WHO hợp nhất hướng dẫn chăm sóc viêm gan virus: Bước tiến mới hướng tới người bệnh

Viêm gan virus vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan trên thế giới. Nhằm giúp việc phòng ngừa, xét nghiệm và điều trị được triển khai hiệu quả hơn, WHO đã lần đầu tiên hợp nhất toàn bộ hướng dẫn về viêm gan B, viêm gan C và xét nghiệm viêm gan D trong một tài liệu thống nhất, hướng đến mô hình chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm.

Trong nhiều năm, các hướng dẫn về viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV) và viêm gan D (HDV) được WHO ban hành thành nhiều tài liệu riêng biệt. Điều này khiến việc áp dụng trong thực tế đôi khi còn phức tạp, đặc biệt tại những quốc gia có nguồn lực y tế hạn chế.

Bộ hướng dẫn mới tích hợp các nội dung về phòng ngừa, xét nghiệm, điều trị và tổ chức dịch vụ chăm sóc viêm gan virus trong cùng một tài liệu, hỗ trợ các cơ sở y tế triển khai đồng bộ và thuận tiện hơn.

Cụ thể, hướng dẫn hợp nhất bao gồm các khuyến cáo về:

• Tiêm vắc xin phòng viêm gan B để giảm nguy cơ lây nhiễm.
• Xét nghiệm phát hiện HBV và HCV nhằm chẩn đoán sớm và mở rộng tiếp cận điều trị.
• Điều trị viêm gan B mạn tính theo các tiêu chí cập nhật.
• Điều trị viêm gan C bằng thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA).
• Lần đầu tiên đưa xét nghiệm viêm gan D (HDV) vào cùng hệ thống khuyến cáo.

Điểm thay đổi quan trọng hơn là cách WHO tổ chức chăm sóc người bệnh. Thay vì triển khai riêng lẻ từng dịch vụ, hướng dẫn mới khuyến khích tích hợp phòng ngừa, xét nghiệm và điều trị ngay tại tuyến y tế ban đầu, giúp người bệnh được phát hiện sớm, điều trị kịp thời và theo dõi liên tục hơn

Bên cạnh việc cập nhật các khuyến cáo chuyên môn, WHO còn thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc viêm gan virus. Thay vì tập trung vào quy trình của hệ thống y tế, hướng dẫn mới đặt người bệnh ở vị trí trung tâm nhằm giúp việc tiếp cận dịch vụ trở nên thuận tiện, liên tục và hiệu quả hơn.

Người bệnh không còn phải trải qua nhiều bước chăm sóc rời rạc

Trước đây, người nghi ngờ mắc viêm gan virus thường phải khám, xét nghiệm, chuyển tuyến rồi mới được điều trị. Quy trình này có thể khiến nhiều người chậm tiếp cận dịch vụ hoặc bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm.

WHO khuyến khích tích hợp các hoạt động tư vấn, xét nghiệm và điều trị vào cùng một hệ thống chăm sóc. Cách làm này giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, giảm số lần đi lại và tạo điều kiện để người bệnh được theo dõi liên tục hơn.

Mở rộng dịch vụ ngay tại tuyến y tế ban đầu

Hướng dẫn mới cũng khuyến nghị tăng cường năng lực chăm sóc viêm gan tại tuyến y tế cơ sở. Khi các dịch vụ được triển khai gần nơi sinh sống, người dân sẽ dễ tiếp cận hơn, đồng thời giảm áp lực cho các bệnh viện chuyên khoa. 

Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao tỷ lệ phát hiện và điều trị viêm gan virus trong cộng đồng.

Việc hợp nhất hướng dẫn không thay đổi hoàn toàn các phương pháp điều trị hiện nay, nhưng giúp thống nhất các khuyến cáo dựa trên bằng chứng mới và đơn giản hóa quá trình triển khai trong thực tế.

Đối với viêm gan B, WHO tiếp tục khuyến cáo sử dụng thuốc kháng virus cho những người đủ chỉ định nhằm kiểm soát sự nhân lên của virus. Mặc dù hiện nay phần lớn trường hợp chưa thể loại bỏ hoàn toàn HBV khỏi cơ thể, việc điều trị đúng và duy trì lâu dài có thể làm giảm đáng kể nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan, đồng thời giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống.

Với viêm gan C, thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) vẫn là phương pháp điều trị tiêu chuẩn. Khác với viêm gan B, phần lớn người mắc viêm gan C có thể khỏi bệnh hoàn toàn sau một liệu trình điều trị nếu được phát hiện sớm và sử dụng thuốc đúng theo chỉ định.

Một điểm mới đáng chú ý là WHO đưa xét nghiệm viêm gan D vào cùng hệ thống khuyến cáo. HDV chỉ có thể gây bệnh ở người đã nhiễm HBV nhưng lại là dạng đồng nhiễm có tiên lượng nặng hơn, làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan. Vì vậy, việc đánh giá nguy cơ nhiễm HDV ở những người phù hợp sẽ giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi và điều trị toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào viêm gan B đơn thuần.

Dù hướng dẫn của WHO có nhiều điểm cập nhật, mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp nhiều người được phòng ngừa, phát hiện và điều trị sớm. Bên cạnh nỗ lực của ngành y tế, mỗi người cũng cần chủ động bảo vệ sức khỏe để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng về gan.

Để phòng ngừa viêm gan virus hiệu quả, WHO khuyến cáo người dân nên:

• Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ theo khuyến cáo, đặc biệt là trẻ sơ sinh cần được tiêm liều đầu trong vòng 24 giờ sau sinh.
• Chủ động xét nghiệm nếu thuộc nhóm có nguy cơ hoặc chưa từng được tầm soát viêm gan B và viêm gan C.
• Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ nếu đã được chẩn đoán mắc viêm gan virus.
• Thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm như không dùng chung kim tiêm, dụng cụ có nguy cơ tiếp xúc với máu và quan hệ tình dục an toàn.
• Duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia và các yếu tố có thể làm tổn thương gan để hỗ trợ quá trình điều trị cũng như bảo vệ chức năng gan lâu dài.

Hướng dẫn hợp nhất mới của WHO đánh dấu bước chuyển từ chăm sóc phân tán sang mô hình đơn giản, thống nhất và lấy người bệnh làm trung tâm. Đây không chỉ là cơ sở để các quốc gia nâng cao hiệu quả phòng chống viêm gan virus mà còn giúp nhiều người được tiếp cận xét nghiệm, điều trị và theo dõi sớm hơn, góp phần hướng tới mục tiêu loại trừ viêm gan trong những năm tới.