Các xét nghiệm chẩn đoán sảy thai gồm những xét nghiệm nào?

Sảy thai là tình trạng thai kỳ kết thúc trước khi thai có khả năng sống độc lập bên ngoài tử cung. Ra máu âm đạo, đau bụng dưới hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường trong thai kỳ có thể khiến thai phụ lo lắng về nguy cơ sảy thai. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sảy thai. Bác sĩ cần thăm khám và thực hiện các phương pháp cận lâm sàng phù hợp để xác định chính xác tình trạng thai. Việc kiểm tra sớm không chỉ giúp đưa ra chẩn đoán mà còn phát hiện các biến chứng cần được xử trí kịp thời. 

Các xét nghiệm chẩn đoán sảy thai

Việc xác định sảy thai thường dựa trên sự kết hợp giữa biểu hiện lâm sàng và kết quả từ các phương pháp cận lâm sàng. Trong đó, siêu âm và xét nghiệm máu là hai kỹ thuật thường được sử dụng để hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán.

Xác định sảy thai tự nhiên bằng các xét nghiệm cần thiết

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định một số kiểm tra nhằm xác định thai kỳ có đang phát triển bình thường hay đã xảy ra sảy thai.

Siêu âm thai

Đây thường là phương pháp được thực hiện trước tiên để đánh giá tình trạng phát triển của thai và kiểm tra hoạt động tim thai. Phổ biến nhất là siêu âm qua đường âm đạo, sử dụng đầu dò nhỏ đưa nhẹ nhàng vào âm đạo. Thai phụ có thể cảm thấy hơi khó chịu trong quá trình thực hiện nhưng phương pháp này nhìn chung không gây đau.

Ngoài ra, thai phụ có thể thực hiện siêu âm qua thành bụng. Tuy nhiên, phương pháp này có thể cho độ chính xác thấp hơn trong một số giai đoạn sớm của thai kỳ. Siêu âm được đánh giá là an toàn và không làm tăng nguy cơ sảy thai.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu được thực hiện nhằm kiểm tra nồng độ các hormone liên quan đến thai kỳ, điển hình là β-hCG (Beta-human chorionic gonadotropin) và progesterone.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu lấy máu kiểm tra lại sau khoảng 48 giờ, đặc biệt khi:

• Chỉ số hormone nằm trong vùng chưa thể kết luận rõ ràng.
• Kết quả siêu âm chưa đủ cơ sở để xác định tình trạng thai.
• Thai phụ được kiểm tra khi thai còn quá sớm.

Không phải lúc nào sảy thai cũng có thể được xác định ngay từ lần siêu âm hoặc xét nghiệm máu đầu tiên. Chẳng hạn, ở thai kỳ dưới 6 tuần, việc chưa quan sát thấy tim thai chưa đủ để khẳng định sảy thai. Khi đó, bác sĩ có thể hẹn thai phụ thực hiện lại siêu âm và/hoặc xét nghiệm máu sau khoảng 1 - 2 tuần để theo dõi diễn tiến.

Kiểm tra nguyên nhân khi sảy thai liên tiếp

Sảy thai liên tiếp được đề cập khi thai phụ trải qua từ 3 lần sảy thai liên tục. Trong tình huống này, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm nhằm tìm kiếm yếu tố gây sảy thai. Tuy nhiên, nguyên nhân vẫn có thể không được xác định ở khoảng một nửa số trường hợp.

Phân tích nhiễm sắc thể và yếu tố di truyền

Sau lần sảy thai thứ ba, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra để xác định thai có bất thường về nhiễm sắc thể hay không. Nếu phát hiện bất thường, việc đánh giá nhiễm sắc thể, gen và các yếu tố di truyền liên quan ở cả thai phụ và người chồng có thể được tiến hành.

Trường hợp bất thường bắt nguồn từ nhiễm sắc thể của thai phụ hoặc người chồng, thai phụ có thể được chuyển đến bác sĩ chuyên ngành di truyền học lâm sàng để được tư vấn hướng xử trí phù hợp. Với một số trường hợp, thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể được cân nhắc như một phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Siêu âm đánh giá tử cung

Siêu âm qua đường âm đạo có thể được sử dụng để phát hiện những bất thường về cấu trúc của tử cung. Bên cạnh đó, siêu âm 3D vùng bụng dưới và vùng chậu cũng có thể được thực hiện nhằm cung cấp hình ảnh chi tiết hơn, hỗ trợ quá trình chẩn đoán.

Siêu âm còn giúp đánh giá tình trạng hở eo tử cung. Tuy nhiên, việc kiểm tra này chỉ có thể thực hiện khi thai phụ mang thai trở lại, thường trong khoảng tuần 10 - 12 của thai kỳ.

Một số trường hợp thai ngừng phát triển có thể được phát hiện tình cờ trong quá trình siêu âm thai định kỳ. Hình ảnh siêu âm có thể ghi nhận tình trạng không còn hoạt động tim thai hoặc túi thai, phôi thai có biểu hiện teo nhỏ.

Xét nghiệm tìm kháng thể liên quan

Xét nghiệm máu có thể được sử dụng để kiểm tra kháng thể kháng phospholipid (aPL) và kháng đông lupus. Thông thường, xét nghiệm nên được thực hiện hai lần, mỗi lần cách nhau khoảng 6 tuần và hoàn tất trước thời điểm phụ nữ dự định mang thai.

Sự xuất hiện của kháng thể kháng phospholipid (aPL) có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối và ảnh hưởng đến quá trình nhau thai bám vào tử cung. Những thay đổi này có thể làm giảm lượng máu cung cấp cho thai, từ đó làm tăng nguy cơ sảy thai.

Những yếu tố có thể dẫn đến sảy thai

Sảy thai có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân và yếu tố khác nhau. Trong nhiều trường hợp, đặc biệt là sảy thai sớm, nguyên nhân không liên quan đến một hành động cụ thể của người mẹ. Một số yếu tố thường được đề cập gồm:

• Bất thường di truyền: Là một trong những nguyên nhân cần được xem xét đầu tiên. Bất thường nhiễm sắc thể có liên quan đến tình trạng hư thai, đặc biệt trong tam cá nguyệt đầu, thường gây sảy thai rất sớm, khoảng tuần thứ 2 - 4 tính từ ngày thụ thai.
• Bất thường giải phẫu tử cung: Bao gồm tử cung có vách ngăn, tử cung hai sừng, tử cung một sừng, tử cung đôi, dính buồng tử cung, polyp buồng tử cung, nhân xơ dưới niêm mạc và hở eo cổ tử cung. Hở eo cổ tử cung thường liên quan đến sảy thai trong tam cá nguyệt thứ hai. Phụ nữ sảy thai liên tiếp nên được siêu âm vùng chậu để đánh giá cấu trúc tử cung.
• Rối loạn nội tiết và chuyển hóa: Chiếm khoảng 8 - 12% các trường hợp sảy thai liên tiếp, có thể gồm thiếu hụt pha hoàng thể, suy giáp, rối loạn dung nạp đường và tăng prolactin. Suy giáp hoặc đái tháo đường không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ sảy thai và các kết cục bất lợi của thai kỳ.
• Nhiễm trùng đường sinh dục: Một số tác nhân như chlamydia, toxoplasma, mycoplasma và herpes có thể liên quan đến tình trạng sảy thai.
• Yếu tố môi trường và lối sống: Rượu, thuốc lá, sử dụng nhiều cà phê có thể làm tăng nguy cơ sảy thai. Bên cạnh đó, cần duy trì chế độ ăn cân bằng, bổ sung đầy đủ axit folic, vitamin và khoáng chất, tập luyện phù hợp, giảm căng thẳng và ngủ đủ giấc.
• Hội chứng kháng phospholipid (APS): Đây là bệnh tự miễn liên quan đến hình thành huyết khối, sảy thai liên tiếp và kháng thể kháng phospholipid, có thể đi kèm giảm tiểu cầu. APS cũng liên quan đến sinh non, thai chậm phát triển, tiền sản giật, tắc mạch và thất bại nhiều lần khi thụ tinh trong ống nghiệm.
• Yếu tố miễn dịch: Vai trò của các cơ chế tự miễn trong sảy thai liên tiếp vẫn còn nhiều tranh luận và hiện chưa có biện pháp phòng ngừa hữu hiệu được xác lập.
• Rối loạn đông máu di truyền: Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng rối loạn đông máu do di truyền có thể liên quan đến sảy thai muộn và thai lưu, có thể do hình thành huyết khối tại hệ thống mạch máu tử cung - nhau thai.

Những lưu ý giúp giảm yếu tố nguy cơ sảy thai

Sảy thai có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có những trường hợp không thể dự phòng hoặc kiểm soát bằng một biện pháp cụ thể. Tuy nhiên, chăm sóc sức khỏe trước và trong thai kỳ đúng cách có thể giúp giảm một số yếu tố nguy cơ và hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh hơn.

• Khám sức khỏe trước khi mang thai: Cả hai vợ chồng nên kiểm tra sức khỏe tổng quát và sinh sản để phát hiện bệnh lý, bất thường di truyền, đồng thời được bác sĩ tư vấn phù hợp.
• Khám thai và sàng lọc định kỳ: Thực hiện các mốc kiểm tra quan trọng giúp theo dõi sự phát triển của thai nhi, phát hiện sớm bất thường và có hướng xử trí kịp thời.
• Quan hệ tình dục an toàn: Khi mang thai nên lựa chọn tư thế nhẹ nhàng, hạn chế tác động mạnh; trường hợp có tiền sử hoặc dấu hiệu dọa sảy thai cần kiêng quan hệ theo chỉ định.
• Chăm sóc sức khỏe sinh sản: Tiêm các vắc xin phù hợp trước khi mang thai, đồng thời hạn chế đến nơi đang có dịch bệnh, đông người hoặc điều kiện vệ sinh kém.
• Duy trì lối sống khoa học: Tránh khói bụi, thuốc lá, hạn chế lao động nặng, ăn uống đầy đủ dưỡng chất và không sử dụng rượu bia, cà phê hoặc chất kích thích.

Các xét nghiệm chẩn đoán sảy thai được lựa chọn dựa trên triệu chứng, tuổi thai và kết quả thăm khám, trong đó siêu âm và xét nghiệm beta-hCG thường đóng vai trò quan trọng. Không nên tự kết luận sảy thai chỉ dựa vào tình trạng ra máu, đau bụng hoặc một kết quả xét nghiệm riêng lẻ. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường trong thai kỳ, thai phụ nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và theo dõi phù hợp, đặc biệt khi có chảy máu nhiều, đau dữ dội, choáng hoặc ngất.