Bệnh viêm cột sống dính khớp kiêng ăn gì? Những thực phẩm nên hạn chế

Viêm cột sống dính khớp là bệnh viêm mạn tính, vì vậy chế độ ăn nên hướng đến sự cân bằng thay vì loại bỏ hàng loạt thực phẩm. Một số nhóm thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung, chất béo bão hòa, muối hoặc được chế biến quá mức nên được hạn chế. Ngược lại, việc tự áp dụng chế độ ăn loại trừ quá nghiêm ngặt có thể làm khẩu phần mất cân đối và thiếu chất.

Bệnh viêm cột sống dính khớp kiêng ăn gì?

Hiện chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định một thực phẩm cụ thể là nguyên nhân gây viêm cột sống dính khớp hoặc việc loại bỏ hoàn toàn thực phẩm đó có thể kiểm soát bệnh. Các khuyến nghị về lối sống trong bệnh cơ xương khớp cũng nhấn mạnh chế độ ăn lành mạnh, cân bằng và không nên xem thay đổi dinh dưỡng là phương pháp thay thế điều trị y khoa.

Vì vậy, "kiêng" trong trường hợp này chủ yếu được hiểu là hạn chế những thực phẩm không có lợi khi ăn thường xuyên hoặc với số lượng lớn, thay vì cấm tuyệt đối.

Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn

Thực phẩm chế biến nhiều như xúc xích, thịt nguội, đồ ăn nhanh, mì ăn liền, bánh snack và một số loại thức ăn đóng gói thường chứa nhiều muối, chất béo không có lợi hoặc năng lượng nhưng ít chất xơ và vi chất.

Nếu những thực phẩm này chiếm tỷ lệ lớn trong khẩu phần, người bệnh có thể khó duy trì một chế độ ăn cân bằng và cân nặng phù hợp. Thừa cân còn làm tăng tải trọng lên hệ cơ xương khớp, khiến việc vận động trở nên khó khăn hơn ở một số người.

Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn mọi thực phẩm đóng gói. Khi mua thực phẩm, bạn có thể đọc nhãn dinh dưỡng, ưu tiên sản phẩm ít đường bổ sung, muối và chất béo bão hòa hơn; đồng thời tăng tỷ lệ thực phẩm ít qua chế biến trong bữa ăn.

Hạn chế thực phẩm và đồ uống nhiều đường bổ sung

Nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, bánh ngọt, ngũ cốc ăn sáng nhiều đường và các món tráng miệng ngọt thường cung cấp lượng đường bổ sung đáng kể. Một chế độ ăn thường xuyên dư thừa đường và năng lượng có thể góp phần gây tăng cân, từ đó không có lợi cho sức khỏe tổng thể cũng như hệ cơ xương khớp. Vì thế, thay vì sử dụng đồ uống có đường hằng ngày, nên ưu tiên nước lọc và lựa chọn thực phẩm ít đường bổ sung hơn.

Điều này không đồng nghĩa người bệnh phải kiêng trái cây vì trái cây nguyên quả còn cung cấp chất xơ, vitamin và nhiều thành phần dinh dưỡng khác. Điều cần chú ý hơn là lượng đường được thêm vào thực phẩm, đồ uống trong quá trình chế biến.

Hạn chế món chiên rán và thực phẩm nhiều chất béo bão hòa

Các món chiên ngập dầu, thức ăn nhanh, thịt nhiều mỡ và một số sản phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa không nên xuất hiện quá thường xuyên trong khẩu phần. Thay vào đó, người bệnh có thể ưu tiên cách chế biến như hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải. Nguồn chất béo từ cá, các loại hạt và dầu thực vật phù hợp có thể được sử dụng như một phần của chế độ ăn cân bằng.

Điều quan trọng là xem xét tổng thể khẩu phần thay vì chỉ tập trung vào một món ăn riêng lẻ. Một bữa ăn nhiều rau, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp thường có giá trị hơn việc cố tìm một loại "thực phẩm chống viêm" duy nhất.

Hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến quá mức

Người bị viêm cột sống dính khớp không bắt buộc phải kiêng hoàn toàn thịt đỏ. Tuy nhiên, các mô hình ăn uống lành mạnh thường khuyến khích giảm thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến, đồng thời đa dạng nguồn protein.

Bạn có thể luân phiên cá, trứng, đậu và các loại đậu hạt với thịt trong thực đơn. Khi ăn thịt, nên lựa chọn phần nạc và ưu tiên phương pháp chế biến ít dầu mỡ. Cách tiếp cận này giúp khẩu phần đa dạng hơn mà không tạo ra những quy định kiêng khem quá mức, vốn có thể khiến người bệnh khó duy trì chế độ ăn lâu dài.

Hạn chế thực phẩm quá mặn

Ăn quá nhiều muối không phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm cột sống dính khớp, nhưng giảm lượng muối dư thừa là một nguyên tắc của chế độ ăn lành mạnh nói chung. Muối không chỉ đến từ lượng gia vị thêm khi nấu ăn. Một phần đáng kể có thể nằm trong thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, thịt chế biến, nước chấm và các món đóng gói. Vì vậy, giảm thực phẩm chế biến và đọc nhãn sản phẩm thường hữu ích hơn việc chỉ giảm muối trong lúc nấu. Bạn có thể sử dụng hành, tỏi, rau thơm và các loại gia vị phù hợp để tăng hương vị thay vì phụ thuộc quá nhiều vào muối hoặc nước chấm.

Hạn chế đồ uống có cồn

Đồ uống có cồn không phải là thực phẩm gây ra viêm cột sống dính khớp. Tuy nhiên, việc sử dụng chúng có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe nói chung và cần đặc biệt lưu ý ở người đang dùng thuốc.

Một số thuốc điều trị bệnh cơ xương khớp có những lưu ý riêng liên quan đến đồ uống có cồn. Do đó, người bệnh không nên tự suy luận rằng một lượng nhất định sẽ an toàn dựa trên kinh nghiệm của người khác. Nếu đang điều trị bằng thuốc, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về những thực phẩm, đồ uống cần tránh trong quá trình dùng thuốc.

Có cần kiêng tinh bột, gluten hoặc sữa khi bị viêm cột sống dính khớp?

Bên cạnh câu hỏi bệnh viêm cột sống dính khớp kiêng ăn gì, nhiều người còn tìm đến các chế độ ăn loại trừ như không tinh bột, không gluten hoặc không dùng sữa với mong muốn giảm viêm. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để khuyến nghị tất cả người mắc bệnh phải áp dụng những chế độ này.

Không tự ý kiêng hoàn toàn thực phẩm chứa tinh bột

Một số chế độ ăn dành cho người viêm cột sống dính khớp đề xuất cắt giảm mạnh tinh bột hoặc tinh bột chứa nhiều starch. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chưa đủ để coi đây là chế độ ăn chuẩn cho bệnh.

Tinh bột vẫn là một phần của chế độ ăn cân bằng. Thay vì loại bỏ toàn bộ cơm, bánh mì, khoai hoặc ngũ cốc, có thể ưu tiên nguồn ngũ cốc nguyên hạt và điều chỉnh khẩu phần phù hợp với nhu cầu năng lượng. Chế độ ăn loại trừ quá nhiều nhóm thực phẩm còn có nguy cơ khiến khẩu phần thiếu cân bằng, đặc biệt khi thực hiện trong thời gian dài mà không có hướng dẫn chuyên môn.

Không cần loại bỏ gluten nếu không có chỉ định phù hợp

Gluten có trong các loại ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen. Không có khuyến nghị chung yêu cầu mọi người mắc viêm cột sống dính khớp phải ăn không gluten. Việc loại bỏ gluten có thể cần thiết trong một số tình trạng bệnh lý cụ thể được nhân viên y tế đánh giá. Vì vậy, nếu bạn nghi ngờ một nhóm thực phẩm làm xuất hiện hoặc tăng triệu chứng tiêu hóa, nên ghi nhận triệu chứng và trao đổi với bác sĩ thay vì tự loại bỏ nhiều loại thực phẩm cùng lúc.

Không nên tự kiêng sữa và các sản phẩm từ sữa

Sữa không phải thực phẩm bắt buộc phải loại khỏi chế độ ăn của người viêm cột sống dính khớp. Ngược lại, sữa và một số sản phẩm từ sữa có thể cung cấp protein, canxi và các chất dinh dưỡng cần thiết cho xương.

Sức khỏe xương là vấn đề đáng lưu ý ở người mắc viêm cột sống dính khớp. Vì vậy, nếu không dung nạp sữa hoặc cần tránh sản phẩm từ sữa vì một lý do y khoa, người bệnh nên lựa chọn nguồn dinh dưỡng thay thế phù hợp thay vì đơn giản cắt bỏ cả nhóm thực phẩm.

Người viêm cột sống dính khớp nên ăn uống như thế nào?

Thay vì xây dựng một danh sách dài các món "cấm ăn", cách phù hợp hơn là hướng khẩu phần về một mô hình ăn uống cân bằng. Các tổ chức về viêm cột sống và bệnh cơ xương khớp thường đề cập đến chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải như một lựa chọn lành mạnh, với nhiều thực phẩm nguồn gốc thực vật, cá và ngũ cốc nguyên hạt.

Một số nguyên tắc có thể áp dụng gồm:

• Ăn đa dạng rau và trái cây: Giúp cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất có lợi trong thực vật.
• Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt: Có thể lựa chọn gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám và các nguồn ngũ cốc ít tinh chế phù hợp với khẩu vị.
• Đa dạng nguồn protein: Kết hợp cá, trứng, thịt nạc, đậu và các loại đậu hạt thay vì phụ thuộc quá nhiều vào thịt đỏ hoặc thịt chế biến.
• Chú ý sức khỏe xương: Duy trì khẩu phần cung cấp đủ canxi và vitamin D theo nhu cầu. Không nên tự dùng vitamin D hoặc các chất bổ sung liều cao nếu chưa được đánh giá phù hợp.
• Duy trì cân nặng phù hợp: Cả tăng cân quá mức và chế độ ăn kiêng quá khắt khe đều không có lợi. Nếu cần thay đổi cân nặng đáng kể, nên thực hiện với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể: Nếu nhận thấy một món ăn thường xuyên đi kèm triệu chứng khó chịu, bạn có thể ghi nhật ký ăn uống và triệu chứng để trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Chế độ ăn chỉ là một phần trong quá trình quản lý viêm cột sống dính khớp. Dinh dưỡng lành mạnh có lợi cho sức khỏe tổng thể nhưng không thay thế thuốc, tập luyện, vật lý trị liệu hoặc kế hoạch điều trị do bác sĩ chỉ định. Người bệnh cũng không nên tự ngừng thuốc khi cảm thấy triệu chứng cải thiện sau khi thay đổi chế độ ăn.

Tóm lại, với câu hỏi bệnh viêm cột sống dính khớp kiêng ăn gì, câu trả lời không phải là một danh sách thực phẩm cần cấm tuyệt đối. Người bệnh nên hạn chế đồ ăn chế biến nhiều, thức ăn nhiều đường bổ sung, món chiên rán, thực phẩm giàu chất béo bão hòa, thức ăn quá mặn và đồ uống có cồn; đồng thời ưu tiên một chế độ ăn đa dạng, cân bằng và duy trì cân nặng phù hợp.

Nếu bạn đang có bệnh đường tiêu hóa, loãng xương, thiếu hụt dinh dưỡng hoặc đang dùng thuốc điều trị dài hạn, chế độ ăn có thể cần điều chỉnh riêng. Trong trường hợp này, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự thực hiện một chế độ kiêng khem nghiêm ngặt.