Đa hồng cầu là một thuật ngữ y khoa nghe có vẻ xa lạ, nhưng thực tế lại liên quan trực tiếp đến sức khỏe của rất nhiều người. Vậy đa hồng cầu là gì, có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này một cách dễ hiểu.

Đa hồng cầu là gì và vì sao không nên chủ quan

Đa hồng cầu là tình trạng số lượng hồng cầu trong máu tăng cao hơn mức bình thường. Hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các mô và mang khí carbon dioxide trở lại phổi để thải ra ngoài. Khi số lượng hồng cầu tăng quá mức, máu trở nên đặc hơn, độ nhớt tăng, làm cho quá trình lưu thông máu gặp nhiều khó khăn.

Ở người bình thường, chỉ số hồng cầu, hemoglobin và hematocrit luôn nằm trong một giới hạn an toàn. Khi các chỉ số này vượt ngưỡng, bác sĩ sẽ nghĩ đến đa hồng cầu. Nhiều người cho rằng hồng cầu nhiều thì càng khỏe, càng nhiều oxy, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Máu đặc khiến tim phải làm việc vất vả hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Đa hồng cầu có thể xuất hiện âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt. Người bệnh vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường cho đến khi xảy ra các biến chứng như đau đầu dữ dội, chóng mặt kéo dài, tê bì tay chân hoặc thậm chí là đột quỵ. Chính vì vậy, việc hiểu đúng về đa hồng cầu giúp mỗi người chủ động hơn trong việc theo dõi và bảo vệ sức khỏe của mình.

Nguyên nhân gây đa hồng cầu thường gặp hiện nay

Nguyên nhân gây đa hồng cầu được chia thành hai nhóm chính là đa hồng cầu nguyên phát và đa hồng cầu thứ phát. Mỗi nhóm có cơ chế hình thành khác nhau và mức độ nguy hiểm cũng không giống nhau.

Đa hồng cầu nguyên phát là bệnh lý do rối loạn tủy xương, trong đó tủy sản xuất quá nhiều hồng cầu mà không chịu sự kiểm soát bình thường của cơ thể. Dạng điển hình nhất là đa hồng cầu vera, một bệnh thuộc nhóm rối loạn tăng sinh tủy. Người mắc đa hồng cầu nguyên phát thường có nguy cơ cao gặp biến chứng huyết khối nếu không được điều trị và theo dõi đúng cách.

Đa hồng cầu thứ phát xảy ra khi cơ thể phản ứng lại tình trạng thiếu oxy kéo dài. Khi thiếu oxy, thận sẽ tăng tiết erythropoietin để kích thích tủy xương sản xuất thêm hồng cầu nhằm bù đắp. Những người sống ở vùng núi cao, người mắc bệnh phổi mạn tính, bệnh tim bẩm sinh, hoặc người hút thuốc lá lâu năm thường dễ gặp tình trạng này.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể dẫn đến đa hồng cầu như mất nước kéo dài, sử dụng thuốc kích thích tạo máu, lạm dụng hormone hoặc các bệnh lý khối u tiết erythropoietin. Việc xác định chính xác nguyên nhân đóng vai trò rất quan trọng trong lựa chọn hướng điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Dấu hiệu nhận biết đa hồng cầu và các biến chứng có thể gặp

Triệu chứng của đa hồng cầu khá đa dạng và không phải lúc nào cũng rõ ràng. Ở giai đoạn sớm, nhiều người hoàn toàn không có biểu hiện gì đặc biệt. Tuy nhiên, khi số lượng hồng cầu tăng cao hơn, các dấu hiệu bắt đầu xuất hiện và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Những biểu hiện thường gặp bao gồm đau đầu, chóng mặt, ù tai, mệt mỏi kéo dài, da mặt đỏ bừng, đặc biệt là sau khi tắm nước nóng. Một số người còn cảm thấy ngứa da không rõ nguyên nhân, tê bì đầu ngón tay, ngón chân hoặc có cảm giác nóng rát ở bàn tay, bàn chân.

Biến chứng đáng lo ngại nhất của đa hồng cầu là nguy cơ hình thành cục máu đông. Máu đặc dễ gây tắc mạch ở não, tim, phổi hoặc các chi. Điều này có thể dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi, gây nguy hiểm đến tính mạng. Ngoài ra, người mắc đa hồng cầu lâu năm còn có nguy cơ tiến triển thành xơ tủy hoặc các bệnh máu ác tính khác.

Chính vì những biến chứng tiềm ẩn này, việc phát hiện sớm và kiểm soát tốt đa hồng cầu là điều vô cùng cần thiết. Đừng chủ quan khi thấy các triệu chứng tưởng chừng như rất nhẹ, bởi đó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của cơ thể.

Điều trị và kiểm soát đa hồng cầu hiệu quả trong cuộc sống hằng ngày

Điều trị đa hồng cầu phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Với đa hồng cầu thứ phát, mục tiêu chính là điều trị bệnh nền gây thiếu oxy, đồng thời điều chỉnh lối sống để cải thiện tình trạng oxy trong máu.

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định trích máu định kỳ để giảm bớt số lượng hồng cầu, từ đó làm loãng máu và giảm nguy cơ biến chứng. Đây là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt nếu được thực hiện đúng chỉ định. Một số người bệnh cần sử dụng thêm thuốc ức chế tủy xương hoặc thuốc chống đông tùy theo đánh giá cụ thể.

Bên cạnh điều trị y khoa, thay đổi lối sống cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát đa hồng cầu. Người bệnh nên uống đủ nước mỗi ngày để tránh làm máu cô đặc hơn. Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục nhẹ nhàng giúp cải thiện tuần hoàn máu và giảm áp lực cho tim mạch.

Chế độ ăn uống cân bằng, giàu rau xanh, trái cây, hạn chế thực phẩm quá nhiều sắt khi không có chỉ định của bác sĩ cũng là điều cần lưu ý. Đặc biệt, người mắc đa hồng cầu nên tái khám định kỳ, làm xét nghiệm máu theo lịch hẹn để theo dõi diễn tiến bệnh và điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.

Đa hồng cầu không phải lúc nào cũng là bệnh nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và kiểm soát đúng cách. Hiểu rõ về tình trạng này giúp mỗi người chủ động lắng nghe cơ thể, tuân thủ điều trị và duy trì một lối sống lành mạnh. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào liên quan đến sức khỏe, đừng ngần ngại đi khám để được tư vấn và chẩn đoán chính xác, bởi sức khỏe luôn là tài sản quý giá nhất của mỗi chúng ta.