Bệnh nhân sốt xuất huyết ăn cơm được không?

Khi bị sốt xuất huyết, cơ thể người bệnh thường suy yếu, chức năng tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng khiến việc lựa chọn thực phẩm trở nên khó khăn hơn. Cơm vốn là nguồn cung cấp năng lượng chính trong bữa ăn hàng ngày, nhưng liệu sốt xuất huyết ăn cơm được không? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm, nhất là trong giai đoạn bệnh diễn tiến và hồi phục.

Bệnh nhân sốt xuất huyết ăn cơm được không?

Có nhiều người vẫn còn thắc mắc liệu bệnh sốt xuất huyết ăn cơm được không, bởi họ cho rằng cơm là thực phẩm khó tiêu hóa, thậm chí có những thông tin sai lệch cho rằng ăn cơm có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và hệ tiêu hóa của người bệnh. Tuy nhiên, thực tế không phải vậy. Việc người bệnh sốt xuất huyết có thể ăn cơm hay không còn tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và cách chế biến phù hợp. Chế độ ăn cho người bệnh không nhất thiết phải kiêng khem quá mức, mà quan trọng là đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, vệ sinh an toàn thực phẩm và ưu tiên các món ăn dễ tiêu, dễ hấp thụ.

Cơm được làm từ gạo trắng chứa nhiều tinh bột, một nguồn năng lượng thiết yếu cho cơ thể. Khi tiêu hóa, tinh bột sẽ được chuyển hóa thành glucose, đây là “nguồn nhiên liệu” quan trọng để các tế bào sử dụng trong hoạt động hàng ngày. Glucose không chỉ cung cấp năng lượng cho các hoạt động thể chất mà còn là nguồn năng lượng chính cho não bộ và hệ thần kinh. Theo dữ liệu từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, não người trưởng thành tiêu thụ khoảng 20-25% tổng lượng glucose nạp vào cơ thể. Vì thế, để duy trì hoạt động bình thường của não bộ và hỗ trợ sức khỏe tổng thể, người bệnh sốt xuất huyết cần đảm bảo bổ sung đầy đủ lượng glucose từ tinh bột hàng ngày.

Một điểm cộng nữa của cơm gạo trắng là dễ tiêu hóa, dễ ăn và không chứa gluten thích hợp cho những người có vấn đề về tiêu hóa hoặc đang trong quá trình hồi phục. Gạo trắng còn được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị trong chế độ ăn dành cho người bị bệnh dạ dày bởi tính giàu tinh bột và khả năng dễ tiêu hóa. Khi cơm được nấu chín kỹ, nó giúp bao bọc niêm mạc dạ dày và ruột, tăng cường khả năng bảo vệ, đồng thời thúc đẩy quá trình lành vết loét hoặc tổn thương tại niêm mạc. Vì vậy, cơm là lựa chọn phù hợp và an toàn cho người bệnh sốt xuất huyết, hỗ trợ quá trình hồi phục sức khỏe hiệu quả.

Trường hợp người bệnh sốt xuất huyết không nên ăn cơm

Người bệnh sốt xuất huyết trong một số trường hợp không nên ăn cơm để tránh làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn và giúp quá trình hồi phục được tốt nhất. Dưới đây là những trường hợp cụ thể cần lưu ý.

Thứ nhất

Khi người bệnh đang trong giai đoạn sốt cao, cơ thể thường mệt mỏi và mất cảm giác thèm ăn. Lúc này, dạ dày của người bệnh cũng kém hấp thu, nên việc ăn cơm, đặc biệt là cơm cứng hay khó tiêu sẽ gây khó khăn cho hệ tiêu hóa, làm tăng cảm giác khó chịu. Thay vào đó, người thân nên chế biến những món ăn mềm, dễ tiêu hóa và phù hợp với khẩu vị của người bệnh. Ví dụ như cháo gà, súp gà hoặc canh gà là lựa chọn tối ưu. 

Thứ hai

Xử trí khi có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa: Trong trường hợp người bệnh xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo biến chứng xuất huyết tiêu hóa (như nôn ra máu, nôn ra dịch lợn cợn nâu, hoặc đi ngoài phân đen), tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống bất kỳ thứ gì, kể cả cơm hay các món lỏng như cháo, súp, uống sữa hay uống nước.

Lúc này, niêm mạc dạ dày hoặc ruột đang bị tổn thương và chảy máu. Việc cố gắng nạp thức ăn hay nước uống qua đường miệng không chỉ làm tình trạng xuất huyết trở nên trầm trọng hơn mà còn làm tăng nguy cơ nôn ói, sặc hít vào phổi rất nguy hiểm. Điều duy nhất cần làm là để người bệnh nhịn ăn uống hoàn toàn và đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu. Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ có phác đồ điều trị cầm máu và truyền dinh dưỡng an toàn qua đường tĩnh mạch.

Thứ ba

Tránh các thực phẩm có màu đỏ, nâu, đen: Trong suốt quá trình chăm sóc tại nhà, đặc biệt là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, nên hạn chế tối đa việc cho người bệnh ăn uống các thực phẩm có màu sậm (như thanh long ruột đỏ, củ dền, dưa hấu, huyết heo, nước ngọt có màu nâu/đen...). Lý do là vì nếu người bệnh không may bị nôn mửa hay đi ngoài, màu sắc của các loại thực phẩm này sẽ hòa lẫn vào chất thải, gây nhầm lẫn với dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Việc kiêng những thực phẩm này sẽ giúp bác sĩ và gia đình đánh giá tình trạng bệnh một cách chuẩn xác nhất, không bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong cấp cứu.

Thứ tư: 

Xử trí khi bị rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy): Rối loạn tiêu hóa, điển hình là tiêu chảy, cũng là một triệu chứng khá phổ biến ở bệnh nhân sốt xuất huyết do virus tấn công trực tiếp vào niêm mạc dạ dày - ruột và gây ra phản ứng viêm toàn thân.

Điều nguy hiểm nhất của tiêu chảy trong lúc mắc sốt xuất huyết là nó làm tình trạng mất nước và rối loạn điện giải diễn ra nhanh hơn rất nhiều. Do đó, nếu người bệnh đi tiêu phân lỏng từ 3 lần/ngày trở lên, tuyệt đối không tự ý ra nhà thuốc mua các loại thuốc cầm tiêu chảy. Việc tự cầm tiêu chảy có thể giữ lại các chất độc trong ruột và làm che lấp các dấu hiệu chuyển nặng.

Trong trường hợp này, việc quan trọng nhất là tích cực bù nước bằng dung dịch Oresol (cần pha đúng tỷ lệ hướng dẫn), nước lọc hoặc nước trái cây. Về mặt dinh dưỡng, do hệ tiêu hóa đang bị sung huyết và tổn thương, người bệnh nên tạm ngưng ăn cơm hay các đồ ăn cứng, nhiều dầu mỡ. Thay vào đó, chỉ nên ăn các món lỏng, mềm, dễ tiêu như cháo, súp để giảm gánh nặng cho dạ dày. Nếu tình trạng tiêu chảy diễn ra liên tục, kèm theo đau bụng nhiều hoặc nôn ói, cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện để được truyền dịch và điều trị kịp thời.

Như vậy, việc không ăn cơm trong những trường hợp trên sẽ giúp người bệnh sốt xuất huyết tránh được những biến chứng nghiêm trọng, đồng thời hỗ trợ quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi hơn.

Sốt xuất huyết ăn gì để nhanh khỏi?

Tình trạng chung của hầu hết bệnh nhân sốt xuất huyết là cảm giác rất kém ăn, đặc biệt trong những ngày đầu của bệnh khi sốt cao. Điều này khiến việc cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể trở nên khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình hồi phục. Do đó, các bác sĩ thường khuyên người bệnh nên ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm lỏng, dễ tiêu hóa như sữa, cháo, súp và các loại nước hoa quả tươi như nước dừa, nước cam. Những món ăn này không chỉ giúp người bệnh dễ ăn hơn mà còn bổ sung nước và năng lượng cần thiết cho cơ thể.

Khi người bệnh cảm thấy chán ăn hoặc có triệu chứng đắng mồm đắng miệng, việc chia nhỏ khẩu phần ăn thành 5- 6 bữa nhỏ trong ngày là rất cần thiết. Cách làm này giúp giảm áp lực lên hệ tiêu hóa, đồng thời cải thiện cảm giác ngon miệng. Bên cạnh đó, người bệnh nên tránh các món ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán vì chúng có thể gây khó tiêu, làm tình trạng chán ăn trở nên nghiêm trọng hơn.

Giai đoạn 2 của bệnh, thường bắt đầu từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, được xem là giai đoạn nguy hiểm. Ở giai đoạn này, cơn sốt thường bắt đầu hạ, đồng nghĩa với việc người bệnh có thể ăn uống tốt hơn. Bệnh nhân có thể chuyển sang ăn các món đặc hơn như cháo đặc, phở hoặc bún để cung cấp thêm năng lượng. Tuy nhiên, giai đoạn này bệnh nhân dễ gặp tình trạng cô đặc máu, nên việc bổ sung đủ nước là cực kỳ quan trọng để tránh các biến chứng nguy hiểm. Người bệnh cần tiếp tục uống nhiều nước như trong giai đoạn đầu của bệnh.

Khi bước vào giai đoạn hồi phục, chế độ ăn của bệnh nhân có thể trở lại bình thường với đầy đủ 4 nhóm thực phẩm chính. Lúc này, nên tăng cường các thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa và bổ sung thêm vitamin để hỗ trợ nhanh chóng hồi phục sức khỏe.

Ngoài ra, bệnh nhân sốt xuất huyết nên tránh dùng các chất kích thích và tránh ăn những thực phẩm có màu đỏ như thanh long, củ dền đỏ. Những món này có thể gây nhầm lẫn với xuất huyết tiêu hóa, làm ảnh hưởng đến việc chẩn đoán và điều trị bệnh.

Một lưu ý quan trọng khi chế biến thức ăn cho người bệnh sốt xuất huyết là không chỉ sử dụng phần nước ninh từ thịt, rau củ mà nên xay nhỏ các nguyên liệu trước khi nấu cháo hoặc súp. Điều này giúp món ăn dễ tiêu hóa và đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng cần thiết, góp phần thúc đẩy quá trình hồi phục của bệnh nhân một cách hiệu quả hơn.

Sốt xuất huyết không chỉ khiến người bệnh mệt mỏi, chán ăn mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phòng ngừa kịp thời. Hiện nay, tiêm vắc xin là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để giúp bạn và người thân giảm nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt trong mùa cao điểm dịch bùng phát. Hãy đến ngay Trung tâm Tiêm chủng Long Châu hoặc gọi trực tiếp đến hotline miễn phí 1800 6928 để được các chuyên gia y tế tư vấn và hỗ trợ đặt lịch tiêm vắc xin đúng độ tuổi, chuẩn phác đồ.

Xem thêm:

Bị sốt xuất huyết ăn bún được không?

Bệnh nhân sốt xuất huyết ăn mì được không?