Đứt thắng môi trên ở trẻ là gì? Cách sơ cứu và chăm sóc an toàn

Thắng môi trên (hay phanh môi) là dải mô thịt nhỏ nối liền giữa môi trên và phần nướu (lợi) răng cửa. Khi trẻ hiếu động, nghịch ngợm hoặc vấp ngã, thắng môi rất dễ bị rách hoặc đứt hoàn toàn. Việc trang bị kiến thức về tình trạng đứt thắng môi trên sẽ giúp các bậc phụ huynh giữ được bình tĩnh để bảo vệ nụ cười của con yêu.

Tìm hiểu chung về tình trạng đứt thắng môi trên ở trẻ

Thắng môi trên có vai trò giữ cho môi trên ôm sát vào nướu. Ở cấu trúc răng miệng của trẻ em, dải bám này thường dày và bám thấp hơn so với người lớn, sau đó sẽ tự đẩy dần lên cao theo quá trình mọc răng vĩnh viễn.

Nguyên nhân chủ yếu khiến trẻ bị đứt thắng môi trên là do các chấn thương cơ học trực tiếp, bao gồm:

• Té ngã khi vận động: Trẻ va đập vùng mặt hoặc miệng xuống sàn nhà trong giai đoạn tập đi, tập chạy.
• Va chạm dị vật: Vùng môi nướu của trẻ va quẹt mạnh vào cạnh bàn, cạnh ghế hoặc các loại đồ chơi sắc nhọn.
• Thói quen ngậm đồ vật: Trẻ bú bình sai cách hoặc ngậm các vật cứng vô tình gây tổn thương niêm mạc.

Về mặt lâm sàng, do vùng thắng môi tập trung nhiều mạch máu, tình trạng đứt thắng môi sẽ gây chảy máu ồ ạt ngay tại thời điểm chấn thương. Dù hiện tượng này dễ gây tâm lý hoảng loạn cho các bậc phụ huynh nhưng trên thực tế, đây là tổn thương lành tính, có khả năng tự phục hồi cao và ít gây nguy hiểm đến sức khỏe của trẻ.

Cách sơ cứu đứt thắng môi trên

Tình trạng xuất huyết do đứt thắng môi thường khá ồ ạt nhưng lành tính. Để kiểm soát tốt vết thương, cha mẹ cần thực hiện ngay các bước sơ cứu đứt thắng môi trên chuẩn y khoa sau:

• Ổn định tâm lý trẻ: Việc trẻ quấy khóc sẽ kích thích tăng huyết áp và gia tăng lưu lượng máu. Do đó, phụ huynh cần bế trẻ ở tư thế thẳng đứng (tránh nằm ngửa để máu không chảy ngược vào họng gây sặc) và vỗ về để trẻ giảm hoảng sợ.
• Ép chặt cầm máu: Sử dụng gạc vô trùng hoặc khăn sạch ấn trực tiếp lên vùng tổn thương, giữ liên tục trong 5 - 10 phút. Không nên nhấc gạc ra kiểm tra quá sớm để tránh làm gián đoạn quá trình đông máu tự nhiên.
• Chườm lạnh tại chỗ: Khi máu đã cầm, tiến hành chườm lạnh vùng môi ngoài từ 3 - 5 phút. Liệu pháp nhiệt lạnh có tác dụng co mạch, hạn chế tối đa tình trạng phù nề và giảm đau mô mềm.
• Làm sạch khoang miệng: Hướng dẫn hoặc hỗ trợ trẻ súc miệng nhẹ nhàng bằng nước sạch nhằm loại bỏ máu tích tụ, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Trên thực tế, dù tổn thương thắng môi thường tự lành, cha mẹ vẫn cần đưa trẻ đi khám nếu:
  • Máu không cầm sau 10 - 15 phút ép gạc.
  • Vết rách quá sâu và hở rộng.
  • Trẻ có dấu hiệu nhiễm trùng (sốt, sưng tấy đỏ, chảy mủ) sau vài ngày.

Cách phòng ngừa đứt thắng môi trên

Để hạn chế tối đa nguy cơ chấn thương vùng hàm mặt nói chung và đứt thắng môi nói riêng ở trẻ nhỏ, các bậc phụ huynh nên thiết lập một môi trường sống và vận động an toàn cho trẻ thông qua các nguyên tắc sau:

• Kiểm soát các yếu tố nguy cơ từ môi trường: Tiến hành bọc các góc nhọn của bàn ghế, tủ giường bằng mút mềm hoặc silicon. Loại bỏ các vật dụng sắc nhọn hoặc đồ chơi có cạnh sắc ra khỏi khu vực vui chơi của trẻ.
• Giám sát chủ động theo độ tuổi: Duy trì sự giám sát liên tục, đặc biệt trong các giai đoạn mốc phát triển vận động quan trọng của trẻ như tập lật, bò, đứng và đi. Đây là thời điểm trẻ dễ mất thăng bằng dẫn đến té ngã úp mặt xuống sàn.
• Thay đổi thói quen sinh hoạt nguy hiểm: Hướng dẫn và giáo dục trẻ tuyệt đối không chạy nhảy hoặc chơi đùa khi đang ngậm các dị vật trong miệng (như thìa, ống hút, đồ chơi cứng). Một cú ngã nhẹ khi đang ngậm các vật dụng này cũng có thể dẫn đến tổn thương rách sâu niêm mạc và đứt thắng môi.

Những câu hỏi liên quan đến đứt thắng môi trên

Trẻ bị đứt thắng môi trên bao lâu thì khỏi?

Vùng niêm mạc miệng có khả năng tái tạo và phục hồi rất thần tốc nhờ nguồn cung cấp máu dồi dào cùng các enzyme có lợi trong nước bọt. Thông thường, vết đứt thắng môi trên ở trẻ sẽ bắt đầu lành lại, hết sưng đau sau khoảng 3 - 7 ngày. Trong vòng 1 - 2 tuần, vùng tổn thương sẽ phục hồi và ổn định hoàn toàn.

Trẻ đứt thắng môi trên do ngã có tự liền không?

Có. Thắng môi trên bị rách hoặc đứt hoàn toàn có khả năng tự co màng và tự liền lại rất tốt mà không cần can thiệp khâu vá, miễn là vết thương được giữ sạch sẽ.

Trên thực tế, nhiều trẻ có dị tật bám thắng môi thấp (khiến dải xơ bám sâu vào kẽ răng gây thưa răng cửa). Cú ngã làm đứt thắng môi lúc này lại vô tình trở thành một ca phẫu thuật tự nhiên, giúp giải phóng điểm bám và tự chữa khỏi tật thưa răng cho trẻ mà không cần đến bệnh viện cắt thắng môi.

Khi nào cần đưa trẻ bị đứt thắng môi đến bệnh viện?

Đa số các trường hợp nhẹ có thể tự chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Máu chảy liên tục, không có dấu hiệu ngừng sau 15 phút ép gạc trực tiếp.
• Vết rách quá sâu, bờ vết thương hở rộng, nham nhở hoặc tổn thương lan rộng ra vùng nướu và môi ngoài.
• Va đập mạnh khiến răng của trẻ bị lung lay, gãy, mẻ hoặc lệch vị trí.
• Trẻ có dấu hiệu nhiễm trùng sau vài ngày (sốt cao, vết thương mưng mủ, có mùi hôi, sưng tấy ngày càng nặng).

Trẻ bị đứt thắng môi trên có cần phải phẫu thuật không?

Trong hầu hết các trường hợp chấn thương thông thường, trẻ không cần phải phẫu thuật hay khâu lại. Thắng môi sau khi lành dù có thể bị thiếu hụt một phần cấu trúc ban đầu nhưng hoàn toàn không ảnh hưởng đến thẩm mỹ hay chức năng của miệng. Bác sĩ chỉ chỉ định can thiệp khâu thẩm mỹ hoặc phẫu thuật khi vết rách quá phức tạp, ảnh hưởng đến chức năng phát âm, ăn nhai hoặc khi tổn thương không thể tự cầm máu.

Đứt thắng môi trên là một tai nạn lành tính và có thể tự lành rất nhanh nếu được xử lý đúng cách. Thay vì hoảng loạn khi thấy máu chảy, cha mẹ hãy thật bình tĩnh để sơ cứu cầm máu cho con. Đừng quên theo dõi sát sao quá trình hồi phục của bé và đưa con đến gặp bác sĩ nha khoa nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào nhé!