Dị ứng cá ngừ: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử trí

Cá ngừ là một trong những loại cá biển được tiêu thụ phổ biến nhất trên thế giới. Tuy nhiên, đằng sau giá trị dinh dưỡng cao là nguy cơ dị ứng cá ngừ mà không phải ai cũng biết, đòi hỏi sự cẩn trọng trong tiêu thụ và kiến thức xử lý kịp thời.

Dị ứng cá ngừ là gì?

Khi một người bị dị ứng với một loại cá ngừ, các protein trong cá sẽ liên kết với các kháng thể IgE đặc hiệu do hệ miễn dịch của người đó tạo ra. Điều này kích hoạt hệ thống miễn dịch của người đó, dẫn đến các triệu chứng phản ứng có thể nhẹ hoặc rất nghiêm trọng.

Cơ thể sẽ giải phóng các hóa chất trung gian, chẳng hạn như histamine, để chống lại "kẻ xâm lược". Chính sự giải phóng ồ ạt các chất này đã gây ra một loạt các triệu chứng dị ứng, từ nhẹ đến nặng. Nguyên nhân chính gây ra dị ứng cá ngừ là do hệ miễn dịch phản ứng thái quá với protein parvalbumin có trong cá. Parvalbumin chịu trách nhiệm cho hơn 95% các trường hợp dị ứng thực phẩm do cá gây ra, thường gặp các loài cá có vây bao gồm cá hồi, cá chép, cá thu, cá ngừ và cá mòi.

Điều quan trọng là cần phân biệt giữa dị ứng cá ngừ thực sự và ngộ độc scombroid (ngộ độc histamine). Ngộ độc scombroid xảy ra khi ăn cá (bao gồm cả cá ngừ) không được bảo quản đúng cách, khiến vi khuẩn sinh sôi và chuyển hóa chất đạm tự nhiên trong thịt cá thành lượng lớn histamine, gây ra các triệu chứng dị ứng. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ ai, trong khi dị ứng chỉ xảy ra ở những người có cơ địa nhạy cảm với protein cá.

Dấu hiệu nhận biết dị ứng cá ngừ

Các triệu chứng của dị ứng cá ngừ có thể xuất hiện trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi ăn, nhưng đôi khi có thể muộn hơn. Mức độ nghiêm trọng của các dấu hiệu có thể khác nhau ở mỗi người và mỗi lần tiếp xúc. Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Phản ứng trên da: Đây là triệu chứng phổ biến nhất, bao gồm phát ban, nổi mề đay, ngứa da.
• Phù mạch: Sưng ở môi, mặt, lưỡi, cổ họng hoặc các bộ phận khác của cơ thể.
• Phản ứng ở đường tiêu hóa: Đau bụng, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy.
• Phản ứng ở đường hô hấp: Hắt hơi, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi, ho, khò khè hoặc khó thở.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, dị ứng có thể dẫn đến sốc phản vệ đe dọa tính mạng. Khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, khò khè, sưng lưỡi hoặc họng, chóng mặt, tụt huyết áp, lơ mơ hoặc ngất sau khi ăn cá ngừ, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Dị ứng cá ngừ có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có, dị ứng cá ngừ có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là sốc phản vệ. Sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng nghiêm trọng, xảy ra đột ngột và có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Các dấu hiệu của sốc phản vệ bao gồm:

• Co thắt đường thở, gây khó thở nghiêm trọng.
• Sưng cổ họng hoặc cảm giác có khối u trong cổ họng.
• Tụt huyết áp đột ngột gây choáng váng, chóng mặt hoặc mất ý thức.
• Mạch nhanh và yếu.

Bất kỳ ai có dấu hiệu sốc phản vệ cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Ngay cả khi các triệu chứng có vẻ thuyên giảm, vẫn cần theo dõi y tế vì phản ứng nguy hiểm có thể xảy ra sau đó.

Cách xử trí khi bị dị ứng cá ngừ

Việc xử trí đúng cách khi có dấu hiệu dị ứng cá ngừ là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn. Các bước cần thực hiện bao gồm:

• Ngừng ăn ngay lập tức: Nếu nghi ngờ một món ăn chứa cá ngừ gây ra phản ứng, hãy ngừng ăn ngay.
• Đối với phản ứng nhẹ: Thuốc kháng histamin, corticosteroid giúp giảm một số triệu chứng dị ứng như ngứa, nổi mề đay, kiểm soát tình trạng viêm. Bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc.
• Đối với phản ứng nặng: Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào của sốc phản vệ nguy hiểm hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.
• Thăm khám bác sĩ chuyên khoa: Sau bất kỳ phản ứng dị ứng nào, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng để được chẩn đoán chính xác và tư vấn kế hoạch quản lý lâu dài.

Người dị ứng cá ngừ nên kiêng những gì?

Đối với người đã được chẩn đoán dị ứng cá ngừ, việc tuân thủ chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt là bắt buộc để phòng ngừa các phản ứng trong tương lai.

Bạn tuyệt đối không ăn cá ngừ hoặc các sản phẩm liên quan. Đọc kỹ nhãn mác các sản phẩm chứa cá hoặc thành phần từ cá, như nước mắm cá ngừ, dầu cá ngừ,... trước khi sử dụng. Bạn cũng nên cẩn thận khi ăn các loại cá trong nhóm cá có vây như cá hồi, cá chép, cá thu và cá mòi.

Ngoài ra, cần lưu ý khi ăn về nguy cơ lây nhiễm chéo. Dị ứng có thể xảy ra khi thực phẩm không chứa cá ngừ nhưng được chế biến trên cùng một bề mặt, sử dụng chung dụng cụ hoặc dầu chiên với cá. Do đó, hãy thông báo về tình trạng dị ứng của mình khi ăn ở nhà hàng.

Dị ứng cá ngừ là một tình trạng y tế cần được quan tâm đúng mức. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và có kế hoạch xử trí kịp thời là chìa khóa để đảm bảo an toàn. Nếu nghi ngờ mình hoặc người thân bị dị ứng, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và hướng dẫn cụ thể. Chủ động bảo vệ sức khỏe toàn diện cho bản thân và gia đình là nền tảng cho một cuộc sống chất lượng. Bên cạnh việc quản lý các tình trạng dị ứng, tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giúp xây dựng hệ miễn dịch khỏe mạnh. Hãy tìm hiểu các gói vắc xin phù hợp để tăng cường hàng rào bảo vệ sức khỏe ngay hôm nay.