Bướu sợi tuyến vú là gì? Triệu chứng nhận biết và cách điều trị hiệu quả

Bướu sợi tuyến vú là một trong những vấn đề về tuyến vú thường gặp ở phụ nữ. Mặc dù phần lớn là lành tính và hiếm khi gây nguy hiểm, nhưng khối u có thể làm người bệnh lo lắng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. 

Bướu sợi tuyến vú là gì?

Nhìn chung, bướu sợi tuyến vú là một tình trạng lành tính phổ biến, đặc trưng bởi các khối u rắn, tròn và có thể di động trong vú. Dù phần lớn không gây nguy hiểm và có thể tự co lại hoặc biến mất theo thời gian, việc nhận biết sớm và theo dõi định kỳ vẫn rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe tuyến vú. 

Hiểu rõ các loại bướu (u xơ) thường gặp, từ u xơ đơn giản đến u xơ phức tạp hay u diệp thể, giúp người bệnh nhận biết các dấu hiệu bất thường và có phương án chăm sóc, phòng ngừa phù hợp. 

Việc duy trì thói quen tự kiểm tra vú, tầm soát định kỳ và lối sống lành mạnh sẽ hỗ trợ hiệu quả trong việc bảo vệ sức khỏe vú và phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.

Nguyên nhân gây bướu sợi tuyến vú

Hiện nay, y học chưa xác định chính xác nguyên nhân gây bướu sợi tuyến vú, nhưng các nghiên cứu cho thấy chúng có thể liên quan đến hormone sinh sản nữ - estrogen. Khối u thường phát triển trong thời kỳ mang thai và co lại sau mãn kinh.

Bướu sợi tuyến vú xuất phát từ các tế bào mô đệm và biểu mô liên kết trong vú, nơi chứa các thụ thể estrogen và progesterone (các protein trên bề mặt hoặc trong tế bào gắn với hormone trong máu). Do đó, sự nhạy cảm với hormone khiến mô liên kết ở vú tăng sinh quá mức, đặc biệt trong thời kỳ mang thai khi nồng độ estrogen tăng cao.

Ngoài yếu tố hormone, gen MED12 cũng có liên quan đến sinh lý bệnh của u xơ tuyến vú. Sự thay đổi của gen này có thể làm rối loạn quá trình điều hòa tăng trưởng tế bào, khiến một số tế bào phân chia mất kiểm soát và hình thành khối u.

Một số dạng u có đặc điểm tương tự bướu sợi tuyến vú:

• U xơ phức hợp: Là những khối u có thể tăng kích thước theo thời gian, đôi khi chèn ép hoặc chiếm chỗ các mô lân cận.
• U xơ tuyến khổng lồ: Phát triển nhanh, vượt 5cm, người bệnh có thể cảm nhận khối u di động khi ấn tay.
• Khối u phyllodes (u diệp thể): Được tạo thành từ các mô tương tự bướu sợi tuyến vú, nhưng dưới kính hiển vi có đặc điểm khác biệt. Khối u này phát triển nhanh hơn, hầu hết là lành tính và không đau, nhưng một số ít trường hợp có thể biến đổi ác tính.

Triệu chứng thường gặp của bướu sợi tuyến vú

Một số bướu sợi tuyến vú rất nhỏ, khó cảm nhận bằng tay, nhưng một số khác có thể lớn tới vài cm. Người bệnh có thể xuất hiện một hoặc nhiều khối u ở một hoặc cả hai bên vú. Khi sờ nắn, khối u thường giống như viên bi, có hình tròn hoặc bầu dục với ranh giới rõ ràng, có thể di động dưới da. Một số khối u chỉ được phát hiện thông qua xét nghiệm hình ảnh.

Bướu sợi tuyến vú thường phát triển chậm, với kích thước trung bình khoảng 2,5 cm, nhưng có thể tăng kích thước theo thời gian. Các khối u lớn có thể gây đau khi chạm vào, do gần các dây thần kinh cảm giác trong vú. Một số bướu có thể tự co lại theo thời gian, đặc biệt ở tuổi thanh thiếu niên, khi khối u có thể thu nhỏ và biến mất sau vài tháng đến vài năm. Hình dạng khối u cũng có thể thay đổi theo thời gian.

Khi bướu sợi tuyến vú phát triển lớn, các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn, bao gồm: Thay đổi hình dáng vú, nổi gân xanh, rạn da bất thường, hoặc khối u sưng, đau, đặc biệt tăng đau trong kỳ kinh nguyệt. Một số người chỉ cảm thấy sưng kèm theo cảm giác nặng, nóng rát hoặc khó chịu ở ngực. Ở phụ nữ đang cho con bú, bướu sợi tuyến vú có thể gây tắc tia sữa, ứ sữa, làm giảm chất lượng nguồn sữa.

Phương pháp chẩn đoán bướu sợi tuyến vú

Người bệnh có thể phát hiện khối u xơ vú bằng cách tự khám vú. Tuy nhiên, u xơ tuyến vú có thể nhầm lẫn với các khối khác, như u nang vú, ung thư vú, u diệp thể (phyllodes), u lympho vú hoặc di căn từ khối u ở cơ quan khác. Khi đi khám, nếu bác sĩ nghi ngờ bướu sợi tuyến vú dựa trên biểu hiện lâm sàng, sẽ chỉ định thực hiện các xét nghiệm sau:

• Siêu âm vú: Phương pháp này giúp xác định kích thước và hình dạng của khối u, đồng thời phân biệt u đặc và u nang chứa dịch. Siêu âm là kỹ thuật không xâm lấn, không gây đau, và hiện nay được xem là khá an toàn cho cơ thể.
• Chụp X-quang tuyến vú (nhũ ảnh): Kỹ thuật này giúp quan sát rõ ràng ranh giới của khối u và phân biệt với các mô xung quanh. Tuy nhiên, nhũ ảnh không phải là phương pháp lý tưởng cho phụ nữ trẻ với mô vú dày đặc, vì khó phân biệt khối u với mô bình thường. Ngoài ra, do nguy cơ phơi nhiễm bức xạ, nhũ ảnh thường không được sử dụng để tầm soát ung thư vú ở phụ nữ dưới 30 tuổi.
• Sinh thiết vú: Để xác định bản chất khối u, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết lõi kim, sử dụng siêu âm hướng dẫn kim đến đúng vị trí khối u. Một mẫu mô nhỏ được thu thập và bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ xác định khối u là lành tính hay ác tính.

Trong trường hợp khối u lành tính phát triển nhanh, gây đau hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u.

Cách điều trị bướu sợi tuyến vú

Thông thường, bướu sợi tuyến vú không cần can thiệp, nhưng trong một số trường hợp khối u phát triển nhanh hoặc gây khó chịu, phẫu thuật có thể được chỉ định để loại bỏ.

Trường hợp không cần điều trị

Bướu sợi tuyến vú có nguy hiểm không? Nếu kết quả siêu âm và sinh thiết cho thấy khối u là lành tính, người bệnh thường không cần phẫu thuật. Tuy nhiên, vẫn cần tái khám định kỳ để:

• Theo dõi kích thước và hình dạng khối u đã biết.
• Tầm soát ung thư vú ở các vị trí khác, nhằm loại trừ khả năng âm tính giả ở lần sinh thiết trước.

Một số lưu ý nếu không phẫu thuật:

• U xơ tuyến có thể tự co lại hoặc biến mất theo thời gian.
• Một số khối u có thể giữ nguyên kích thước lâu dài mà không thay đổi.
• Phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến hình dáng vú, nên cần cân nhắc kỹ.

Trường hợp cần điều trị

Phẫu thuật được chỉ định nếu:

• Kết quả xét nghiệm hình ảnh hoặc sinh thiết bất thường hoặc nghi ngờ ác tính.
• Khối u lớn, phát triển nhanh và gây triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt.
• U sợi tuyến khổng lồ hoặc khối u phyllodes, khi đó phẫu thuật là phương pháp tiêu chuẩn.

Các phương pháp phẫu thuật điều trị bướu sợi tuyến vú:

• Cắt bỏ khối u: Sử dụng dao phẫu thuật để loại bỏ toàn bộ bướu sợi tuyến.
• Phẫu thuật đông lạnh: Một thiết bị được đưa qua da đến khối u; nhiệt độ cực thấp đóng băng và phá hủy mô khối u.

Bài viết giúp bạn đọc hiểu hơn về bướu sợi tuyến vú, giúp người bệnh nhận biết các dấu hiệu bất thường và lựa chọn phương pháp theo dõi hoặc điều trị phù hợp. Dù phần lớn khối u là lành tính, việc khám định kỳ, tầm soát kịp thời và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe vú, phát hiện sớm các bất thường và phòng ngừa nguy cơ biến chứng.