Gói vắc xin cho người lớn tuổi: Tại sao phế cầu và cúm là “lá chắn” sống còn?

Vì sao người lớn tuổi cần đặc biệt chú ý cúm và phế cầu?

Cúm không chỉ là cảm sốt thông thường. Đáng chú ý, cúm và phế cầu tạo thành một vòng luẩn quẩn nguy hiểm. Theo cơ chế bệnh sinh, virus cúm khi tấn công sẽ phá hủy lớp biểu mô lông chuyển của đường hô hấp là hàng rào bảo vệ tự nhiên của phổi. Điều này tạo điều kiện hoàn hảo cho vi khuẩn phế cầu (Streptococcus pneumoniae) xâm nhập sâu vào nhu mô phổi, gây ra "viêm phổi vi khuẩn thứ phát". Đây là một biến chứng cực kỳ nghiêm trọng, chiếm tỷ lệ tử vong rất cao ở người cao tuổi mắc cúm.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, khoảng 70 - 85% các ca tử vong do cúm mùa và 50 - 70% các ca nhập viện liên quan đến cúm xảy ra ở nhóm đối tượng từ 65 tuổi trở lên.

*Ở người lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác nên khả năng chống lại tác nhân gây bệnh cũng kém hơn*

Phế cầu khuẩn có thể gây nhiều bệnh nặng (bệnh lý phế cầu xâm lấn - IPD) như:

Viêm phổi;
Viêm màng não;
Nhiễm khuẩn huyết;
Viêm tai giữa;
Các nhiễm khuẩn xâm lấn khác.

Với người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền, khi mắc bệnh do phế cầu, quá trình điều trị có thể phức tạp do tỷ lệ vi khuẩn kháng kháng sinh ngày càng tăng và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp gấp 6 lần và đột quỵ gấp 3 lần trong tuần đầu tiên sau khi nhiễm virus ở người lớn tuổi. Tại Việt Nam, Hội Hô hấp Việt Nam khuyến cáo mạnh mẽ người từ 50 tuổi trở lên, đặc biệt nhóm có bệnh lý hô hấp mạn tính, cần được tiêm phòng phế cầu để giảm tần suất nhập viện.

Cúm và phế cầu hỗ trợ bảo vệ người lớn tuổi như thế nào?

Hai nhóm vắc xin này không thay thế nhau, vì phòng các tác nhân khác nhau. Tuy nhiên, chúng thường được chỉ định đồng thời trong lộ trình tiêm chủng cho người lớn tuổi do cơ chế gây bệnh hiệp đồng gây viêm phổi thứ phát và các bệnh phế cầu xâm lấn nguy hiểm.

Nhóm vắc xin	Vai trò chính	Vì sao quan trọng với người lớn tuổi?
Cúm mùa	Giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng nặng do cúm.	Cúm có thể làm nặng bệnh tim, phổi, đái tháo đường. Việc tiêm phòng giúp giảm 40 - 60% nguy cơ nhập viện do cúm.
Phế cầu	Dự phòng viêm phổi mắc phải tại cộng đồng (CAP) và các bệnh phế cầu xâm lấn (IPD) như nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não.	Người lớn tuổi dễ biến chứng nặng, hồi phục chậm, đặc biệt nguy hiểm nếu có kèm tình trạng kháng kháng sinh.
Kết hợp tư vấn	Xây dựng “lá chắn” hô hấp toàn diện hơn ngăn chặn tình trạng bội nhiễm vi khuẩn sau khi nhiễm virus.	Giúp chủ động trước mùa bệnh và giai đoạn sức đề kháng giảm.

Người lớn tuổi nên được tư vấn tiêm cúm hằng năm, vì virus cúm thay đổi theo mùa và miễn dịch sau tiêm có thể giảm dần. Với phế cầu, hiện có nhiều công nghệ vắc xin khác nhau (như vắc xin cộng hợp PCV và vắc xin polysaccarit PPSV23). Phác đồ tiêm phế cầu mang tính cá thể hóa cao phụ thuộc vào loại vắc xin đã từng tiêm, tuổi hiện tại và bệnh nền, nên cần được nhân viên y tế rà soát thay vì tự tiêm theo lịch của người khác. Hiện nay có hai loại vắc xin phế cầu chính là vắc xin cộng hợp (PCV) và vắc xin polysaccharide (PPSV). Theo khuyến cáo mới nhất, việc sử dụng PCV1 giúp tạo trí nhớ miễn dịch kéo dài và bảo vệ niêm mạc tốt hơn so với các dòng vắc xin cũ.

*Người từ 65 tuổi trở lên nên chủ động tiêm vắc xin cúm kết hợp phế cầu để giảm nguy cơ mắc bệnh*

Ai nên hỏi gói vắc xin cho người lớn tuổi?

Gia đình nên đưa người thân đi tư vấn nếu thuộc các nhóm sau:

Từ 50 tuổi trở lên;
Có bệnh nền tim mạch, hô hấp (đặc biệt hen suyễn, COPD), đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan;
Thường xuyên viêm phế quản, viêm phổi hoặc nhập viện vì bệnh hô hấp;
Có hệ miễn dịch suy giảm (đang điều trị ung thư, HIV, dùng corticoid kéo dài) hoặc do lão hóa tự nhiên;
Sống cùng trẻ nhỏ hoặc người có nguy cơ lây nhiễm cao;
Chuẩn bị đi du lịch, về quê, tham gia sinh hoạt cộng đồng;
Không nhớ đã từng tiêm cúm/phế cầu hay chưa.

Khi đi tư vấn, nên mang theo danh sách thuốc đang dùng, bệnh nền hiện có, giấy ra viện nếu từng nhập viện gần đây và lịch sử tiêm chủng. Với người lớn tuổi, khám sàng lọc trước tiêm đặc biệt quan trọng để chọn đúng thời điểm tiêm và nhóm mũi phù hợp.

Nếu bạn đang quan tâm đến gói vắc xin cho người lớn tuổi, đặc biệt là nhóm phòng cúm và phế cầu, vui lòng để lại thông tin để được Long Châu tư vấn lịch tiêm, nhóm mũi phù hợp và các lưu ý trước khi tiêm.