Gluten là gì? Gluten ảnh hưởng thế nào đến cơ thể?

Nếu bạn đang có thắc mắc xoay quanh câu hỏi "Gluten là gì?" thì bài viết dưới đây cung cấp các thông tin hữu ích giúp bạn hiểu rõ hơn về thành phần này trong thực phẩm cũng như những vấn đề sức khỏe có thể liên quan.

Gluten là gì?

Tổng quan về gluten

Gluten là một nhóm protein tự nhiên có trong một số loại ngũ cốc, phổ biến nhất là lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen. Hai thành phần chính cấu tạo nên gluten là gliadin và glutenin. Khi kết hợp với nước, các protein này tạo thành một mạng lưới có tính đàn hồi và kết dính. Nhờ đặc tính đó, gluten đóng vai trò quan trọng trong chế biến thực phẩm, đặc biệt là các sản phẩm từ bột như bánh mì, mì sợi hay bánh ngọt. 

Ngoài ra, gluten giúp khối bột giữ được cấu trúc, tăng độ dẻo và tạo kết cấu đặc trưng cho thành phẩm sau khi nấu hoặc nướng.

Về bản chất, gluten là một thành phần có nguồn gốc từ thực phẩm, không phải chất bổ sung hay phụ gia nhân tạo. Protein này hiện diện phổ biến trong chế độ ăn hằng ngày của nhiều người thông qua các sản phẩm từ ngũ cốc.

Các loại thực phẩm chứa gluten

Gluten có mặt tự nhiên trong một số loại ngũ cốc và cũng thường xuất hiện trong nhiều thực phẩm chế biến. Việc nhận biết các nguồn chứa gluten giúp bạn chủ động hơn khi lựa chọn thực phẩm hằng ngày. 

Các nhóm thực phẩm phổ biến chứa gluten bao gồm:

• Ngũ cốc chứa gluten: Lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen là những nguồn gluten chính. Các sản phẩm được làm trực tiếp từ các loại ngũ cốc này thường có hàm lượng gluten đáng kể.
• Thực phẩm từ bột ngũ cốc: Bánh mì, mì sợi, bánh ngọt, bánh quy, bánh nướng,… thường sử dụng bột mì nên có chứa gluten.
• Thực phẩm chế biến sẵn: Một số loại xúc xích, chả, nước sốt, gia vị, thực phẩm đóng gói có thể chứa gluten do sử dụng bột mì hoặc các thành phần dẫn xuất trong quá trình sản xuất.
• Thực phẩm có gluten ẩn: Gluten có thể xuất hiện với lượng nhỏ trong các sản phẩm không làm từ ngũ cốc nhưng có dùng chất tạo độ sánh, chất kết dính hoặc phụ gia có nguồn gốc từ lúa mì.

Gluten hiện diện khá phổ biến trong chế độ ăn hiện đại, đặc biệt ở các thực phẩm có nguồn gốc từ ngũ cốc và thực phẩm chế biến. Việc xác định rõ các nguồn thực phẩm chứa gluten là cơ sở quan trọng để tìm hiểu sâu hơn về tác động của gluten đối với cơ thể ở các nhóm đối tượng khác nhau.

Gluten ảnh hưởng thế nào đến cơ thể?

Tác động của gluten với người bình thường

Đối với đa số người khỏe mạnh, gluten không gây ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe. Khi được đưa vào cơ thể thông qua thực phẩm, gluten sẽ được hệ tiêu hóa xử lý và phân giải tương tự như các loại protein khác trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Ở nhóm đối tượng này, việc tiêu thụ gluten không làm tổn thương niêm mạc ruột, không gây rối loạn tiêu hóa kéo dài và cũng không ảnh hưởng đến khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng. Cơ thể vẫn duy trì hoạt động tiêu hóa và chuyển hóa bình thường mà không xuất hiện phản ứng miễn dịch bất thường liên quan đến gluten. 

Ngoài ra, nhiều thực phẩm chứa gluten, đặc biệt là các sản phẩm từ ngũ cốc, còn góp phần cung cấp năng lượng và một số dưỡng chất cần thiết cho chế độ ăn cân đối.

Tác động của gluten đến người nhạy cảm

Ở những người có cơ địa nhạy cảm, gluten có thể gây ra các tác động khác nhau đến sức khỏe, tùy thuộc vào từng tình trạng cụ thể. Một số tác động thường gặp bao gồm:

• Kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường: Ở người mắc bệnh celiac, gluten có thể kích thích hệ miễn dịch tấn công niêm mạc ruột non dẫn đến tổn thương ruột và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất dinh dưỡng.
• Gây khó chịu tiêu hóa kéo dài: Với những người nhạy cảm với gluten, việc tiêu thụ gluten có thể gây đầy hơi, đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa, dù không ghi nhận tổn thương ruột rõ ràng.
• Ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân: Một số trường hợp có thể gặp mệt mỏi, giảm năng lượng hoặc cảm giác không khỏe sau khi ăn thực phẩm chứa gluten.
• Gây phản ứng dị ứng liên quan đến lúa mì: Ở người bị dị ứng lúa mì, gluten hoặc các protein khác trong lúa mì có thể gây ra các biểu hiện dị ứng sau khi tiếp xúc.

Tác động của gluten ở người nhạy cảm không giống nhau giữa các cá nhân. Việc xác định đúng nguyên nhân và tình trạng liên quan đến gluten thông qua thăm khám y tế giúp lựa chọn hướng xử trí và chế độ ăn phù hợp.

Dấu hiệu cảnh báo khi không dung nạp gluten

Không dung nạp gluten có thể biểu hiện khác nhau ở từng người với mức độ khác nhau. Các dấu hiệu thường xuất hiện sau khi tiêu thụ thực phẩm chứa gluten và có thể liên quan đến hệ tiêu hóa hoặc ảnh hưởng toàn thân.

Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo thường gặp:

• Triệu chứng tiêu hóa: Người bệnh có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài mà không rõ nguyên nhân.
• Cảm giác mệt mỏi, giảm năng lượng: Một số người cảm thấy uể oải, thiếu sức sống hoặc khó tập trung sau khi ăn các thực phẩm có gluten.
• Biểu hiện ngoài đường tiêu hóa: Có thể xuất hiện đau đầu, đau cơ, thay đổi tâm trạng hoặc các vấn đề về da ở một số trường hợp.
• Rối loạn hấp thu kéo dài: Ở những người mắc bệnh celiac, việc không dung nạp gluten có thể dẫn đến giảm hấp thu dưỡng chất, gây thiếu hụt vitamin và khoáng chất nếu không được kiểm soát.

Những dấu hiệu trên không đặc hiệu cho riêng tình trạng không dung nạp gluten và có thể nhầm lẫn với nhiều vấn đề sức khỏe khác. Do đó, khi các triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn sau khi ăn thực phẩm chứa gluten, người bệnh nên thăm khám y tế để được đánh giá và chẩn đoán chính xác, tránh tự ý loại bỏ gluten khỏi chế độ ăn khi chưa có chỉ định phù hợp.

Bài viết đã cung cấp các thông tin giải đáp cho câu hỏi “Gluten là gì?”. Nhìn chung, gluten là một nhóm protein phổ biến trong nhiều loại thực phẩm từ ngũ cốc và không gây ảnh hưởng bất lợi cho đa số người khỏe mạnh. Tuy nhiên, với một số đối tượng nhạy cảm, việc hiểu rõ nguồn thực phẩm chứa gluten và theo dõi phản ứng của cơ thể là điều cần thiết để chăm sóc sức khỏe phù hợp.

Bên cạnh chế độ ăn uống hợp lý, tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch cũng góp phần quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Để được tư vấn và tiêm các loại vắc xin phù hợp theo từng độ tuổi, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu qua hotline 1800 6928 để được hỗ trợ.