Chàm và viêm da cơ địa có giống nhau không? Cách phân biệt

Chàm và viêm da cơ địa thường gây khô da, ngứa và nổi mẩn nên dễ bị nhầm là hai bệnh khác nhau. Thực tế, viêm da cơ địa là một dạng chàm phổ biến, trong khi “chàm” là thuật ngữ rộng, bao gồm nhiều dạng viêm da khác nhau. Hiểu đúng giúp nhận biết và chăm sóc da phù hợp hơn.

Chàm và viêm da cơ địa có giống nhau không?

Chàm và viêm da cơ địa có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau. “Chàm” (eczema) là thuật ngữ rộng, dùng để chỉ nhiều tình trạng viêm da gây ngứa, khô hoặc phát ban, trong đó có viêm da cơ địa.

Viêm da cơ địa (atopic dermatitis) là một thể chàm thường có tính chất mạn tính, tái phát từng đợt, gây khô da, ngứa và viêm. Bệnh có thể xuất hiện ở trẻ em hoặc người trưởng thành.

Có thể hiểu đơn giản: chàm là tên gọi chung, còn viêm da cơ địa là một thể chàm cụ thể. Vì vậy, gọi là “chàm” chưa đủ để xác định đó có phải viêm da cơ địa hay không.

Dấu hiệu thường gặp của viêm da cơ địa

Biểu hiện viêm da cơ địa có thể khác nhau tùy độ tuổi, vị trí tổn thương và màu da. Các triệu chứng thường gặp gồm:

Da khô và ngứa

Ngứa là triệu chứng điển hình của viêm da cơ địa. Da thường khô, nhạy cảm và có thể ngứa nhiều hơn vào ban đêm. Gãi nhiều dễ gây trầy xước, chảy máu và làm tình trạng viêm nặng hơn.

Da đỏ, viêm hoặc đổi màu

Vùng da tổn thương có thể đỏ, sưng hoặc thay đổi màu sắc. Ở người có làn da sẫm màu, tổn thương có thể biểu hiện bằng màu nâu, tím hoặc xám thay vì đỏ rõ rệt.

Da bong tróc, nứt nẻ

Da khô và hàng rào bảo vệ suy yếu có thể khiến bề mặt da bong vảy, thô ráp hoặc nứt nẻ. Các vết nứt cũng làm tăng nguy cơ vi khuẩn xâm nhập.

Da dày và sần hơn

Viêm da cơ địa kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể khiến da dày, thô ráp và nổi rõ các đường vân. Đây thường là hậu quả của viêm kéo dài và việc gãi nhiều.

Rỉ dịch, đóng vảy

Trong đợt bùng phát, một số tổn thương có thể xuất hiện mụn nước nhỏ, rỉ dịch rồi đóng vảy. Nếu có mủ, vảy vàng, đau hoặc tổn thương lan nhanh, cần lưu ý khả năng nhiễm trùng da.

Phân biệt viêm da cơ địa với một số dạng chàm khác

Không phải mọi trường hợp ngứa, đỏ hoặc bong tróc da đều là viêm da cơ địa. Một số dạng chàm khác có đặc điểm riêng:

Viêm da cơ địa

Bệnh thường diễn tiến mạn tính, tái phát từng đợt và liên quan đến sự suy yếu hàng rào bảo vệ da cùng các yếu tố miễn dịch, cơ địa. Người bệnh có thể đồng thời hoặc có tiền sử gia đình mắc các bệnh dị ứng như hen suyễn, viêm mũi dị ứng.

Viêm da tiếp xúc

Tình trạng này xảy ra khi da tiếp xúc với chất kích ứng hoặc dị nguyên, chẳng hạn mỹ phẩm, chất tẩy rửa hoặc kim loại. Tổn thương thường xuất hiện tại vùng da tiếp xúc với tác nhân.

Chàm thể đồng tiền

Đặc trưng bởi các mảng tổn thương hình tròn hoặc giống đồng xu. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào hình dạng tổn thương để tự xác định bệnh.

Chàm tay

Chủ yếu ảnh hưởng đến bàn tay, gây khô, bong tróc, nứt nẻ, ngứa hoặc đau. Bệnh có thể liên quan đến việc tiếp xúc thường xuyên với nước, hóa chất hoặc các chất gây kích ứng.

Do nhiều bệnh da liễu có biểu hiện tương tự, việc xác định chính xác nguyên nhân thường cần dựa trên khám trực tiếp, bệnh sử và diễn tiến tổn thương.

Chàm và viêm da cơ địa có lây không?

Chàm và viêm da cơ địa không phải bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người này sang người khác. Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, học tập và làm việc bình thường cùng những người xung quanh.

Tuy nhiên, một số bệnh nhiễm trùng da cũng có thể gây ngứa, đỏ hoặc nổi tổn thương tương tự. Nếu tổn thương lan nhanh, rỉ dịch, có mủ hoặc dấu hiệu bất thường khác, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Chăm sóc da khi bị chàm và viêm da cơ địa

Chăm sóc da đúng cách giúp giảm khô da, hạn chế kích ứng và hỗ trợ kiểm soát các đợt bùng phát viêm da cơ địa.

Dưỡng ẩm thường xuyên

Nên dùng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không hương liệu và phù hợp với làn da nhạy cảm. Dưỡng ẩm đều đặn giúp giảm khô da và duy trì hàng rào bảo vệ da, kể cả khi triệu chứng đã thuyên giảm.

Hạn chế yếu tố gây kích ứng

Tránh các sản phẩm hoặc tác nhân từng khiến da kích ứng. Khi tắm, nên dùng nước ấm vừa phải, không chà xát mạnh và hạn chế sản phẩm làm sạch có tính tẩy rửa cao.

Hạn chế gãi

Gãi có thể làm tổn thương da và khiến tình trạng ngứa, viêm trở nên nghiêm trọng hơn. Giữ móng tay ngắn và áp dụng các biện pháp giảm ngứa theo hướng dẫn có thể giúp hạn chế thói quen này.

Điều trị theo mức độ bệnh

Khi chăm sóc da không kiểm soát đủ triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi hoặc phương pháp điều trị khác tùy tình trạng. Không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh lý nền.

Chàm và viêm da cơ địa không hoàn toàn giống nhau: chàm là thuật ngữ rộng cho một nhóm bệnh viêm da, còn viêm da cơ địa là một dạng chàm phổ biến. Viêm da cơ địa thường gây khô da, ngứa, viêm và có xu hướng tái phát từng đợt.

Khi xuất hiện các tổn thương da kéo dài, tái phát hoặc gây ngứa nhiều, người bệnh không nên chỉ dựa vào hình ảnh để tự chẩn đoán. Khám chuyên khoa da liễu giúp xác định đúng loại chàm và lựa chọn hướng chăm sóc, điều trị phù hợp.