Có nên đắp chăn cho trẻ khi ngủ? Giải đáp và lưu ý an toàn

Giữ ấm cho trẻ khi ngủ luôn là mối quan tâm lớn của các bậc cha mẹ, đặc biệt với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Theo quan niệm truyền thống, đắp chăn được xem là cách giúp bé tránh bị lạnh, ngủ ngon và hạn chế quấy khóc về đêm. Tuy nhiên, các khuyến cáo y khoa hiện đại cho thấy việc đắp chăn không đúng cách hoặc không đúng thời điểm có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe của trẻ. Vì vậy, câu hỏi có nên đắp chăn cho trẻ khi ngủ đang được rất nhiều cha mẹ quan tâm và cần được nhìn nhận dưới góc độ khoa học, thay vì chỉ dựa vào thói quen truyền miệng. Cùng đi tìm lời giải đáp chi tiết qua bài viết sau của Tiêm chủng Long Châu.

Có nên đắp chăn cho trẻ khi ngủ không?

Để trả lời chính xác câu hỏi có nên đắp chăn cho trẻ khi ngủ, cha mẹ cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố như độ tuổi của trẻ, khả năng vận động, phản xạ tự bảo vệ và môi trường ngủ xung quanh. Theo khuyến cáo của các tổ chức nhi khoa, trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi không nên đắp chăn khi ngủ. Nguyên nhân là ở giai đoạn này, trẻ chưa có khả năng tự điều chỉnh thân nhiệt một cách hoàn chỉnh, đồng thời cũng chưa thể chủ động gạt chăn ra khỏi mặt hoặc cổ nếu bị che kín.

Việc đắp chăn cho trẻ quá nhỏ có thể làm tăng nguy cơ ngạt thở và hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS). Đây là một tình trạng nguy hiểm, thường xảy ra trong lúc trẻ ngủ và có liên quan chặt chẽ đến môi trường ngủ không an toàn. Ngoài ra, thân nhiệt của trẻ sơ sinh thường cao hơn người lớn, do đó nếu đắp chăn dày hoặc không thoáng khí, bé rất dễ bị quá nóng, ra mồ hôi, khó chịu và ngủ không sâu giấc.

Đối với trẻ lớn hơn, đặc biệt là từ khoảng 18 tháng tuổi trở lên, việc sử dụng chăn có thể được cân nhắc nếu bé đã biết lật, bò, đứng dậy và có khả năng tự đẩy chăn ra khi cảm thấy không thoải mái. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, cha mẹ vẫn cần hết sức cẩn trọng trong việc lựa chọn loại chăn phù hợp, ưu tiên chăn mỏng, nhẹ và thoáng khí để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ khi ngủ.

Làm sao biết khi nào nên đắp chăn cho trẻ?

Bên cạnh yếu tố độ tuổi, việc quyết định có nên đắp chăn cho trẻ khi ngủ còn phụ thuộc rất nhiều vào khả năng vận động và phản xạ của từng bé. Thực tế cho thấy mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, vì vậy cha mẹ không nên áp dụng cứng nhắc mốc thời gian của trẻ khác cho con mình.

Một cách đơn giản và dễ thực hiện để đánh giá là quan sát phản ứng của bé khi tiếp xúc với chăn trong lúc thức. Cha mẹ có thể nhẹ nhàng phủ một tấm chăn mỏng lên người bé khi bé đang tỉnh táo và theo dõi xem bé có thể tự lăn, đẩy hoặc gỡ chăn ra hay không. Nếu bé chủ động thoát khỏi chăn khi cảm thấy vướng víu, đây là dấu hiệu cho thấy bé đã có khả năng kiểm soát tốt hơn và giảm bớt nguy cơ khi ngủ.

Ngoài ra, việc trao đổi với bác sĩ nhi khoa trong các lần khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò rất quan trọng. Dựa trên tình trạng phát triển vận động, thần kinh và sức khỏe tổng thể của trẻ, bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể liệu thời điểm đó đã phù hợp để cho bé sử dụng chăn hay chưa, thay vì chỉ dựa vào số tháng tuổi.

Các rủi ro khi cho bé đắp chăn

Việc cho trẻ đắp chăn khi ngủ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được thực hiện đúng cách, bao gồm:

• Nguy cơ ngạt thở và hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS): Chăn có thể vô tình trùm lên mặt hoặc che kín mũi miệng trong lúc bé ngủ. Trong khi đó, trẻ chưa đủ khả năng tự gạt chăn ra, dẫn đến nguy cơ tắc đường thở và thiếu oxy.
• Tình trạng quá nóng: Đắp chăn dày hoặc chăn không thoáng khí khiến thân nhiệt của bé tăng cao, gây đổ mồ hôi, bí bách, khó chịu. Tình trạng quá nóng không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn được xem là yếu tố nguy cơ liên quan đến SIDS.
• Gián đoạn giấc ngủ: Trẻ nhỏ thường cựa quậy nhiều khi ngủ. Khi chăn vướng vào người, bé có thể tỉnh giấc, quấy khóc hoặc ngủ chập chờn, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần.
• Nguy cơ tai nạn khi bé vận động: Với trẻ đã biết lật, bò hoặc đứng dậy trong cũi, chăn có thể trở thành vật cản, khiến bé vấp ngã hoặc mắc kẹt, đặc biệt nguy hiểm nếu không có sự giám sát của người lớn.

Các cách giữ ấm an toàn cho trẻ sơ sinh khi ngủ

Thay vì đắp chăn, cha mẹ có thể áp dụng những biện pháp sau để giữ ấm cho bé một cách an toàn và khoa học:

• Sử dụng túi ngủ cho trẻ sơ sinh: Túi ngủ được thiết kế chuyên biệt giúp giữ ấm toàn thân mà không che kín mặt, hạn chế nguy cơ ngạt thở và cho phép bé cử động thoải mái khi ngủ.
• Mặc quần áo ngủ phù hợp: Ưu tiên quần áo chất liệu cotton mềm mại, thoáng khí. Khi thời tiết lạnh, cha mẹ có thể cho bé mặc nhiều lớp mỏng để dễ điều chỉnh, tránh mặc quá dày gây bí bách.
• Kiểm soát nhiệt độ phòng ngủ: Duy trì nhiệt độ phòng ổn định, lý tưởng khoảng 20 - 22°C. Tránh để gió lạnh hoặc luồng điều hòa thổi trực tiếp vào trẻ, đồng thời hạn chế sự chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa các không gian trong nhà.
• Sử dụng chăn mỏng đúng cách (khi thật sự cần): Với trẻ đã đủ lớn, chỉ nên dùng chăn mỏng, nhẹ, đắp từ ngực trở xuống và đảm bảo chăn không che vùng cổ, mặt của bé.
• Giữ không gian ngủ gọn gàng: Cũi hoặc giường ngủ của bé nên thông thoáng, tránh đặt quá nhiều vật dụng mềm như gối, thú nhồi bông hoặc chăn dư thừa để giảm nguy cơ tai nạn khi ngủ.

Nhìn chung, việc có nên đắp chăn cho trẻ khi ngủ không có một câu trả lời chung cho mọi trường hợp mà cần dựa trên độ tuổi, khả năng vận động và môi trường ngủ của từng trẻ. Với trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi, cha mẹ nên tránh sử dụng chăn để giảm nguy cơ ngạt thở và các biến chứng nguy hiểm. Thay vào đó, hãy ưu tiên những phương pháp giữ ấm an toàn như túi ngủ, quần áo phù hợp và kiểm soát nhiệt độ phòng. Khi trẻ lớn hơn và đã sẵn sàng, việc dùng chăn mỏng đúng cách có thể được cân nhắc dưới sự tư vấn của bác sĩ nhi khoa, giúp bé ngủ ngon và an toàn hơn mỗi ngày.