Chỉ số hCG giảm có tăng lại được không? Nguyên nhân khiến hCG giảm

Chỉ số beta-hCG thường được xem như “tín hiệu sinh học” giúp bác sĩ đánh giá sớm diễn tiến thai kỳ. Tuy nhiên, nhiều người hoang mang khi thấy hCG giảm hoặc tăng chậm, đặc biệt khi chưa kịp siêu âm thấy túi thai. Để tránh lo lắng quá mức hoặc bỏ sót nguy cơ, bài viết này sẽ giải thích khi nào hCG có thể giảm rồi tăng lại, khi nào là bất thường và bạn cần làm gì tiếp theo theo hướng dẫn theo dõi chuẩn.

Chỉ số hCG giảm có tăng lại được không?

Nhiều phụ nữ thắc mắc chỉ số hCG giảm liệu có tăng trở lại được không? Về mặt y khoa, có thể xảy ra, nhưng không phổ biến và chỉ đúng trong một số tình huống nhất định. Việc đánh giá cần dựa trên thời điểm thai kỳ, xu hướng biến động của hCG qua nhiều lần xét nghiệm và nguyên nhân gây giảm, thay vì kết luận từ một kết quả đơn lẻ.

Trong giai đoạn rất sớm của thai kỳ, hCG có thể dao động do xét nghiệm quá sớm hoặc tính sai tuổi thai; khi đó, hCG có thể giảm hoặc đứng yên ở lần đo đầu rồi tăng lại ở các lần kiểm tra sau. Ngược lại, nếu hCG đang ở giai đoạn cần tăng mà lại giảm liên tục, khả năng tăng trở lại là rất thấp và thường liên quan đến các vấn đề bệnh lý của thai kỳ. Ngoài ra, sau khi hCG đạt đỉnh (khoảng 8 - 12 tuần), việc hCG giảm dần và ổn định là hiện tượng sinh lý bình thường, không phản ánh bất thường và không cần “tăng lại” như giai đoạn đầu.

Những nguyên nhân khiến hCG giảm và khả năng tăng lại

Tính sai tuổi thai hoặc xét nghiệm quá sớm

Tuổi thai thường được tính từ ngày đầu kỳ kinh cuối, nên ở người có chu kỳ không đều hoặc không nhớ chính xác ngày kinh, tuổi thai dễ bị tính lớn hơn thực tế. Nếu xét nghiệm hCG được thực hiện quá sớm, nồng độ hCG có thể thấp hoặc dao động, thậm chí giảm nhẹ giữa hai lần đo. Trong trường hợp này, hCG vẫn có khả năng tăng lại khi thai tiếp tục phát triển và xét nghiệm được lặp lại đúng thời điểm. Đây là nguyên nhân không mang tính bệnh lý, nhưng cần theo dõi thêm để xác nhận.

Thai ngừng phát triển hoặc sảy thai sớm

Khi thai ngừng phát triển hoặc xảy ra sảy thai sớm, mô nhau thai không còn hoạt động bình thường, dẫn đến nồng độ hCG giảm dần theo thời gian. Trong bối cảnh này, hCG hầu như không thể tăng trở lại một cách bền vững. Tình trạng này thường đi kèm các dấu hiệu như ra máu âm đạo, đau bụng dưới, giảm hoặc mất các triệu chứng nghén. Việc chẩn đoán cần dựa trên theo dõi hCG nhiều lần kết hợp siêu âm.

Thai ngoài tử cung

Thai ngoài tử cung xảy ra khi phôi làm tổ ngoài buồng tử cung, phổ biến nhất là ở vòi trứng. Đặc điểm thường gặp là hCG tăng chậm, thấp hoặc có xu hướng giảm so với thai trong tử cung. Trong trường hợp này, hCG không có khả năng tăng lại theo sinh lý bình thường và thai không thể phát triển khỏe mạnh. Đây là tình trạng nguy hiểm, có nguy cơ đe dọa tính mạng người mẹ nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Sai số xét nghiệm và yếu tố kỹ thuật

Một số trường hợp hCG “giảm” không phản ánh đúng tình trạng sinh học mà liên quan đến sai số kỹ thuật, như:

• Xét nghiệm tại các phòng xét nghiệm khác nhau;
• Lấy mẫu ở những thời điểm khác nhau trong ngày;
• Sự khác biệt về phương pháp đo, đơn vị báo cáo hoặc điều kiện bảo quản mẫu.

Những yếu tố này có thể tạo ra dao động giả của hCG, khiến kết quả trông như giảm rồi tăng lại. Để hạn chế sai số, thai phụ nên xét nghiệm tại cùng một cơ sở, theo đúng khoảng thời gian khuyến nghị.

Theo dõi hCG đúng cách - tiêu chí nào mới đáng lo?

Việc theo dõi nồng độ hCG đóng vai trò quan trọng trong đánh giá sớm diễn tiến thai kỳ, đặc biệt ở những tuần đầu. Tuy nhiên, để tránh lo lắng không cần thiết hoặc bỏ sót nguy cơ, thai phụ cần hiểu theo dõi hCG như thế nào là đúng và tiêu chí nào thực sự đáng lo.

Bao lâu nên xét nghiệm lại hCG?

Trong giai đoạn đầu thai kỳ, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm hCG lặp lại sau mỗi 48 - 72 giờ. Khoảng thời gian này đủ để đánh giá xu hướng thay đổi của hCG, bởi ở thai kỳ bình thường, nồng độ hCG có xu hướng tăng theo thời gian. Việc xét nghiệm quá dày hoặc quá thưa đều có thể gây khó khăn trong việc nhận định chính xác.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là không nên đánh giá tình trạng thai kỳ chỉ dựa trên một lần xét nghiệm hCG. Một kết quả hCG thấp hoặc giảm nhẹ ở một thời điểm chưa đủ cơ sở để kết luận bất thường. Bác sĩ sẽ so sánh ít nhất hai đến ba lần đo liên tiếp để xem hCG có tăng, giảm hay đứng yên, từ đó đưa ra hướng theo dõi phù hợp.

Khi nào cần kết hợp siêu âm?

Xét nghiệm hCG và siêu âm là hai phương pháp bổ trợ cho nhau, không thể thay thế hoàn toàn cho nhau. Khi hCG đạt đến một mức nhất định theo tuổi thai, siêu âm đầu dò âm đạo giúp xác định vị trí túi thai và đánh giá bước đầu sự phát triển của thai nhi.

Siêu âm đặc biệt cần thiết trong các trường hợp:

• Chỉ số hCG tăng chậm, giảm hoặc không rõ xu hướng;
• Nghi ngờ thai ngoài tử cung;
• Có triệu chứng lâm sàng như đau bụng, ra máu âm đạo;
• Cần xác định chính xác tuổi thai khi chu kỳ kinh nguyệt không đều.

Việc kết hợp hCG và siêu âm giúp bác sĩ đánh giá toàn diện hơn, hạn chế chẩn đoán sai lệch nếu chỉ dựa vào một chỉ số xét nghiệm.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Trong quá trình theo dõi hCG, thai phụ cần đi khám hoặc đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Ra máu âm đạo bất thường, đặc biệt là ra máu nhiều, kéo dài hoặc kèm cục máu đông;
• Đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu, nhất là đau tăng dần, đau lệch một bên;
• Choáng, chóng mặt, mệt lả, vã mồ hôi, có thể kèm tụt huyết áp;
• Sốt, ớn lạnh hoặc dấu hiệu nhiễm trùng;
• Đau vai, đau lan lên vai hoặc ngực (dấu hiệu có thể gặp trong thai ngoài tử cung).

Những triệu chứng này có thể liên quan đến sảy thai hoặc thai ngoài tử cung, là các tình trạng sản khoa nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời. Vì vậy, khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào trong lúc theo dõi hCG, thai phụ không nên chờ đợi kết quả xét nghiệm tiếp theo, mà cần được thăm khám sớm để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Tóm lại, hCG giảm có tăng lại được không còn phụ thuộc rất lớn vào thời điểm thai kỳ và nguyên nhân gây giảm. Có những trường hợp hCG chỉ giảm tạm thời rồi tăng lại do yếu tố sinh lý hoặc sai lệch trong cách tính tuổi thai, nhưng cũng không ít tình huống là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần được theo dõi sát. Vì vậy, thai phụ không nên tự suy đoán từ một kết quả đơn lẻ mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, xét nghiệm và siêu âm đúng thời điểm để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.