặp. Nếu xoắn tinh hoàn kéo dài mà không được điều trị, mô hoại tử có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết. Khi nhiễm trùng lan rộng, người bệnh có nguy cơ bị tổn thương nhiều cơ quan và thậm chí đe dọa tính mạng.

Dấu hiệu xoắn tinh hoàn thường khởi phát đột ngột với đau dữ dội, sưng bìu, tinh hoàn nằm cao bất thường và có thể kèm buồn nôn hoặc đau bụng dưới. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí càng sớm càng tốt để tăng khả năng bảo tồn tinh hoàn và duy trì chức năng sinh sản. Khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.