Nguyên nhân bị ngộ độc pate và cách xử lý an toàn

Pate là món ăn phổ biến, giàu đạm và chất béo, thường được dùng kèm bánh mì hoặc làm món khai vị. Tuy nhiên, đây cũng là thực phẩm dễ bị nhiễm vi khuẩn và độc tố nếu không chế biến, bảo quản đúng cách. Ngộ độc pate không chỉ gây khó chịu với các triệu chứng tiêu hóa mà trong những trường hợp nghiêm trọng còn có thể đe dọa tính mạng.

Các tác nhân gây ngộ độc có trong pate

Pate là món ăn dễ bị nhiễm nhiều loại vi sinh vật gây bệnh trong quá trình chế biến hoặc bảo quản. Những vi khuẩn này phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt và giàu chất dinh dưỡng - điều kiện mà pate vốn có sẵn. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

Nhiễm khuẩn Salmonella

Salmonella là một trong những loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến nhất trên thế giới. Chúng sinh trưởng mạnh trong môi trường ẩm và giàu chất hữu cơ, chẳng hạn như pate. Nguyên liệu làm pate như gan động vật, thịt xay, trứng, bơ… đều giàu đạm và chất béo, tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển nếu pate không được chế biến và bảo quản đúng cách, đặc biệt khi để ở nhiệt độ phòng hoặc bán ngoài trời nóng.

Salmonella có thể bị tiêu diệt khi đun nóng trên 70°C, nhưng nhiều người lại sử dụng pate ở dạng nguội, ví dụ khi ăn kèm bánh mì, điều này làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi ăn phải pate nhiễm Salmonella, có thể xuất hiện các triệu chứng như: Buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt và ớn lạnh. 

Trong những trường hợp nghiêm trọng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu.

Nhiễm Listeria monocytogenes

Listeria monocytogenes là loại vi khuẩn có khả năng sinh sôi ngay cả trong môi trường lạnh, như tủ lạnh. Chúng có thể phát triển ở nhiệt độ từ 4 - 8°C, vì vậy pate để lâu trong ngăn mát có thể trở thành “ổ vi khuẩn” tiềm ẩn. Triệu chứng nhiễm khuẩn thường gặp gồm sốt, mệt mỏi và đau cơ.

Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp nguy cơ ngộ độc cấp, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não hoặc sảy thai (ở phụ nữ mang thai). Nhiễm Listeria đặc biệt nguy hiểm vì thời gian ủ bệnh kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, khiến việc xác định nguồn lây nhiễm trở nên khó khăn.

Nhiễm Clostridium botulinum

Clostridium botulinum là tác nhân nguy hiểm nhất trong các nguyên nhân gây ngộ độc từ pate. Vi khuẩn này tạo ra độc tố botulinum cực mạnh và có thể phát triển trong môi trường thiếu khí, chẳng hạn như pate đóng hộp hoặc bảo quản sai quy trình. Ngộ độc botulinum gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như: Sụp mí mắt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, khô miệng, nói lắp, khó nuốt, khó thở, yếu hoặc tê liệt cánh tay, chân, kèm buồn nôn và nôn.

Chỉ một lượng rất nhỏ độc tố cũng có thể đe dọa tính mạng. Vì vậy, ngộ độc botulinum được xem là tình trạng cấp cứu y khoa đặc biệt nghiêm trọng.

Nguyên nhân bị ngộ độc pate? Vì sao pate dễ bị nhiễm khuẩn?

Pate là món ăn giàu đạm và chất béo, tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật gây bệnh phát triển, nhất là khi không được chế biến hoặc bảo quản đúng quy cách. Khi pate bị nhiễm vi khuẩn, độc tố do vi sinh vật sinh ra có thể còn tồn tại ngay cả sau khi hâm nóng (dưới 70°C), dẫn đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm cấp với các triệu chứng như buồn nôn, tiêu chảy, cơ bắp yếu, hoặc trong những trường hợp nặng có thể đe dọa tính mạng. Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến ngộ độc do pate gồm:

Nguyên liệu không đảm bảo chất lượng

Pate thường được làm từ gan động vật, thịt heo, thịt gà, trứng - những nguyên liệu dễ nhiễm vi khuẩn nếu không được kiểm soát kỹ. Cụ thể:

• Gan hoặc thịt từ động vật bị bệnh, nhiễm Salmonella hoặc Listeria có thể truyền trực tiếp vi khuẩn vào sản phẩm.
• Trứng sống hoặc chưa được tiệt trùng cũng là nguồn lây nhiễm phổ biến.

Nếu việc lựa chọn nguyên liệu không tuân thủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, khả năng xuất hiện độc tố trong pate sẽ rất cao.

Bảo quản không đúng cách

Pate giàu protein và chất béo, là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển nếu để ở nhiệt độ phòng hoặc trong tủ lạnh không đủ lạnh. Listeria monocytogenes có thể nhân lên ngay cả ở 4°C - nhiệt độ bảo quản phổ biến trong tủ lạnh.

Ngoài ra, pate tự làm hoặc lưu trữ lâu trong hộp kín cũng có thể tạo điều kiện cho Clostridium botulinum phát triển và sản sinh độc tố botulinum nguy hiểm, là nguyên nhân chính gây ngộ độc pate botulinum.

Pate đã quá hạn sử dụng

Khi pate hết hạn, các phản ứng oxy hóa và phân hủy protein, chất béo diễn ra mạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh trưởng. Dù không có mùi lạ, độc tố vẫn có thể hình thành ở mức nguy hiểm. Đặc biệt, độc tố botulinum có thể tồn tại mà không làm thay đổi mùi vị thực phẩm, khiến người dùng khó phát hiện.

Vệ sinh kém trong quá trình chế biến

Khu vực sản xuất pate không sạch sẽ hoặc dụng cụ chế biến bị nhiễm bẩn cũng là yếu tố nguy cơ. Bề mặt tiếp xúc không được khử trùng đúng cách có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Người chế biến không tuân thủ các biện pháp vệ sinh cá nhân (rửa tay, đeo găng tay, khẩu trang) sẽ dễ lây nhiễm vi sinh vật vào sản phẩm cuối cùng.

Dấu hiệu ngộ độc pate và cách xử lý khi gặp

Các dấu hiệu nhận biết ngộ độc pate

Ngộ độc pate thường xuất hiện từ vài giờ đến vài ngày sau khi ăn, tùy thuộc vào loại vi khuẩn hoặc độc tố có trong sản phẩm. Người bệnh cần theo dõi kỹ các dấu hiệu ban đầu để can thiệp sớm, hạn chế các biến chứng nghiêm trọng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Buồn nôn và nôn liên tục.
• Tiêu chảy, đau bụng từng cơn hoặc co thắt vùng dạ dày.
• Sốt, ớn lạnh, cơ thể mệt mỏi.
• Yếu cơ, chóng mặt, mất thăng bằng.
• Triệu chứng đặc trưng nghiêm trọng của ngộ độc botulinum: Nhìn mờ, khó nuốt, nói khó, khó thở.

Một số triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng, nhưng trong trường hợp ngộ độc botulinum, tình trạng tiến triển rất nhanh và có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.

Cách xử lý khi gặp các dấu hiệu ngộ độc pate

Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc do ăn pate, đặc biệt là buồn nôn, nôn liên tục, tiêu chảy nặng hoặc khó thở, cần thực hiện các bước xử lý sau:

• Hãy lập tức đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị khẩn cấp.
• Không tự ý dùng thuốc chống nôn hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
• Mang theo mẫu pate hoặc thông tin về sản phẩm đã sử dụng để bác sĩ có cơ sở xác định nguyên nhân và đưa ra phương án điều trị phù hợp.

Ngộ độc thực phẩm, đặc biệt do vi khuẩn botulinum hoặc Salmonella, có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời, do đó tuyệt đối không trì hoãn việc đến bệnh viện.

Ngộ độc pate có nguy hiểm không?

Ngộ độc pate có thể là tình trạng rất nguy hiểm, đặc biệt khi liên quan đến độc tố botulinum, loại độc tố có khả năng gây liệt cơ, suy hô hấp và thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. 

Ngoài botulinum, pate cũng có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm khác như Salmonella hay Listeria, có thể gây ngộ độc cấp tính với các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, sốt, đau bụng dữ dội và mệt mỏi toàn thân. 

Mức độ nghiêm trọng của ngộ độc phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại vi khuẩn hoặc độc tố có trong sản phẩm, lượng pate nhiễm khuẩn mà người bệnh đã ăn, cũng như tình trạng sức khỏe, tuổi tác và khả năng đề kháng của người đó. Do đó, ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo ngộ độc pate người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để được chẩn đoán và xử lý kịp thời, nhằm ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng và nguy cơ tử vong.

Cách phòng tránh nguy cơ ăn phải pate bị nhiễm khuẩn

Người tiêu dùng có thể phòng ngừa ngộ độc pate bằng cách chú ý đến nguồn gốc sản phẩm, cũng như chế biến và bảo quản đúng quy chuẩn, từ đó giảm nguy cơ nhiễm vi khuẩn và bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình:

Chọn mua tại cơ sở uy tín, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Nên lựa chọn pate từ các thương hiệu hoặc cơ sở sản xuất có giấy phép an toàn thực phẩm. Trước khi mua, cần kiểm tra kỹ nhãn mác, hạn sử dụng, quy trình đóng gói và điều kiện bảo quản. Tránh mua sản phẩm từ các cơ sở tự làm hoặc chưa đảm bảo vệ sinh, đặc biệt là pate đã mở hộp lâu hoặc bảo quản không đúng cách.

Hạn chế tiêu thụ quá thường xuyên

Dù pate là thực phẩm bổ dưỡng, việc ăn quá nhiều hoặc quá thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn hoặc tiếp xúc với độc tố nếu sản phẩm không đảm bảo an toàn. Do đó, nên ăn với mức độ vừa phải và theo tần suất hợp lý.

Thăm khám y tế ngay khi có dấu hiệu bất thường

Nếu sau khi ăn pate xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, mệt mỏi hoặc khó thở, cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc can thiệp sớm đặc biệt quan trọng đối với nghi ngờ ngộ độc botulinum, bởi tình trạng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử lý nhanh chóng.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn đọc hiểu rõ nguyên nhân bị ngộ độc pate và biện pháp phòng ngừa, từ đó lựa chọn thực phẩm an toàn hơn và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho bản thân và gia đình. Khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào sau khi dùng pate, cần lập tức đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.