Điện não đồ là gì? Những thông tin quan trọng cần biết

Não bộ là trung tâm điều khiển mọi hoạt động của cơ thể, từ vận động, cảm xúc đến trí nhớ và ý thức. Khi não xuất hiện bất thường, các biểu hiện lâm sàng đôi khi không rõ ràng ngay từ đầu. Trong bối cảnh đó, điện não đồ trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng giúp bác sĩ đánh giá hoạt động điện của não, từ đó định hướng chẩn đoán và theo dõi hiệu quả điều trị. Vậy đo điện não đồ để làm gì?

Điện não đồ là gì?

Điện não đồ (Electroencephalogram, EEG) là kỹ thuật ghi lại hoạt động điện của não bằng cách sử dụng các điện cực đặt trên da đầu. Những điện cực này không tạo ra dòng điện tác động lên não mà chỉ có nhiệm vụ thu nhận các tín hiệu điện sinh học do tế bào thần kinh tạo ra, sau đó chuyển về máy để phân tích thành các dạng sóng đặc trưng.

Trong thực hành y khoa, điện não đồ thường được thực hiện dưới hai hình thức phổ biến. Điện não đồ thường quy được tiến hành khi người được đo đang tỉnh táo, với thời gian ghi nhận kéo dài khoảng 20 - 40 phút. Ngoài ra, điện não đồ giấc ngủ được thực hiện trong lúc người bệnh ngủ một giấc ngủ ngắn, nhằm ghi lại hoạt động não ở trạng thái nghỉ ngơi sâu hơn.

Thông qua việc phân tích các đặc điểm của sóng não như tần số, biên độ và hình thái, bác sĩ có thể phát hiện những dấu hiệu gợi ý bất thường trong hoạt động của não. Tuy nhiên, cần hiểu rằng điện não đồ chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong quá trình đánh giá, và kết quả đo luôn cần được kết hợp với thăm khám lâm sàng cũng như các xét nghiệm khác để đưa ra kết luận chính xác.

Ai có thể được chỉ định đo điện não đồ?

Không phải mọi trường hợp đều cần đo điện não đồ. Việc chỉ định thực hiện phụ thuộc vào triệu chứng cụ thể và đánh giá của bác sĩ. Trong một số tình huống, phương pháp này được cân nhắc sử dụng để làm rõ nguyên nhân các biểu hiện liên quan đến hệ thần kinh. Các trường hợp thường được bác sĩ xem xét chỉ định bao gồm:

• Người có biểu hiện co giật hoặc nghi ngờ rối loạn co giật.
• Người từng bị ngất hoặc mất ý thức thoáng qua chưa rõ nguyên nhân.
• Người có biểu hiện rối loạn ý thức, lú lẫn hoặc thay đổi hành vi bất thường.
• Trẻ em chậm phát triển về ngôn ngữ hoặc nhận thức, khi nghi ngờ có liên quan đến chức năng thần kinh.
• Một số trường hợp đau đầu kéo dài hoặc triệu chứng thần kinh chưa rõ nguyên nhân, theo đánh giá của bác sĩ.
• Người cần theo dõi hoạt động não sau chấn thương vùng đầu hoặc một số bệnh lý thần kinh nhất định.

Việc đo điện não đồ trong các trường hợp này nhằm cung cấp thêm dữ liệu tham khảo, giúp bác sĩ đưa ra quyết định theo dõi hoặc điều trị phù hợp hơn.

Quy trình đo điện não đồ

Nhiều người lo lắng rằng đo điện não đồ có thể phức tạp hoặc gây khó chịu. Trên thực tế, đây là kỹ thuật không xâm lấn và thường được thực hiện khá nhẹ nhàng. Quy trình đo điện não đồ thông thường bao gồm:

• Chuẩn bị trước khi đo: Người được đo sẽ ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái. Da đầu được làm sạch để đảm bảo tiếp xúc tốt giữa điện cực và da.
• Gắn điện cực: Các điện cực nhỏ được đặt lên da đầu theo vị trí tiêu chuẩn, cố định bằng mũ hoặc keo y tế chuyên dụng.
• Ghi hoạt động điện não: Trong quá trình đo, người được đo có thể được yêu cầu thực hiện một số thao tác đơn giản như nhắm, mở mắt hoặc hít thở sâu, nhằm ghi nhận hoạt động não trong các trạng thái khác nhau.
• Kết thúc đo: Sau khi hoàn tất, điện cực được tháo ra và người được đo có thể sinh hoạt bình thường.

Nhìn chung, quy trình đo điện não đồ diễn ra nhanh gọn, nhẹ nhàng và không gây đau, nên người được đo có thể yên tâm khi thực hiện. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn trong suốt quá trình giúp kết quả ghi nhận phản ánh chính xác hơn hoạt động của não, từ đó hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng một cách phù hợp và hiệu quả.

Những lưu ý cần biết khi đo điện não đồ

Để kết quả đo phản ánh chính xác hoạt động của não tại thời điểm thực hiện, người được chỉ định đo điện não đồ cần chuẩn bị và tuân thủ một số lưu ý quan trọng. Các yếu tố sinh hoạt hằng ngày tưởng chừng đơn giản cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng tín hiệu sóng não.

• Gội đầu sạch trước khi đo: Da đầu cần được làm sạch và khô ráo, không sử dụng dầu dưỡng, gel hoặc keo xịt tóc. Điều này giúp các điện cực tiếp xúc tốt với da đầu, từ đó tín hiệu thu nhận được ổn định và rõ ràng hơn.
• Hạn chế sử dụng chất kích thích: Trước khi đo, nên tránh cà phê, trà đặc, rượu bia, nước tăng lực hoặc các chất kích thích khác. Những chất này có thể làm thay đổi hoạt động điện của não, khiến kết quả không phản ánh đúng trạng thái sinh lý bình thường.
• Thông báo đầy đủ các loại thuốc đang dùng: Người bệnh cần cho bác sĩ hoặc kỹ thuật viên biết về các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc an thần, thuốc chống co giật hoặc thuốc tác động lên hệ thần kinh, vì chúng có thể ảnh hưởng đến sóng não.
• Nghỉ ngơi và giữ tinh thần thoải mái: Nên ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng, lo lắng trước khi đo. Tâm lý không ổn định hoặc thiếu ngủ có thể làm thay đổi kết quả ghi điện não.
• Tuân thủ hướng dẫn trong quá trình đo: Trong khi ghi điện não, người được đo cần hợp tác và thực hiện đúng các yêu cầu như nhắm, mở mắt, hít thở sâu hoặc giữ yên tư thế khi được hướng dẫn.

Việc chuẩn bị đúng và tuân thủ đầy đủ các lưu ý trên giúp kết quả đo có độ tin cậy cao hơn, đồng thời hạn chế tình trạng phải thực hiện lại do tín hiệu không đạt yêu cầu.

Đo điện não đồ bao nhiêu tiền?

Hiện nay, mức phí thực hiện điện não đồ thường nằm trong khoảng 200.000 - 600.000 đồng. Chi phí cụ thể có thể khác nhau tùy theo cơ sở y tế, thời điểm thực hiện cũng như hình thức đo được chỉ định. Thông tin về giá mang tính tham khảo và có thể được điều chỉnh theo quy định của từng đơn vị.

Để đảm bảo chất lượng dịch vụ và độ tin cậy của kết quả đo, người bệnh nên ưu tiên lựa chọn các cơ sở y tế có uy tín, công khai chi phí rõ ràng và áp dụng quy trình thực hiện đạt chuẩn.

Điện não đồ là phương pháp thăm dò chức năng não bộ có độ an toàn cao, được sử dụng nhằm hỗ trợ bác sĩ trong việc đánh giá và theo dõi một số rối loạn thần kinh. Việc hiểu đúng vai trò, chỉ định và giới hạn của điện não đồ giúp người bệnh chủ động hơn khi được đề nghị thực hiện, đồng thời tránh những kỳ vọng không phù hợp về mặt chẩn đoán hoặc điều trị.