Nguyên nhân và cách điều trị đi tiểu ra máu ở nam giới​

Màu sắc nước tiểu vốn phản ánh khá rõ tình trạng sức khỏe, vì vậy sự xuất hiện của máu trong nước tiểu ở nam giới luôn là dấu hiệu cần được chú ý. Hiện tượng này có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi và bắt nguồn từ những nguyên nhân rất khác nhau, từ tổn thương nhẹ đến các bệnh lý phức tạp.

Tiểu ra máu ở nam là gì?

Tiểu ra máu ở nam là tình trạng nước tiểu có lẫn hồng cầu, khiến màu sắc nước tiểu chuyển sang hồng nhạt, đỏ hoặc sẫm màu. Đây không phải là một bệnh riêng lẻ mà là dấu hiệu lâm sàng cảnh báo các rối loạn hoặc bệnh lý liên quan đến hệ tiết niệu, chủ yếu ở thận, bàng quang và niệu đạo.

Trong điều kiện bình thường, hệ tiết niệu có nhiệm vụ lọc máu, loại bỏ chất thải và tạo thành nước tiểu. Khi cấu trúc hoặc chức năng của thận, bàng quang hay niệu đạo bị tổn thương, hồng cầu có thể rò rỉ vào nước tiểu và gây ra hiện tượng tiểu máu. Mức độ thay đổi màu nước tiểu phụ thuộc vào số lượng hồng cầu và nguyên nhân gây bệnh, tuy nhiên màu sắc đậm hay nhạt không phản ánh trực tiếp mức độ nguy hiểm.

Về mặt lâm sàng, tiểu ra máu ở nam thường được chia thành hai dạng:

• Tiểu máu vi thể: Lượng hồng cầu ít, không làm thay đổi màu nước tiểu, chỉ phát hiện qua xét nghiệm.
• Tiểu máu đại thể: Nước tiểu đổi màu rõ rệt, đôi khi kèm theo cục máu đông, người bệnh có thể nhận biết bằng mắt thường.

Để hỗ trợ chẩn đoán, bác sĩ còn dựa vào các đặc điểm như lượng máu nhiều hay ít, máu mới hay máu cũ, tiểu máu toàn bãi hay cuối bãi, cũng như việc tiểu máu có đi kèm triệu chứng đau buốt, tiểu khó hay không.

Theo Centers for Disease Control and Prevention (CDC - Hoa Kỳ), tiểu ra máu là một dấu hiệu cần được đánh giá y khoa vì có thể liên quan đến nhiễm trùng tiết niệu, sỏi, bệnh thận hoặc ung thư đường tiết niệu, và việc thăm khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân chính xác cũng như điều trị kịp thời.

Nguyên nhân của đi tiểu ra máu ở nam giới​

Ở nam giới, hiện tượng đi tiểu ra máu thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, chủ yếu liên quan đến hệ tiết niệu, tuyến tiền liệt hoặc tác động cơ học - thuốc men. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp

Nhiễm trùng đường tiết niệu

Vi khuẩn xâm nhập vào niệu đạo, bàng quang hoặc thận có thể gây viêm nhiễm và làm hồng cầu rò rỉ vào nước tiểu. Ngoài tiểu ra máu, người bệnh còn có thể gặp tình trạng tiểu buốt, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục và có mùi lạ. Trường hợp nhiễm trùng lan lên thận thường kèm đau lưng, sốt, ớn lạnh, buồn nôn và mức độ bệnh nặng hơn.

Sỏi thận, sỏi bàng quang

Sỏi hình thành do khoáng chất lắng đọng trong đường tiết niệu. Khi sỏi di chuyển hoặc mắc kẹt, chúng có thể làm trầy xước niêm mạc, gây chảy máu và dẫn đến tiểu ra máu. Người bệnh thường kèm đau dữ dội vùng thắt lưng, hông, buồn nôn, đôi khi sốt và nước tiểu đục.

Tiểu máu sau vận động gắng sức

Tập thể dục cường độ cao, đặc biệt là chạy đường dài hoặc vận động mạnh trong thời gian ngắn, có thể gây tiểu máu tạm thời. Tình trạng này thường liên quan đến mất nước hoặc va chạm vi mô trong đường tiết niệu và đa số sẽ tự hết sau vài ngày. Nếu kéo dài, cần thăm khám để loại trừ bệnh lý tiềm ẩn.

Phì đại tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt phì đại có thể chèn ép niệu đạo, khiến dòng tiểu bị cản trở. Sự tăng co bóp của bàng quang để đẩy nước tiểu ra ngoài có thể làm tổn thương mạch máu và gây tiểu ra máu. Bệnh thường gặp ở nam giới trung niên và lớn tuổi, kèm theo tiểu khó, tiểu đêm nhiều lần, tia nước tiểu yếu hoặc bí tiểu.

Đặt ống thông tiểu

Việc đặt ống thông tiểu sau phẫu thuật, chấn thương hoặc do bệnh lý có thể gây xây xát niệu đạo, dẫn đến chảy máu. Ngoài ra, ống thông còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu nếu lưu lâu ngày.

Tổn thương hoặc viêm cầu thận

Khi cầu thận bị viêm hoặc tổn thương, khả năng lọc máu suy giảm, khiến hồng cầu và protein đi vào nước tiểu. Người bệnh có thể kèm phù mặt, phù chân, tăng huyết áp, tiểu ít hoặc tiểu đêm nhiều, nước tiểu sủi bọt.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số thuốc như thuốc chống đông máu, thuốc kháng viêm không steroid, thuốc hóa trị hoặc thuốc nhuận tràng dùng kéo dài có thể gây kích ứng hoặc tổn thương thận - bàng quang, từ đó dẫn đến tiểu máu.

Ung thư tuyến tiền liệt

Ở giai đoạn sớm, ung thư tuyến tiền liệt thường ít triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện tiểu ra máu, đau vùng chậu, đau lưng, đau khi xuất tinh, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc đau xương

Ung thư bàng quang

Tiểu ra máu thường là dấu hiệu sớm và phổ biến nhất của ung thư bàng quang. Ngoài ra, bệnh có thể gây tiểu nhiều lần, tiểu khó, đau rát khi đi tiểu. Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể gặp đau lưng, phù chân, sụt cân và suy nhược.

Nhìn chung, khi thắc mắc nam giới đi tiểu ra máu là bệnh gì, câu trả lời không chỉ gói gọn trong một nguyên nhân. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh lành tính nhưng cũng có khả năng cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng. Vì vậy, nam giới không nên chủ quan mà cần đi khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Cách điều trị tình trạng đi tiểu ra máu ở nam giới

Việc điều trị đi tiểu ra máu ở nam giới không có một phác đồ chung cho tất cả mọi người, mà cần dựa vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương của hệ tiết niệu. Bản chất tiểu ra máu là một dấu hiệu lâm sàng, vì vậy muốn xử lý dứt điểm cần tập trung điều trị bệnh nền gây ra triệu chứng này.

Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp sau:

• Điều trị bằng thuốc: Trường hợp tiểu ra máu do nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục, người bệnh thường được chỉ định thuốc kháng sinh phù hợp để loại bỏ vi khuẩn gây bệnh, từ đó cải thiện triệu chứng tiểu máu.
• Can thiệp sỏi tiết niệu: Nếu nguyên nhân là sỏi thận hoặc sỏi bàng quang, bác sĩ có thể áp dụng các phương pháp như tán sỏi bằng sóng xung kích ngoài cơ thể nhằm phá vỡ viên sỏi, giúp chúng được đào thải dễ dàng qua đường tiểu mà không cần phẫu thuật mở.
• Phẫu thuật: Với những trường hợp nặng như khối u, tổn thương nghiêm trọng ở thận hoặc bàng quang, hoặc khi các phương pháp điều trị bảo tồn không hiệu quả, phẫu thuật có thể được cân nhắc để loại bỏ nguyên nhân gây chảy máu.

Tóm lại, đi tiểu ra máu ở nam giới không phải là một bệnh lý riêng lẻ mà là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, từ các rối loạn lành tính đến những bệnh lý nguy hiểm của hệ tiết niệu. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận, bàng quang và tuyến tiền liệt.