Đau lưng sau khi sinh mổ: Nguyên nhân và cách khắc phục

Sau khi trải qua ca phẫu thuật lấy thai, cơ thể người mẹ cần một khoảng thời gian nhất định để cân bằng lại hệ xương khớp cũng như mô cơ. Việc nhận diện chính xác nguồn gốc cơn đau giúp sản phụ áp dụng đúng các phương pháp cải thiện an toàn và phòng tránh nguy cơ đau mạn tính về sau. Hãy cùng tìm hiểu về đau lưng sau khi sinh mổ trong bài viết dưới đây để biết cách chăm sóc và phục hồi đúng cách sau sinh.

Đau lưng sau khi sinh mổ do đâu?

Đau lưng sau sinh mổ là tình trạng khá phổ biến, chủ yếu liên quan đến những thay đổi của cơ thể trong thai kỳ và giai đoạn hậu sản. Sự suy yếu của cơ bụng, thay đổi nội tiết, áp lực lên cột sống cùng các tư thế chăm sóc em bé chưa đúng đều có thể khiến sản phụ bị đau vùng thắt lưng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau sinh. Theo các nghiên cứu, có hơn 70% phụ nữ sau sinh gặp tình trạng đau lưng ở các mức độ khác nhau trong thời kỳ hậu sản.

Thay đổi nội tiết và cấu trúc cột sống trong thai kỳ

Trong thời gian mang thai, cơ thể tiết nhiều hormone relaxin nhằm làm mềm dây chằng và các khớp vùng chậu để chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Sau sinh, hormone này không mất đi ngay mà có thể còn tồn tại trong cơ thể từ 3 - 4 tháng, khiến các dây chằng vẫn ở trạng thái lỏng lẻo và khả năng nâng đỡ cột sống chưa hồi phục hoàn toàn. Điều này làm tăng nguy cơ đau vùng thắt lưng khi vận động hoặc mang vác.

Bên cạnh đó, sự phát triển của thai nhi và tử cung làm trọng tâm cơ thể dịch chuyển về phía trước, khiến cột sống thắt lưng phải chịu áp lực lớn hơn bình thường. Sau sinh mổ, các cơ thành bụng bị giãn và suy yếu do quá trình mang thai cũng như vết mổ, khiến chức năng nâng đỡ cột sống giảm sút và dễ gây đau lưng.

Tư thế chăm sóc em bé chưa đúng

Sau sinh, nhiều mẹ thường xuyên cúi người khi bế con, thay tã, tắm bé hoặc giữ nguyên một tư thế trong thời gian dài khi cho con bú. Những tư thế này làm tăng áp lực lên cột sống thắt lưng, gây căng cơ và đau nhức kéo dài.

Ngoài ra, việc xoay người đột ngột, nâng vật nặng hoặc hoạt động quá sớm khi cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn cũng có thể khiến các cơ và dây chằng vùng lưng bị quá tải, làm triệu chứng đau trở nên nghiêm trọng hơn.

Thiếu hụt dinh dưỡng và mệt mỏi sau sinh

Nhu cầu canxi và vitamin D của phụ nữ sau sinh, đặc biệt là những người đang cho con bú, thường tăng cao. Nếu chế độ dinh dưỡng không đáp ứng đủ, sức khỏe xương khớp có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ đau nhức vùng lưng.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài và áp lực chăm sóc trẻ sơ sinh cũng khiến cơ bắp luôn trong trạng thái co cứng, đồng thời làm giảm khả năng chịu đau của cơ thể. Đây là những yếu tố góp phần khiến đau lưng sau sinh mổ kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Cơn đau lưng sau sinh mổ bao lâu thì hết?

Cơn đau thắt lưng thường bắt đầu xuất hiện rõ rệt sau 3 đến 6 giờ tính từ lúc thuốc tê hết hiệu lực. Ở đa số các trường hợp, cảm giác đau nhức sẽ thuyên giảm dần sau 4 đến 8 tuần khi dây chằng chậu hông săn chắc trở lại và các cơ bụng khôi phục một phần sức mạnh.

Trong tuần đầu sau phẫu thuật, cơn đau xuất hiện do sự kết hợp giữa vết mổ thành bụng, sự co hồi tử cung và tình trạng căng cứng cơ lưng. Khi sản phụ tăng cường vận động nhẹ nhàng, lưu thông máu được cải thiện thì các cơn đau nhức cơ học sẽ giảm dần tần suất.

Nếu được chăm sóc đúng cách và giữ tư thế chuẩn, tình trạng đau mỏi thường có thể cải thiện dần. Ngược lại, việc kiêng cữ quá mức bằng cách nằm bẹp một chỗ hoặc làm việc nặng quá sớm đều có thể khiến cơn đau tiến triển thành dai dẳng.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ ngay

Mặc dù đau thắt lưng là triệu chứng phổ biến, sản phụ tuyệt đối không được chủ quan nếu gặp phải các biểu hiện bất thường nghi ngờ biến chứng cơ xương khớp nghiêm trọng:

• Cơn đau lưng dữ dội, đau nhói liên tục không giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Đau lan rộng xuống vùng mông, đùi hoặc cẳng chân, đi kèm cảm giác tê bì, châm chích (dấu hiệu nghi ngờ đau thần kinh tọa).
• Xuất hiện tình trạng yếu cơ chân, khó khăn khi nhấc chân hoặc mất kiểm soát tiểu tiện.
• Đau lưng đi kèm sốt cao, sưng đỏ vết tiêm tê hoặc vết mổ bụng.

Trong các trường hợp này, cần được thăm khám sớm bởi bác sĩ chuyên khoa để phát hiện các nguy cơ như thoát vị đĩa đệm hoặc tổn thương rễ thần kinh.

Làm thế nào để giảm đau lưng sau sinh mổ an toàn?

Để nhanh chóng đẩy lùi hiện tượng đau lưng sau khi sinh mổ, các bà mẹ cần kết hợp đồng bộ giữa việc điều chỉnh tư thế sinh hoạt, áp dụng liệu pháp thư giãn cơ và bổ sung vi chất dinh dưỡng hợp lý.

Điều chỉnh tư thế bế con và cho trẻ bú đúng cách

Tư thế cho con bú đúng đóng vai trò quyết định trong việc giảm tải áp lực lên cột sống thắt lưng. Sản phụ nên chọn ghế ngồi có tựa lưng êm ái, giữ lưng thẳng tự nhiên và dùng gối kê chuyên dụng nâng đỡ em bé lên ngang tầm ngực, tránh gập người về phía trước.

Khi nâng hoặc bế trẻ từ dưới thấp lên, mẹ hãy từ từ hạ thấp trọng tâm bằng cách gập gối, giữ lưng thẳng rồi dùng lực của cơ đùi nâng người đứng dậy. Tuyệt đối không đứng thẳng chân rồi cúi gập lưng để nâng bé vì sẽ gây áp lực đột ngột lên đĩa đệm thắt lưng.

Liệu pháp nhiệt và massage thư giãn vùng thắt lưng

Việc chườm nóng vùng thắt lưng bằng túi chườm nhiệt hoặc khăn ấm trong 15 - 20 phút mỗi ngày giúp kích thích tuần hoàn máu, giải phóng tình trạng co thắt cơ lưng. Mẹ cũng có thể nhờ người thân massage nhẹ nhàng dọc hai bên cột sống thắt lưng để hỗ trợ thư giãn các nhóm cơ bị căng cứng.

Ngâm mình trong bồn nước ấm chứa muối khoáng hoặc thảo dược nhẹ nhàng khi vết mổ đã lành và được bác sĩ cho phép cũng là phương pháp giúp giải tỏa căng thẳng thần kinh và giảm nhức mỏi toàn thân hiệu quả.

Chế độ dinh dưỡng bổ sung canxi và khoáng chất phục hồi

Trong giai đoạn cho con bú, cơ thể sản phụ cần lượng canxi cao hơn bình thường để cung cấp qua sữa mẹ. Nếu không được đáp ứng đủ, cơ thể sẽ tự rút canxi từ xương của mẹ, làm tăng nguy cơ loãng xương và gây đau nhức xương khớp.

Khẩu phần ăn hằng ngày của mẹ nên tăng cường các thực phẩm giàu canxi, magie và vitamin D như sữa, sữa chua, phô mai, cá hồi, tôm, rau xanh đậm và các loại hạt. Việc sử dụng thêm viên uống bổ sung canxi cần tuân theo chỉ định về liều lượng của bác sĩ.

Tập luyện nhẹ nhàng 

Sau khi vết mổ lành lặn (thường từ tuần thứ 4 đến thứ 6 sau sinh), sản phụ có thể bắt đầu tập luyện các bài tập vận động nhẹ nhàng để tăng cường sức mạnh cơ cốt lõi và làm dẻo dai hệ dây chằng.

• Bài tập cuộn khung chậu): Nằm ngửa trên thảm, gập hai gối, bàn chân đặt phẳng trên sàn. Từ từ siết nhẹ cơ bụng, ấn thắt lưng sát xuống sàn, giữ trong 5 giây rồi thả lỏng. Thực hiện 10 - 12 lần mỗi ngày giúp ổn định vùng chậu.
• Bài tập kéo giãn cơ lưng: Chống hai tay và hai gối xuống thảm. Hít vào từ từ võng lưng xuống, ngẩng đầu nhẹ. Sau đó, thở ra từ từ cong lưng lên cao và gập cằm về ngực. Động tác này hỗ trợ làm linh hoạt các đốt sống thắt lưng, hỗ trợ cải thiện độ linh hoạt của cột sống.
• Đi bộ nhẹ nhàng: Đi bộ 15 - 20 phút mỗi ngày giúp thúc đẩy lưu thông máu và hỗ trợ phục hồi dẻo dai toàn bộ hệ xương khớp.

Chăm sóc và bảo vệ cột sống đúng cách ngay từ những tuần đầu hậu sản là chìa khóa giúp các bà mẹ hạn chế nguy cơ đau lưng kéo dài. Nếu tình trạng đau nhức không có dấu hiệu thuyên giảm hoặc ảnh hưởng nhiều tới sinh hoạt, mẹ nên sắp xếp thời gian đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn lộ trình điều trị thích hợp.