Bệnh sởi gia tăng tại Mỹ: Vì sao dịch bệnh bùng phát trở lại?

Bệnh sởi đang có xu hướng gia tăng trở lại tại Mỹ, kéo theo nhiều ổ dịch và các trường hợp mắc bệnh phải nhập viện. Trong bối cảnh tỷ lệ tiêm chủng suy giảm, khả năng lây lan mạnh của virus khiến căn bệnh từng được kiểm soát hiệu quả bằng vắc xin, một lần nữa trở thành vấn đề đáng quan ngại. 

Vì sao dịch bệnh sởi bùng phát trở lại tại Mỹ?

Một trong những nguyên nhân khiến bệnh sởi bùng phát trở lại tại Mỹ là tỷ lệ tiêm chủng ở trẻ em có xu hướng giảm trong những năm gần đây. Xu hướng này một phần liên quan đến những thông tin thiếu cơ sở khoa học cho rằng vắc xin không an toàn, làm gia tăng tâm lý e ngại tiêm chủng (phong trào anti vắc xin).

Khi tỷ lệ tiêm vắc xin ngừa bệnh sởi giảm, đương nhiên sẽ làm miễn dịch cộng đồng suy giảm theo, tạo điều kiện để virus sởi lây lan và hình thành các ổ dịch lớn hơn. Điều này cũng làm tăng nguy cơ đối với những người “yếu thế”, chưa thể tiêm vắc xin như trẻ nhỏ và một số người có rối loạn suy giảm hệ miễn dịch.

Sởi nguy hiểm như thế nào?

Sởi không đơn thuần là bệnh gây sốt và phát ban. Trước khi vắc xin sởi được đưa vào sử dụng tại Mỹ năm 1963, nước này từng ghi nhận khoảng 3 - 4 triệu ca mắc mỗi năm, chủ yếu ở trẻ em. Khoảng 48.000 người phải nhập viện và 400 - 500 người tử vong mỗi năm.

Người mắc sởi có thể gặp nhiều biến chứng như viêm tai, suy giảm thính lực, viêm phổi, tiêu chảy, viêm thanh khí phế quản, mù lòa và thậm chí là viêm não, màng não. Ngay cả trẻ khỏe mạnh cũng có nguy cơ mắc bệnh thể nặng hoặc tử vong. Phụ nữ mang thai chưa được tiêm chủng nếu mắc sởi có thể tăng nguy cơ sinh non hoặc sinh con nhẹ cân. Tính đến ngày 20/8/2026, Mỹ đã ghi nhận 2.777 ca sởi được xác nhận. Trong đó, 94% số ca có liên quan đến các ổ dịch.

Sởi lây lan rất nhanh

Sởi là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rất cao, với hệ số lây nhiễm rất cao (Ro = 12 - 18). Điều đó tương đương với từ 1 bệnh nhân sởi ban đầu, có thể lây truyền cho 12 - 18 người trong cộng đồng khi chưa có sự can thiệp. Virus có thể phát tán khi người bệnh ho hoặc hắt hơi và có thể tồn tại trong chất xuất tiết tại các bề mặt ở nhiệt độ phòng tới khoảng 2 giờ. Theo CDC, khi có một người mắc sởi, có tới 90% những người chưa có miễn dịch ở gần có thể bị lây nhiễm.

Sau khi tiếp xúc với virus, các biểu hiện như sốt, ho, sổ mũi, mắt đỏ, đau họng và phát ban đỏ thường không xuất hiện ngay. Khoảng thời gian từ khi phơi nhiễm đến khi xuất hiện triệu chứng có thể kéo dài 10 - 21 ngày (thời kỳ nung hay ủ bệnh). Khả năng lây lan mạnh khiến sởi dễ bùng phát tại những cộng đồng, nhất là những nơi có nhiều người chưa được tiêm chủng.

Vắc xin là biện pháp phòng sởi hiệu quả nhất

Biện pháp bảo vệ tốt nhất trước bệnh sởi là tiêm vắc xin, phổ biến là vắc xin phối hợp sởi - quai bị - rubella (MMR) hoặc vắc xin sởi - quai bị - rubella - thủy đậu (MMRV).

Tiêm đủ 2 liều vắc xin MMR có hiệu quả bảo vệ khoảng 97% trước bệnh sởi. Để tạo miễn dịch cộng đồng đủ khả năng hạn chế các đợt bùng phát, tỷ lệ tiêm vắc xin sởi cần đạt độ bao phủ khoảng 95% dân số trong cộng đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêm chủng ở trẻ mẫu giáo tại Mỹ đã giảm trong những năm gần đây. Khi tỷ lệ này xuống thấp, không chỉ người chưa tiêm dễ mắc bệnh mà những người chưa thể tiêm vắc xin, chẳng hạn trẻ nhỏ hoặc một số người có vấn đề về suy giảm miễn dịch, cũng trở nên dễ bị tổn thương hơn.

Mắc sởi điều trị thế nào?

Hiện chưa có thuốc, hay phương pháp điều trị đặc hiệu bệnh sởi. Điều trị chủ yếu nhằm hỗ trợ, giảm triệu chứng như bù đủ nước và xử trí các biến chứng. Một số trường hợp có thể cần dùng kháng sinh nếu xuất hiện nhiễm khuẩn như viêm phổi, viêm tai hoặc viêm kết mạc mắt. Tuy nhiên, kháng sinh không điều trị trực tiếp virus gây bệnh sởi.

Sự gia tăng của bệnh sởi tại Mỹ cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao trong cộng đồng. Tiêm vắc xin đầy đủ vẫn là biện pháp hiệu quả và đặc hiệu nhất để phòng bệnh, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ bùng phát dịch.

Tại Việt Nam, người dân có nhu cầu tiêm vắc xin phòng sởi có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lựa chọn vắc xin và lịch tiêm phù hợp, góp phần chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân nói riêng và cộng đồng nói chung.