Liều nhắc lại là gì? Những loại vắc xin nào cần tiêm liều nhắc lại?

Với một số loại vắc xin, trẻ thường cần được tiêm liều nhắc lại khi bước sang giai đoạn trên 18 tháng tuổi. Do khoảng thời gian giữa mũi tiêm bắt buộc và mũi nhắc lại khá dài, nhiều bậc phụ huynh có thể vô tình quên hoặc bỏ qua mũi tiêm quan trọng này. Vậy liều nhắc lại là gì? Những loại vắc xin nào cần tiêm bổ sung để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu? Hãy cùng Trung tâm Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau!

Liều nhắc lại là gì?

Sau khi hoàn thành các liều vắc xin cơ bản, kháng thể trong cơ thể chỉ có khả năng bảo vệ trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu không được tiêm nhắc lại, lượng kháng thể này sẽ giảm dần, khiến cơ thể mất đi khả năng phòng vệ tối ưu và dễ bị nhiễm bệnh. Độ bền của kháng thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại vắc xin, công nghệ sản xuất cũng như phản ứng miễn dịch của từng người. Vì vậy, việc tiêm liều nhắc lại đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hệ miễn dịch, giúp duy trì kháng thể và bảo vệ cơ thể trước các bệnh truyền nhiễm trong thời gian dài.

Vậy liều nhắc lại là gì? Liều tiêm nhắc lại là liều vắc xin được tiêm sau khi đã hoàn thành liều tiêm ban đầu (còn gọi là liều cơ bản hoặc phác đồ tiêm cơ bản nếu gồm nhiều liều). Những mũi tiêm này chỉ thực sự có tác dụng với các loại vắc xin đã kích hoạt trí nhớ miễn dịch từ các lần tiêm trước. Đối với những vắc xin không tạo được trí nhớ miễn dịch hoặc chỉ mang lại hiệu quả bảo vệ ngắn hạn, các mũi tiêm sau thực chất được xem như một lần tiêm mới.

Một số loại vắc xin, chẳng hạn như vắc xin phòng sởi, có khả năng miễn dịch kéo dài trong nhiều năm. Tuy nhiên, trong trường hợp bùng phát dịch, cơ quan y tế có thể khuyến cáo tiêm bổ sung cho những người chưa được tiêm hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm để tăng tỷ lệ bảo vệ cộng đồng. Điều này giúp bảo vệ những trẻ chưa được tiêm chủng hoặc có miễn dịch kém từ các lần tiêm trước, đồng thời duy trì và củng cố miễn dịch cộng đồng, góp phần kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh.

Những loại vắc xin cần tiêm liều nhắc lại

Để đảm bảo trẻ có được sự bảo vệ tối ưu trước các bệnh truyền nhiễm, việc tiêm nhắc lại vắc xin đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và tăng cường hiệu quả miễn dịch. Những mũi tiêm này đặc biệt cần thiết đối với các loại vắc xin bất hoạt, do kháng thể suy giảm theo thời gian. Dưới đây là lịch tiêm nhắc lại cho một số loại vắc xin phổ biến:

• Vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván: Trẻ tiêm mũi thứ 4 cách 12 tháng (ít nhất 6 tháng) sau 3 mũi cơ bản, khi trẻ được 16 đến 18 tháng tuổi, lúc này ưu tiên vắc xin 6 trong 1 hoặc 5 trong 1 cho trẻ. Liều nhắc lại cách 3 năm sau mũi thứ 4 hoặc giai đoạn trẻ từ 4 - 6 tuổi. Liều nhắc lại tiếp theo cách sau 5 năm so với mũi nhắc gần nhất hoặc lúc trẻ từ 10-13 tuổi hoặc muộn hơn, có thể lựa chọn vắc xin 4 trong 1 hoặc 3 trong 1 tùy theo độ tuổi, sau đó tiêm nhắc lại mỗi 10 năm theo khuyến cáo.
• Vắc xin phòng viêm não Nhật Bản (bất hoạt): Mũi thứ 3 được tiêm một năm sau mũi thứ 2, sau đó nhắc lại mỗi 3 năm cho đến khi trẻ 15 tuổi.
• Vắc xin phòng viêm não Nhật Bản sống giảm độc lực (Imojev): Trẻ từ 9 tháng đến dưới 18 tuổi cần tiêm nhắc lại sau 1-2 năm.
• Vắc xin phòng bại liệt (dạng uống): Trẻ dưới 5 tuổi có thể uống bổ sung 2 liều, cách nhau 1 tháng, để tăng khả năng miễn dịch.
• Vắc xin phòng nhiễm khuẩn do Hib: Sau 3 liều cơ bản, liều tiêm nhắc khi trẻ được 15 đến 18 tháng tuổi (khoảng cách tối thiểu với mũi thứ 3 ít nhất 02 tháng).
• Vắc xin phòng sởi và sởi - quai bị - rubella (MMR): Vắc xin phòng sởi và sởi - quai bị - rubella (MMR): Trẻ dưới 7 tuổi được tiêm mũi sởi hoặc sởi - quai bị - rubella đầu tiên từ 9 tháng tuổi, mũi thứ 2 cách mũi đầu tiên 3 tháng, từ 12 tháng tuổi, bằng vắc xin sởi - quai bị - rubella. Liều nhắc lại cách phác đồ cơ bản ít nhất 3 năm sau mũi 2 hoặc lúc 4-6 tuổi theo khuyến cáo.
• Vắc xin phòng cúm: Cần tiêm nhắc lại hàng năm, đặc biệt đối với nhóm có nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người mắc bệnh nền như huyết áp cao, hen suyễn, tiểu đường,…
• Vắc xin phòng thương hàn: Tiêm nhắc lại mỗi 3 năm tại các khu vực có dịch thương hàn nghiêm trọng hoặc có nguy cơ phơi nhiễm, đặc biệt quan trọng đối với trẻ em và người lớn tuổi.
• Vắc xin phòng tả (dạng uống): Nên uống trước mỗi mùa dịch tả hoặc uống nhắc lại sau 2 năm kể từ lịch cơ bản theo nhu cầu, uống 2 liều cách nhau tối thiểu 14 ngày, đặc biệt cho những nhóm có nguy cơ cao.
• Vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu ACYW: Với người từ 15 tuổi trở lên đã tiêm vắc xin Menactra, có thể tiêm nhắc lại ít nhất 04 năm sau mũi tiêm gần nhất nếu tiếp tục có nguy cơ mắc não mô cầu hoặc cần để đi du học, nhập cư.
• Vắc xin phòng phế cầu: Lịch tiêm nhắc lại phụ thuộc vào độ tuổi tiêm mũi đầu tiên cũng như loại vắc xin sử dụng.

Việc tuân thủ lịch tiêm chủng giúp duy trì khả năng miễn dịch hiệu quả, bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Một số lưu ý khi đưa trẻ đi tiêm liều nhắc lại

Để đảm bảo hiệu quả và an toàn khi tiêm vắc xin nhắc lại cho bé, cha mẹ cần lưu ý một số điểm quan trọng sau:

Tuân thủ lịch tiêm chủng

Việc theo dõi sát lịch tiêm phòng giúp bé được tiêm đúng thời điểm, đảm bảo khả năng miễn dịch tối ưu. Cha mẹ nên lưu giữ lịch sử tiêm của bé như sổ tiêm chủng, ghi nhớ thời gian các mũi tiêm nhắc của từng loại vắc xin để biết khi nào cần tiêm nhắc lại, tránh tình trạng tiêm muộn cho bé.

Khám sàng lọc trước khi tiêm

Việc kiểm tra sức khỏe trước khi tiêm giúp xác định bé có đủ điều kiện để tiếp nhận vắc xin hay không. Cha mẹ nên theo dõi tình trạng sức khỏe của con trước ngày tiêm và thông báo đầy đủ các vấn đề sức khỏe hiện tại để bác sĩ khám sàng lọc và tư vấn phù hợp với tình trạng của bé.

Hiệu quả của mũi tiêm nhắc lại

Theo thời gian, lượng kháng thể trong cơ thể sẽ suy giảm, làm giảm khả năng bảo vệ trước bệnh tật. Mũi tiêm nhắc lại giúp bổ sung kháng thể và kích thích hệ miễn dịch hoạt động mạnh mẽ hơn, nâng cao hiệu quả phòng bệnh lâu dài.

Đảm bảo an toàn khi tiêm

Như nhiều phụ huynh đã biết, vắc xin có thể gây ra một số bất kể vắc xin nào khi tiêm cũng có thể có ra một số phản ứng thông thường sau tiêm. Nếu bé từng có phản ứng bất thường với các mũi tiêm trước, cha mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm nhắc lại để đảm bảo an toàn. Sau khi tiêm, trẻ sẽ được theo dõi sau tiêm tại trung tâm ít nhất 30 phút để theo dõi. Bác sĩ, điều dưỡng cũng sẽ hướng dẫn cha mẹ các bước theo dõi, chăm sóc và xử trí các phản ứng sau tiêm tại nhà.

Hy vọng rằng qua bài viết này, mọi người đã hiểu rõ hơn về khái niệm liều nhắc lại cũng biết thêm những liều vắc xin nào cần tiêm nhắc lại. Việc tiêm nhắc lại không chỉ giúp tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ trẻ khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mà còn góp phần hỗ trợ sự phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí tuệ, giúp bé lớn lên khỏe mạnh và an toàn hơn.

Trung tâm Tiêm chủng Long Châu sở hữu đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản trong việc xử trí các tình huống y khoa khẩn cấp. Điều này đảm bảo xử lý kịp thời mọi tình huống phát sinh, bảo vệ sức khỏe khách hàng. Liên hệ với Tiêm chủng Long Châu qua Hotline 1800 6928 để được tư vấn, hẹn lịch miễn phí hoặc đặt lịch online tại trang web chính thức.

Xem thêm:

• Immunization record là gì? Tại sao cần lưu giữ immunization record?
• Tầm quan trọng của việc tiêm nhắc các loại vắc xin cho trẻ