Hội chứng De Quervain là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Đau cổ tay, đau ngón cái kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo hội chứng De Quervain, tình trạng viêm bao gân gây suy giảm chức năng bàn tay. Bệnh lý này ngày càng phổ biến trong cuộc sống hiện đại, nhất là ở người làm việc văn phòng, người chăm sóc trẻ nhỏ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hội chứng De Quervain là gì, các yếu tố nguy cơ, biểu hiện thường gặp và những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Hội chứng De Quervain là gì?

Hội chứng De Quervain là một dạng viêm chít hẹp bao gân xảy ra tại khoang gân thứ nhất vùng cổ tay, liên quan đến gân dạng ngón cái dài và gân duỗi ngón cái ngắn. Khi bao gân bị viêm và dày lên, sự trượt của gân bị cản trở, gây đau và sưng khu trú mặt ngoài cổ tay, đặc biệt tăng khi cử động ngón cái hoặc nắm, xoay cổ tay. 

Bệnh thường gặp ở nữ giới, nhất là nhóm tuổi trung niên, phụ nữ sau sinh hoặc đang cho con bú do thay đổi nội tiết và thói quen vận động tay lặp lại. Nếu không điều trị sớm, bệnh có thể làm hạn chế chức năng bàn tay.

Nguyên nhân gây ra hội chứng De Quervain

Hội chứng De Quervain hình thành chủ yếu do tình trạng viêm và chít hẹp bao gân tại khoang duỗi số 1 của cổ tay, làm cản trở sự trượt sinh lý của gân dạng ngón cái dài và gân duỗi ngón cái ngắn. Nguyên nhân thường gặp nhất là việc sử dụng quá mức ngón cái và cổ tay trong các hoạt động lặp đi lặp lại, đặc biệt là động tác dạng ngón cái kết hợp nghiêng cổ tay về phía trụ. 

Ngoài ra, các bệnh lý nền như viêm gân, viêm khớp dạng thấp có thể làm tăng nguy cơ viêm bao gân. Chấn thương trực tiếp vùng cổ tay - ngón cái cũng là yếu tố khởi phát, gây phù nề, dày bao gân và dẫn đến đau, giảm chức năng vận động bàn tay.

Triệu chứng nhận biết

Hội chứng De Quervain thường biểu hiện bằng các triệu chứng đặc trưng tại vùng cổ tay và ngón cái, tiến triển từ nhẹ đến nặng tùy mức độ viêm và chít hẹp bao gân. Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết:

• Đau và sưng khu trú vùng cổ tay phía ngón cái: Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau nhói kèm sưng nề tại mặt ngoài cổ tay, dọc theo đường đi của gân dạng và duỗi ngón cái. Cơn đau tăng rõ khi ấn tại chỗ, hiếm khi lan tỏa quanh cổ tay, cần phân biệt với các bệnh lý viêm khớp khác.
• Hạn chế vận động ngón cái và cổ tay: Các động tác gập, dạng ngón cái hoặc nghiêng cổ tay về phía ngón út làm đau tăng, khiến người bệnh ngại cử động, lâu dần có thể gây giảm biên độ vận động và ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày.

Những phương pháp điều trị phổ biến

Điều trị hội chứng De Quervain cần được cá nhân hóa theo giai đoạn bệnh, mức độ đau và ảnh hưởng chức năng bàn tay. Mục tiêu chính là kiểm soát tình trạng viêm, giảm đau, phục hồi vận động ngón cái - cổ tay và phòng ngừa tái phát. Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm điều trị nội khoa, phẫu thuật và các biện pháp hỗ trợ.

Điều trị nội khoa (điều trị bảo tồn)

Điều trị nội khoa thường được ưu tiên ở giai đoạn sớm hoặc khi bệnh mới khởi phát. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) đường uống nhằm giảm viêm và giảm đau, kết hợp với bất động cổ tay - ngón cái bằng nẹp trong trường hợp đau nhiều.

Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc tái phát, tiêm corticoid tại chỗ vào khoang gân duỗi số 1 là lựa chọn hiệu quả, với tỷ lệ đáp ứng khoảng 50-80%. Trong các trường hợp đáp ứng kém, có thể cân nhắc tiêm nhắc lại sau 4-6 tuần. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này có xu hướng giảm ở bệnh nhân đái tháo đường.

Đối với phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, điều trị bảo tồn thường mang lại hiệu quả tốt, và tình trạng viêm gân có thể tự thuyên giảm sau khi ngừng cho trẻ bú.

Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định khi bệnh tiến triển mạn tính, đau kéo dài và không đáp ứng với điều trị nội khoa. Đây được xem là biện pháp sau cùng. Phẫu thuật giải phóng khoang gân duỗi số 1 tương đối đơn giản, thường được thực hiện dưới gây tê tại chỗ.

Một số biến chứng có thể gặp bao gồm tổn thương nhánh nông thần kinh quay gây đau sau mổ, sẹo phì đại hoặc co kéo, đau tồn dư do giải phóng chưa hoàn toàn, hoặc bán trật gân ra trước.

Các phương pháp hỗ trợ

Các biện pháp hỗ trợ thường được áp dụng sau giai đoạn viêm cấp, nhằm tăng hiệu quả phục hồi chức năng nhưng không thay thế các phương pháp điều trị chính.

• Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn và tăng cường vận động giúp cải thiện biên độ vận động cổ tay - ngón cái, giảm cứng khớp và hỗ trợ phục hồi chức năng bàn tay.
• Châm cứu: Châm cứu theo y học cổ truyền có thể giúp giảm đau thông qua cơ chế kích thích tuần hoàn và tăng tiết endorphin nội sinh.
• Massage trị liệu: Massage nhẹ nhàng vùng bàn tay và cổ tay giúp giảm co cứng cơ, cải thiện tuần hoàn tại chỗ, tuy nhiên cần tránh tác động mạnh lên vùng gân đang viêm để không làm nặng thêm triệu chứng.

Cách phòng ngừa hội chứng De Quervain

Phòng ngừa hội chứng De Quervain tập trung vào việc giảm tải cơ học lên khoang gân duỗi số 1, đồng thời nâng cao sức khỏe cơ - xương - khớp tổng thể. Các biện pháp dự phòng nên được áp dụng sớm, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao như phụ nữ sau sinh, người lao động tay chân hoặc làm việc với thao tác lặp lại.

• Điều chỉnh thói quen sinh hoạt và lao động: Hạn chế các động tác dạng ngón cái kết hợp nghiêng cổ tay lặp đi lặp lại; bố trí thời gian nghỉ xen kẽ để tránh quá tải gân.
• Chăm sóc sức khỏe toàn thân: Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu canxi, vitamin D và protein nhằm hỗ trợ hệ cơ xương khớp.
• Phòng tránh chấn thương cổ tay: Sử dụng dụng cụ bảo hộ phù hợp khi lao động hoặc chơi thể thao.
• Tập luyện giãn cơ hợp lý: Thực hiện các bài tập kéo giãn và tăng cường sức bền gân cổ tay theo hướng dẫn y tế.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện và khoa học hơn về hội chứng De Quervain, bao gồm cơ chế bệnh sinh, các biểu hiện lâm sàng điển hình cũng như những biện pháp phòng ngừa phù hợp. Việc nhận biết sớm và can thiệp đúng cách sẽ góp phần bảo tồn chức năng cổ tay, ngón cái, hạn chế tiến triển mạn tính và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.