Những ai không nên ăn ngải cứu? Một số lưu ý khi ăn ngải cứu

Ngải cứu là loại rau quen thuộc trong nhiều món ăn và bài thuốc dân gian nhờ hương thơm đặc trưng cùng nhiều lợi ích đối với sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để sử dụng loại thực phẩm này, bởi trong một số trường hợp, ngải cứu có thể gây ảnh hưởng không mong muốn nếu dùng không đúng cách.

Ăn ngải cứu có tác dụng gì?

Ngải cứu là loại rau gia vị đồng thời cũng được sử dụng trong y học cổ truyền. Thành phần của cây chứa tinh dầu, flavonoid và nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học. Nhờ đó, ngải cứu được nghiên cứu về một số đặc tính như chống oxy hóa, kháng khuẩn, hỗ trợ giảm viêm và tác động lên hệ tiêu hóa.

Khi được sử dụng với lượng vừa phải trong bữa ăn, ngải cứu có thể mang lại một số lợi ích tiềm năng như:

• Bổ sung các hợp chất chống oxy hóa: Các flavonoid và hợp chất phenolic trong ngải cứu góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do.
• Hỗ trợ tiêu hóa: Mùi thơm và vị đặc trưng của ngải cứu có thể kích thích vị giác, giúp bữa ăn ngon miệng hơn.
• Hỗ trợ làm ấm cơ thể: Theo kinh nghiệm dân gian, ngải cứu thường được dùng trong các món ăn ấm như trứng ngải cứu hoặc gà hầm.
• Cung cấp một số vi chất và hợp chất thực vật: Khi dùng như rau gia vị, ngải cứu góp phần làm đa dạng khẩu phần ăn.

Tuy nhiên, các công dụng như điều hòa kinh nguyệt, cầm máu, an thần hoặc điều trị rối loạn tiêu hóa chủ yếu xuất phát từ kinh nghiệm dân gian và chưa thể thay thế phương pháp điều trị y khoa. Đặc biệt, ngải cứu có chứa thujone trong tinh dầu; nếu sử dụng quá nhiều, dùng kéo dài hoặc dùng dưới dạng cô đặc có thể gây buồn nôn, chóng mặt, kích thích thần kinh, thậm chí co giật.

Những ai không nên ăn ngải cứu?

Mặc dù ngải cứu là loại thảo dược được sử dụng phổ biến trong ẩm thực và y học cổ truyền, nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Do chứa các hoạt chất sinh học như thujone, ngải cứu có thể gây tác dụng không mong muốn nếu dùng với lượng lớn hoặc ở một số đối tượng đặc biệt.

Theo Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (European Medicines Agency - EMA), các chế phẩm từ ngải cứu không nên sử dụng trong thời kỳ mang thai và cần thận trọng ở những người có bệnh lý nền hoặc đang dùng thuốc điều trị. 

Phụ nữ mang thai và đang cho con bú

Ngải cứu có thể kích thích co bóp tử cung, đặc biệt khi sử dụng với lượng lớn hoặc dưới dạng tinh dầu, cao chiết. Vì vậy, phụ nữ mang thai nên hạn chế sử dụng nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Đối với phụ nữ đang cho con bú, hiện còn thiếu dữ liệu về mức độ an toàn nên cũng cần thận trọng.

Người mắc bệnh gan

Gan là cơ quan chuyển hóa nhiều hoạt chất có trong ngải cứu. Người bị viêm gan, xơ gan hoặc suy giảm chức năng gan nên hạn chế sử dụng để tránh làm tăng gánh nặng chuyển hóa và ảnh hưởng đến chức năng gan.

Người có tiền sử động kinh hoặc rối loạn thần kinh

Ngải cứu chứa thujone, một hợp chất có thể tác động lên hệ thần kinh trung ương khi dùng với liều cao. Người mắc động kinh hoặc các bệnh lý thần kinh nên tránh tự ý sử dụng ngải cứu thường xuyên.

Người có cơ địa dị ứng

Một số người có thể bị dị ứng với ngải cứu, đặc biệt nếu có tiền sử dị ứng với các loài thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae). Các biểu hiện có thể bao gồm nổi mề đay, ngứa, phát ban hoặc khó thở.

Trẻ nhỏ

Hệ tiêu hóa và chức năng chuyển hóa của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, do đó không nên cho trẻ sử dụng ngải cứu thường xuyên hoặc với lượng lớn, đặc biệt dưới dạng tinh dầu hoặc các chế phẩm cô đặc.

Người đang sử dụng thuốc điều trị

Ngải cứu có thể tương tác với một số loại thuốc như thuốc chống đông máu, thuốc điều trị đái tháo đường hoặc thuốc chống co giật. Nếu đang điều trị bệnh mạn tính, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung ngải cứu vào chế độ ăn.

Lưu ý khi ăn ngải cứu để đảm bảo an toàn

Ngải cứu có thể được sử dụng như một loại rau gia vị, nhưng không nên ăn quá nhiều hoặc dùng liên tục trong thời gian dài. Để hạn chế các tác dụng không mong muốn, người dùng cần lưu ý:

• Chỉ sử dụng với lượng vừa phải: Không nên ăn ngải cứu hằng ngày hoặc dùng dưới dạng nước cốt, cao chiết và tinh dầu khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Việc dùng quá mức có thể làm tăng nguy cơ buồn nôn, chóng mặt hoặc kích thích hệ thần kinh do thành phần thujone.
• Ưu tiên chế biến chín: Ngải cứu nên được nấu chín kỹ và dùng như một thành phần trong món ăn thay vì ăn sống. Cách này giúp giảm vị đắng, hạn chế kích ứng đường tiêu hóa và bảo đảm vệ sinh thực phẩm.
• Sơ chế cẩn thận: Nên chọn lá còn tươi, không bị sâu bệnh hoặc hư hỏng; rửa nhiều lần dưới vòi nước sạch để loại bỏ đất cát và tạp chất bám trên bề mặt.
• Không dùng khi bụng đói: Vị đắng và tinh dầu của ngải cứu có thể gây cồn cào, buồn nôn hoặc khó chịu ở dạ dày, nhất là với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể: Ngừng sử dụng nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng, nôn, chóng mặt, phát ban hoặc khó thở.
• Thận trọng ở người có bệnh nền: Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người mắc bệnh gan, bệnh thần kinh, rối loạn tiêu hóa cấp hoặc đang dùng thuốc điều trị nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Mặc dù ngải cứu là loại rau gia vị mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Hiểu rõ những ai không nên ăn ngải cứu và tuân thủ các lưu ý khi sử dụng sẽ giúp hạn chế những tác dụng không mong muốn, đồng thời phát huy tối đa giá trị dinh dưỡng của loại thực phẩm này. Nếu bạn đang mang thai, có bệnh lý nền hoặc sử dụng thuốc điều trị, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung ngải cứu vào chế độ ăn.