Nanh sữa ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý an toàn

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh thường không gây đau hay ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Phần lớn trường hợp có thể tự biến mất mà không cần điều trị, thường trong vài tuần và đôi khi kéo dài đến vài tháng. Cùng Trung tâm Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu bài viết dưới đây để nhận biết hình ảnh nanh sữa ở trẻ sơ sinh và biết cách chăm sóc phù hợp.

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh là gì và có nguy hiểm không?

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh (hay còn gọi là mụn nanh sữa, nang lợi sơ sinh) là tổn thương dạng nang lành tính xuất hiện dưới dạng các nốt đốm màu trắng hoặc vàng nhạt nổi gờ trên niêm mạc nướu của trẻ mới sinh.

Về bản chất, nanh sữa thực chất là các nang biểu mô tích tụ thành phần keratin (một loại protein cấu tạo nên da và móng) bị mắc kẹt lại dưới nướu trong quá trình hình thành mầm răng từ thời kỳ thai nhi. Nanh sữa là hiện tượng hoàn toàn lành tính và không gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ sơ sinh.

Nanh sữa không phải là mụn mủ viêm nhiễm, không phải là răng mọc bẩm sinh và cũng không phải do trẻ dư thừa canxi hay bị nấm miệng (tưa lưỡi). Trong đa số các trường hợp, các hạt nanh sữa này sẽ tự vỡ ra, tự tiêu biến và biến mất hoàn toàn sau khoảng vài tuần đến vài tháng mà không để lại bất kỳ di chứng nào trên niêm mạc lợi của bé.

Dấu hiệu nhận biết nanh sữa ở trẻ sơ sinh cha mẹ cần phân biệt

Để tránh nhầm lẫn nanh sữa với các bệnh lý nhiễm trùng khoang miệng khác như nấm lưỡi (tưa lưỡi) hay viêm lợi, cha mẹ cần quan sát kỹ các đặc điểm đặc trưng dưới đây:

• Hình dáng và màu sắc của nanh sữa: Nanh sữa xuất hiện dưới dạng đốm hạt nhỏ hình tròn hoặc hình bầu dục, đường kính từ 1 - 3 mm (một số ít hạt to có thể tới 5 mm). Hạt có màu trắng đục, trắng ngà hoặc màu vàng nhạt, bề mặt mịn màng và nổi gờ nhẹ trên niêm mạc nướu.
• Vị trí xuất hiện phổ biến: Thường mọc đơn lẻ hoặc xếp thành từng cụm từ 2 - 5 hạt ở niêm mạc lợi hàm trên, lợi hàm dưới hoặc dọc theo vòm miệng cứng (đường vòm họng).

Đồng thời, phụ huynh cũng cần phân biệt nanh sữa với nấm miệng:

• Nanh sữa: Là các hạt nang nổi cố định dưới nướu lợi, không thể rơ sạch hay lau bằng gạc thông thường, xung quanh chân nanh không bị sưng đỏ, trẻ không đau đớn.
• Nấm miệng do nấm Candida: Mảng trắng dạng bã sữa bám rộng khắp bề mặt lưỡi, niêm mạc má và vòm họng. Khi dùng gạc rơ lưỡi lau mạnh, mảng trắng sẽ bong ra để lại vùng niêm mạc bị ửng đỏ, chảy máu nhẹ và làm trẻ rất đau đớn.

Có nên nhổ nanh sữa cho trẻ em không?

Khi phát hiện nanh sữa ở trẻ sơ sinh, cha mẹ không nên quá lo lắng mà cần quan sát tình trạng của trẻ. Nếu nanh sữa không gây đau, sưng đỏ, loét, sốt hoặc ảnh hưởng đến việc bú, trẻ vẫn sinh hoạt bình thường thì cha mẹ chủ yếu cần theo dõi và duy trì vệ sinh khoang miệng đúng cách. Trong đa số trường hợp, nanh sữa lành tính và có thể tự thoái triển mà không cần can thiệp.

Ngược lại, nếu trẻ có biểu hiện bất thường như nanh sữa sưng đỏ, loét, chảy dịch, kèm sốt, quấy khóc nhiều, bú kém hoặc bỏ bú, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc phòng khám nha khoa để được bác sĩ thăm khám và xác định nguyên nhân. Không nên mặc định những biểu hiện này là do nanh sữa vì trẻ sơ sinh có thể đồng thời mắc các bệnh lý khác trong khoang miệng.

Trong trường hợp cần can thiệp, bác sĩ nha khoa có thể thực hiện thủ thuật chích mở nang để giải phóng phần chất keratin bên trong. Thủ thuật thường đơn giản, nhưng cần được thực hiện bởi nhân viên y tế với dụng cụ vô khuẩn nhằm hạn chế tổn thương mô lợi và nguy cơ nhiễm trùng. Cha mẹ không nên tự ý chích, nặn hoặc làm vỡ nanh sữa tại nhà.

Đặc biệt, các phương pháp dân gian hoặc dụng cụ không đảm bảo vệ sinh có thể gây trầy xước niêm mạc, chảy máu và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Vì vậy, cha mẹ nên theo dõi tình trạng của trẻ và đưa trẻ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc khi chưa chắc chắn tổn thương trong miệng có phải nanh sữa hay không.

Hướng dẫn cách chăm sóc vùng miệng cho trẻ sơ sinh

Để giữ khoang miệng sạch sẽ và hạn chế nguy cơ kích ứng, nhiễm khuẩn trong thời gian trẻ có nanh sữa, cha mẹ cần chú ý vệ sinh nướu và các vật dụng mà trẻ thường xuyên tiếp xúc. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Rửa tay sạch trước khi vệ sinh miệng cho trẻ: Cha mẹ cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước mỗi lần chăm sóc khoang miệng cho trẻ, đặc biệt khi dùng tay hoặc gạc để vệ sinh nướu. Điều này giúp hạn chế đưa vi khuẩn từ tay vào khoang miệng của trẻ.
• Vệ sinh nướu nhẹ nhàng: Có thể sử dụng gạc sạch, mềm và được làm ẩm bằng nước sạch để lau nhẹ nhàng vùng nướu, mặt trong má và lưỡi của trẻ. Thực hiện khoảng 1-2 lần/ngày, tránh chà xát mạnh, đặc biệt không cố cọ hoặc làm vỡ các nang nanh sữa.

• Giữ sạch bình sữa và núm vú: Nếu trẻ bú bình, cha mẹ cần vệ sinh và tiệt trùng bình sữa, núm vú theo hướng dẫn của nhà sản xuất và phù hợp với độ tuổi của trẻ. Không nên để trẻ sử dụng núm vú, núm ti giả hoặc bình sữa chưa được làm sạch kỹ.
• Vệ sinh đồ vật trẻ thường đưa vào miệng: Đồ chơi gặm nướu, ti giả và các vật dụng trẻ thường xuyên ngậm cần được làm sạch thường xuyên. Với đồ chơi có thể tiệt trùng, cha mẹ nên thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Tránh sử dụng các chất tẩy rửa hoặc dung dịch sát khuẩn không phù hợp với trẻ sơ sinh.
• Không tự ý tác động vào nanh sữa: Cha mẹ không nên dùng tay, móng tay, kim hoặc các dụng cụ khác để chọc, nặn hay cạy nanh sữa. Việc này có thể gây tổn thương niêm mạc nướu và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Trong quá trình chăm sóc, nếu trẻ xuất hiện sưng đỏ vùng nướu, chảy máu, loét, sốt, bỏ bú và quấy khóc, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh là tình trạng lành tính và thường tự biến mất mà không cần điều trị. Cha mẹ nên giữ vệ sinh khoang miệng cho trẻ, tránh tự ý chích hoặc nặn nanh sữa và đưa trẻ đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường. Việc chăm sóc đúng cách sẽ giúp bảo vệ sức khỏe răng miệng và hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn cho trẻ.