Nhai nhiều 1 bên có sao không? Ảnh hưởng và cách khắc phục

Khi ăn, nhiều người có xu hướng đưa thức ăn về 1 bên hàm thuận mà không nhận ra. Thỉnh thoảng nhai 1 bên thường không đáng lo, nhưng nếu gần như luôn sử dụng 1 bên trong thời gian dài, bạn nên chú ý. Đôi khi đây không đơn thuần là thói quen mà có thể liên quan đến vấn đề răng miệng khiến bạn vô thức tránh nhai ở bên còn lại.

Nhai nhiều 1 bên có sao không?

Nhai nhiều 1 bên trong thời gian dài có thể tiềm ẩn một số ảnh hưởng đến cơ nhai, khớp hàm và khả năng ăn nhai. Mức độ ảnh hưởng khác nhau ở mỗi người và còn phụ thuộc vào tình trạng răng miệng, khớp cắn cũng như nguyên nhân gây nhai lệch. Một số vấn đề có thể gặp gồm:

Mất cân đối hoạt động của cơ nhai

Khi 1 bên hàm được sử dụng thường xuyên hơn, cơ nhai hai bên có thể hoạt động không đồng đều. Theo thời gian, một số người có thể cảm thấy căng, mỏi hoặc khó chịu ở vùng hàm.

Tăng nguy cơ khó chịu ở khớp thái dương hàm

Thói quen nhai lệch kéo dài có thể liên quan đến tình trạng đau hoặc mỏi hàm, khó chịu khi nhai, hạn chế há miệng hoặc tiếng kêu ở khớp. Tuy nhiên, các vấn đề khớp thái dương hàm thường do nhiều yếu tố cùng tác động.

Bên ít nhai có thể đang gặp vấn đề răng miệng

Đây là điều dễ bị bỏ qua. Một người có thể nhai lệch sang 1 bên vì bên còn lại đang bị sâu răng, ê buốt, đau răng, mất răng hoặc gặp vấn đề khiến việc cắn nhai không thoải mái. Nếu không phát hiện nguyên nhân, vấn đề răng miệng có thể tiếp tục tiến triển và ảnh hưởng đến khả năng ăn nhai.

Giảm hiệu quả ăn nhai

Việc phụ thuộc chủ yếu vào 1 bên hàm, đặc biệt khi có răng bị mất hoặc tổn thương, có thể làm giảm khả năng nghiền thức ăn và gây khó chịu khi ăn các món dai, cứng.

Có thể liên quan đến bất đối xứng khuôn mặt

Nhai lệch kéo dài thường được quan tâm vì nguy cơ làm khuôn mặt mất cân đối. Tuy nhiên, hình dạng khuôn mặt chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như cấu trúc xương, răng, khớp cắn, quá trình phát triển và tình trạng của khớp thái dương hàm. Vì vậy, nếu nhận thấy mặt ngày càng mất cân đối, nghi ngờ rối loạn khớp thái dương hàm nên khám chuyên khoa để xác định nguyên nhân thay vì tự kết luận do thói quen nhai.

Những dấu hiệu cần đi khám?

Nhai 1 bên trong thời gian ngắn và không có triệu chứng thường không phải tình trạng cấp cứu. Tuy nhiên, nếu thói quen xuất hiện do đau hoặc đi kèm bất thường ở răng và hàm, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân. Một số dấu hiệu đáng chú ý gồm:

• Đau hoặc ê buốt răng khi nhai: Có thể khiến bạn vô thức tránh sử dụng bên răng đang khó chịu và chuyển toàn bộ thức ăn sang phía còn lại.
• Đau hoặc mỏi vùng hàm kéo dài: Đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện lúc nhai, há miệng hoặc sau khi ăn những thực phẩm cần nhai nhiều.
• Khó há hoặc ngậm miệng: Cảm giác hàm bị kẹt, hạn chế vận động hoặc không thể mở và đóng miệng bình thường cần được đánh giá.
• Tiếng kêu ở khớp hàm kèm đau: Tiếng “lục cục” đơn thuần không phải lúc nào cũng cần điều trị, nhưng nếu đi kèm đau hoặc hạn chế vận động hàm thì nên đi khám.
• Mất răng hoặc răng hư hỏng ảnh hưởng đến ăn nhai: Khoảng mất răng, răng vỡ hoặc các vấn đề răng miệng khác có thể khiến người bệnh hình thành thói quen chỉ nhai ở bên còn lại.
• Đau vùng mặt hoặc quanh tai kéo dài: Đau vùng hàm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó cần thăm khám nếu triệu chứng dai dẳng hoặc ngày càng tăng.

Nha sĩ có thể kiểm tra răng, khớp cắn và vận động của hàm để tìm nguyên nhân. Tùy triệu chứng, một số trường hợp có thể cần chụp X-quang hoặc các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác.

Cách khắc phục thói quen nhai nhiều 1 bên

Muốn thay đổi thói quen nhai lệch, điều quan trọng không phải là ép bản thân chuyển ngay sang bên ít sử dụng. Nếu phía đó đang đau hoặc có vấn đề về răng, nguyên nhân cần được xử lý trước.

Kiểm tra sức khỏe răng miệng

Nếu bạn nhai 1 bên vì bên còn lại bị đau, ê buốt, mất răng hoặc khó cắn thức ăn, nên khám nha khoa. Tùy nguyên nhân, bác sĩ sẽ tư vấn cách xử trí phù hợp. Sau khi vấn đề răng miệng được giải quyết và việc nhai không còn gây khó chịu, người bệnh mới có điều kiện sử dụng hai bên hàm cân đối hơn.

Tập sử dụng hai bên khi nhai

Nếu nha sĩ không phát hiện vấn đề khiến 1 bên hàm cần tránh sử dụng, bạn có thể tập phân bố thức ăn sang cả hai bên thay vì luôn nhai ở một phía. Có thể bắt đầu với thức ăn có độ mềm vừa phải, ăn chậm và chú ý đến bên đang sử dụng. Không cần cố đếm số lần nhai hoặc liên tục đổi bên sau mỗi lần cắn, mục tiêu là hạn chế việc phụ thuộc hoàn toàn vào một phía.

Hạn chế làm hàm hoạt động quá mức

Nếu đang đau hoặc mỏi hàm, nên tránh những hoạt động khiến cơ và khớp phải làm việc nhiều như nhai kẹo cao su liên tục, cắn vật cứng hoặc thường xuyên siết chặt hàm. Trong giai đoạn có triệu chứng, thức ăn mềm và được cắt thành miếng nhỏ có thể giúp giảm hoạt động quá mức của cơ nhai. Khi triệu chứng kéo dài, nên đi khám thay vì chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn.

Không tự điều trị khi hàm đau hoặc phát ra tiếng kêu

Đau hàm và tiếng kêu ở khớp có nhiều nguyên nhân. Các phương pháp như tự nắn hàm, tập động tác mạnh hoặc sử dụng dụng cụ chỉnh khớp cắn khi chưa được đánh giá có thể không phù hợp. Nếu đau dai dẳng, há miệng hạn chế hoặc hàm thường xuyên bị kẹt, nha sĩ hoặc bác sĩ có chuyên môn về vùng hàm mặt có thể đánh giá nguyên nhân và lựa chọn biện pháp điều trị phù hợp.

Nhai nhiều 1 bên kéo dài có thể liên quan đến sự mất cân đối trong hoạt động của cơ nhai và một số vấn đề về chức năng hàm. Tuy nhiên, không nên khẳng định thói quen này chắc chắn gây lệch mặt hoặc bệnh khớp thái dương hàm. Nếu bạn thường xuyên chỉ nhai một phía, đặc biệt kèm đau răng, đau hàm hoặc khó há miệng, nên kiểm tra răng miệng để tìm nguyên nhân và khắc phục phù hợp.