Huyết áp 140/80 có cao không? Mức độ nguy hiểm và hướng xử trí

Trên thực tế, huyết áp 140/80 khá phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, việc hiểu sai mức độ nguy hiểm hoặc xử trí không đúng có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất chỉ số huyết áp, khi nào cần dùng thuốc và hướng xử trí phù hợp nếu điều trị chưa đạt hiệu quả.

Huyết áp 140/80 có cao không?

Huyết áp 140/80 mmHg được xem là cao và không phải mức bình thường. Lý do là vì:

• Huyết áp tâm thu 140 mmHg đã vượt ngưỡng an toàn, đủ tiêu chuẩn chẩn đoán tăng huyết áp.
• Huyết áp tâm trương 80 mmHg vẫn nằm trong giới hạn bình thường - cao.

Trường hợp này được gọi là tăng huyết áp tâm thu đơn độc tức là huyết áp tâm thu tăng trong khi huyết áp tâm trương chưa tăng. Tăng huyết áp tâm thu đơn độc thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, liên quan đến tình trạng xơ cứng và giảm đàn hồi động mạch theo tuổi. Tuy nhiên, tình trạng này không nên xem nhẹ vì nguy cơ tim mạch vẫn tăng rõ rệt.

Trên thực tế, huyết áp có cao không còn phụ thuộc vào việc đo lặp lại nhiều lần và bối cảnh sức khỏe tổng thể. Một lần đo cao có thể do stress hoặc đo sai cách nhưng nếu duy trì, đây chắc chắn là dấu hiệu cần can thiệp sớm.

Huyết áp 140/80 có cần uống thuốc không?

Không phải tất cả các trường hợp huyết áp 140/80 mmHg đều cần uống thuốc ngay. Việc có cần điều trị bằng thuốc hay không phụ thuộc vào mức độ duy trì của huyết áp và nguy cơ tim mạch tổng thể của từng người.

Khi nào chưa cần uống thuốc ngay?

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chưa chỉ định thuốc ngay từ đầu mà ưu tiên theo dõi và thay đổi lối sống, nếu:

• Huyết áp chỉ tăng nhẹ và chưa được xác nhận là kéo dài (cần đo lặp lại nhiều lần hoặc theo dõi huyết áp tại nhà).
• Người bệnh chưa có bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc tổn thương cơ quan đích.
• Nguy cơ tim mạch tổng thể ở mức thấp (không hút thuốc, không rối loạn mỡ máu nặng, không tiền sử gia đình sớm).
• Trường hợp tăng huyết áp tâm thu đơn độc, đặc biệt ở người trung niên hoặc cao tuổi, nhưng chưa có biến chứng.

Theo các khuyến cáo của WHO, ESC/ESH và ACC/AHA, với huyết áp tâm thu khoảng 140 mmHg và nguy cơ tim mạch thấp, thay đổi lối sống có thể được áp dụng trước kèm theo theo dõi sát.

Trường hợp nào thường được cân nhắc dùng thuốc sớm?

Bác sĩ thường xem xét điều trị bằng thuốc hạ huyết áp sớm hơn nếu có một hoặc nhiều yếu tố sau:

• Huyết áp ≥140/80 mmHg được ghi nhận lặp lại nhiều lần, không phải chỉ một lần đo đơn lẻ.
• Có yếu tố nguy cơ tim mạch đi kèm, như: Hút thuốc lá, béo phì hoặc thừa cân, rối loạn mỡ máu, tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm.
• Người trung niên hoặc cao tuổi, đặc biệt khi tăng huyết áp tâm thu đơn độc kéo dài.
• Có bằng chứng hoặc nguy cơ cao tổn thương cơ quan đích (tim, não, thận).

Nhiều hướng dẫn quốc tế nhấn mạnh rằng huyết áp tâm thu ≥140 mmHg ở người có nguy cơ tim mạch trung bình - cao nên được điều trị tích cực hơn vì lợi ích giảm đột quỵ và biến cố tim mạch đã được chứng minh rõ ràng.

Phải làm sao khi huyết áp 140/80 uống thuốc không hạ?

Huyết áp 140/80 mmHg uống thuốc nhưng không giảm rõ rệt không phải lúc nào cũng là tăng huyết áp kháng trị. Trong nhiều trường hợp, đây là dấu hiệu chưa kiểm soát huyết áp tốt, cần được đánh giá lại toàn diện. Theo đó, khi huyết áp 140/80, việc bạn cần làm là:

Xác định nguyên nhân 

Có một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này, bao gồm:

• Dùng thuốc chưa đủ liều hoặc chưa phù hợp (cần phối hợp nhiều loại).
• Không tuân thủ điều trị (quên thuốc, uống không đều giờ).
• Chế độ ăn mặn, ít vận động, thừa cân.
• Căng thẳng, stress kéo dài hoặc rối loạn giấc ngủ.
• Nguyên nhân thứ phát (như bệnh thận, hẹp động mạch thận, rối loạn hormone).
• Ngoài ra, một số thuốc khác (chống viêm không steroid, thuốc tránh thai) có thể làm giảm hiệu quả thuốc hạ áp.

Hướng xử trí đúng

Để xử lý hiệu quả, bạn cần tuân thủ các bước sau:

• Không tự ý tăng liều hoặc đổi thuốc, vì có thể gây hạ huyết áp quá mức hoặc tác dụng phụ.
• Theo dõi huyết áp đều đặn tại nhà (sử dụng máy đo chuẩn, đo cùng giờ mỗi ngày).
• Tái khám để bác sĩ: Điều chỉnh liều hoặc thay thuốc. Phối hợp thêm thuốc nếu cần (thường 3 - 4 loại). Đánh giá nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát qua xét nghiệm máu, siêu âm.

Cần làm gì để kiểm soát huyết áp 140/80 hiệu quả và lâu dài?

Kiểm soát huyết áp 140/80 không chỉ dựa vào thuốc mà cần kết hợp lối sống lành mạnh để giảm liều thuốc và ngăn biến chứng.

Điều chỉnh lối sống là nền tảng

Những thay đổi cụ thể trong lối sống có thể mang lại hiệu quả rõ rệt, chẳng hạn:

• Giảm muối trong khẩu phần ăn: Hạn chế dưới 5 - 6g muối/ngày (khoảng 1 muỗng cà phê), tránh đồ ăn chế biến sẵn, nước mắm nhiều muối. Tăng kali qua rau củ, trái cây (chuối, cam, rau lá xanh).
• Tăng cường vận động thể lực phù hợp: Ít nhất 150 phút/tuần hoạt động aerobic vừa phải (đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe). Kết hợp tập sức mạnh 2 - 3 lần/tuần.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm 5 - 10% cân nặng nếu thừa có thể hạ huyết áp đáng kể.
• Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá: Không quá 1 - 2 đơn vị rượu/ngày, bỏ thuốc lá hoàn toàn để cải thiện mạch máu.
• Quản lý stress qua thiền, yoga hoặc ngủ đủ 7 - 8 giờ/đêm.

Theo dõi và khám sức khỏe định kỳ

Dù huyết áp đã ổn định ở mức 140/80 mmHg, bạn vẫn cần theo dõi huyết áp thường xuyên và thăm khám định kỳ mỗi 3 - 6 tháng để:

• Kiểm tra tổn thương cơ quan đích: Thực hiện xét nghiệm nước tiểu (tìm protein), soi đáy mắt và siêu âm tim.
• Điều chỉnh phác đồ: Bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều thuốc nếu lối sống của bạn cải thiện tốt hoặc đổi nhóm thuốc nếu có tác dụng phụ.

Vậy huyết áp 140/80 có cao không? Huyết áp 140/80 mmHg là mức huyết áp đã cao, cần được theo dõi và kiểm soát nghiêm túc. Không phải ai cũng phải uống thuốc ngay nhưng nếu đã dùng thuốc mà huyết áp không hạ, người bệnh cần tái khám để được điều chỉnh phù hợp. Việc kết hợp điều trị y khoa và lối sống lành mạnh là chìa khóa để bảo vệ tim mạch lâu dài. Hãy tham khảo bác sĩ để có kế hoạch cá nhân hóa, vì mỗi người có tình trạng sức khỏe khác nhau.