Nguyên nhân đau ruột thừa​ là do đâu? Triệu chứng đau ruột thừa dễ nhận biết

Viêm ruột thừa là một bệnh lý ngoại khoa thường gặp, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi với nhiều nguyên nhân khác nhau. Tình trạng này khởi phát khi lòng ruột thừa bị tắc nghẽn do phân cứng, tăng sinh mô lympho hoặc nhiễm khuẩn, dẫn đến viêm và sưng đau. Vậy nguyên nhân gây đau ruột thừa là gì?

Những nguyên nhân đau ruột thừa​ 

Đau ruột thừa thường là dấu hiệu điển hình của viêm ruột thừa, một tình trạng viêm nhiễm cấp tính trong ổ bụng có thể tiến triển nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời. Về cơ chế bệnh sinh, phần lớn các trường hợp xuất phát từ tình trạng tắc nghẽn lòng ruột thừa, tạo điều kiện cho vi khuẩn tăng sinh và gây viêm. Vậy, tại sao bị đau ruột thừa? Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp:

Nhiễm trùng đường tiêu hóa

Các tác nhân vi khuẩn như Salmonella, Escherichia coli hoặc virus đường ruột có thể gây viêm niêm mạc tiêu hóa. Phản ứng miễn dịch đi kèm làm tăng thâm nhập bạch cầu, từ đó lan rộng phản ứng viêm đến ruột thừa và kích hoạt cơn đau.

Tắc nghẽn lòng ruột thừa

Đây là nguyên nhân hàng đầu. Lòng ruột thừa có thể bị bít tắc bởi phân cứng, dị vật, giun ký sinh hoặc khối u. Sự tắc nghẽn làm ứ đọng dịch nhầy, tăng áp lực nội lòng, giảm tưới máu và tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến viêm cấp.

Viêm ruột mạn tính

Các bệnh lý như Crohn hoặc viêm loét đại tràng gây viêm lan tỏa niêm mạc đường tiêu hóa. Khi ổ viêm lan đến vùng manh tràng, ruột thừa có thể bị ảnh hưởng thứ phát, làm tăng nguy cơ viêm và đau.

Tăng sinh mô lympho

Mô bạch huyết trong thành ruột thừa có thể phì đại, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên khi hệ miễn dịch hoạt động mạnh. Sự tăng sinh này gây chèn ép lòng ruột thừa, dẫn đến tắc nghẽn và viêm.

Ký sinh trùng đường ruột

Các loại giun như giun đũa, giun kim hoặc giun móc khi tồn tại với số lượng lớn có thể gây tắc nghẽn cơ học. Ngoài ra, chúng còn gây kích thích niêm mạc, làm tăng phản ứng viêm tại ruột thừa.

Tích tụ phân cứng (táo bón kéo dài)

Táo bón mãn tính làm hình thành các khối phân rắn, gây cản trở nhu động ruột và làm bít tắc lỗ thông của ruột thừa. Điều này không chỉ gây tăng áp lực mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.

Khối u hoặc tăng trưởng bất thường

Các khối u lành tính (polyp) hoặc ác tính ở ruột thừa hoặc vùng lân cận có thể chèn ép lòng ruột, làm giảm lưu thông dịch và máu. Hậu quả là thiếu máu cục bộ và viêm, thậm chí dẫn đến hoại tử nếu không can thiệp kịp thời.

Rối loạn miễn dịch và nhiễm trùng toàn thân

Một số trường hợp hiếm, phản ứng miễn dịch quá mức hoặc nhiễm trùng toàn thân có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, trong đó có ruột thừa, gây viêm gián tiếp.

Triệu chứng đau ruột thừa dễ nhận biết

Viêm ruột thừa thường khởi phát với các biểu hiện lâm sàng tương đối điển hình, tuy nhiên dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác trong giai đoạn sớm. Dưới đây là những dấu hiệu đau ruột thừa thường gặp:

• Đau bụng: Cơn đau thường xuất hiện đầu tiên ở vùng quanh rốn hoặc thượng vị, sau đó di chuyển và khu trú tại hố chậu phải. Đau có xu hướng tăng dần về cường độ, rõ hơn khi vận động, ho, hắt hơi hoặc thay đổi tư thế do kích thích phúc mạc.
• Sốt nhẹ và phản ứng toàn thân: Người bệnh thường sốt nhẹ (khoảng 37,5 - 38°C). Khi sốt cao hơn có thể gợi ý biến chứng như viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng lan rộng. Kèm theo đó là tình trạng mệt mỏi, môi khô, lưỡi bẩn, biểu hiện của hội chứng nhiễm khuẩn.
• Rối loạn tiêu hóa: Buồn nôn hoặc nôn là triệu chứng thường gặp, đặc biệt ở trẻ em. Ngoài ra, người bệnh có thể chán ăn, đầy bụng, ăn uống kém hoặc tiêu chảy nhẹ do rối loạn nhu động ruột.
• Phản ứng thành bụng: Khi thăm khám, vùng bụng dưới bên phải có thể đau khi ấn, kèm theo co cứng cơ thành bụng hoặc phản ứng dội (đau tăng khi thả tay đột ngột), cho thấy tình trạng viêm đã ảnh hưởng đến phúc mạc.
• Biểu hiện toàn thân khác: Người bệnh có thể cảm thấy uể oải, giảm hoạt động, đặc biệt ở trẻ nhỏ có thể quấy khóc, bỏ ăn hoặc nằm co người để giảm đau.

Nhìn chung, các triệu chứng viêm ruột thừa thường tiến triển nhanh trong vòng 24-48 giờ. Khi xuất hiện đau bụng khu trú kèm sốt và rối loạn tiêu hóa, người bệnh cần được thăm khám y tế sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.

Khi nào cần khám bác sĩ?

Viêm ruột thừa là tình trạng cấp cứu ngoại khoa có thể tiến triển nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng nếu chậm trễ điều trị. Bạn nên chủ động đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau bụng kéo dài, tăng dần: Cơn đau kéo dài trên 6 giờ, đặc biệt khu trú ở hố chậu phải hoặc có xu hướng di chuyển từ quanh rốn xuống bụng dưới bên phải là dấu hiệu điển hình cần được đánh giá sớm.
• Sốt kèm triệu chứng tiêu hóa: Sốt ≥ 38-38,5°C đi kèm buồn nôn, nôn, chán ăn hoặc rối loạn tiêu hóa có thể gợi ý tình trạng viêm nhiễm tiến triển.
• Dấu hiệu kích thích phúc mạc: Bụng căng cứng, đau lan rộng toàn ổ bụng, tăng đau khi ấn hoặc khi thay đổi tư thế, kèm theo tình trạng bí trung tiện là dấu hiệu cảnh báo biến chứng như viêm phúc mạc.
• Biểu hiện nhiễm trùng toàn thân: Mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, nhịp tim nhanh hoặc tụt huyết áp có thể liên quan đến nhiễm trùng huyết, cần cấp cứu ngay.
• Triệu chứng không cải thiện hoặc nặng lên nhanh chóng: Đau tăng nhanh trong thời gian ngắn, kèm suy giảm thể trạng là dấu hiệu bệnh diễn tiến xấu.

Lưu ý, không tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể làm che lấp triệu chứng và ảnh hưởng việc chẩn đoán.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân đau ruột thừa điển hình, cũng như nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và thời điểm cần đến gặp bác sĩ. Viêm ruột thừa là bệnh lý có thể tiến triển nhanh và gây biến chứng nguy hiểm nếu chậm trễ điều trị. Vì vậy, khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, bạn không nên chủ quan mà cần thăm khám sớm để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.