Bệnh nguy hiểm do phế cầu khuẩn: Không nên xem nhẹ!

Các chuyên gia y tế cho biết, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến gây bệnh đường hô hấp nhưng mức độ nguy hiểm thường bị đánh giá thấp. Trên thực tế, vi khuẩn này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được kiểm soát sớm.

Bệnh nguy hiểm do phế cầu khuẩn: Không nên xem nhẹ!

Một trường hợp điển hình là bệnh nhi 13 tuổi, ban đầu chỉ có biểu hiện sốt và ho nên được gia đình theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, sau khoảng 1 tuần, tình trạng bệnh trở nặng. Khi nhập viện, trẻ được chẩn đoán viêm phổi nặng do phế cầu khuẩn, kèm theo biến chứng tràn mủ màng phổi.

Dù đã được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng, bệnh nhi vẫn sốt kéo dài và nhanh chóng rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn. Từ một bệnh lý tưởng chừng đơn giản, trẻ phải trải qua quá trình điều trị kéo dài với nhiều biện pháp hồi sức tích cực như thở máy, dẫn lưu màng phổi và chăm sóc đặc biệt.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), nhiều người vẫn nhầm lẫn rằng phế cầu khuẩn chỉ gây viêm phổi thông thường. Tuy nhiên, vi khuẩn này có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm.

Có thể để lại nhiều di chứng lâu dài

Trong trường hợp bệnh nhi nói trên, việc điều trị gặp nhiều khó khăn do mủ trong khoang màng phổi bị chia thành nhiều ổ nhỏ, tạo thành các vách dính khiến việc dẫn lưu không hiệu quả. Các bác sĩ đã phải tiến hành hai lần phẫu thuật nội soi lồng ngực để loại bỏ các vách ngăn và làm sạch khoang màng phổi.

Sau gần 2 tháng điều trị, sức khỏe của trẻ suy giảm nghiêm trọng, cân nặng giảm từ 56 kg xuống còn hơn 40 kg. Sau khi xuất viện, bệnh nhi vẫn cần tiếp tục tập phục hồi chức năng hô hấp để cải thiện hoạt động của phổi và hạn chế di chứng.

Các chuyên gia nhận định, sau giai đoạn giãn cách vì dịch Covid-19, khi trẻ quay lại trường học và sinh hoạt bình thường, số ca mắc bệnh hô hấp có xu hướng gia tăng, trong đó phế cầu khuẩn là tác nhân đáng lo ngại.

Không chỉ gây viêm tai giữa, viêm xoang và viêm phổi, phế cầu khuẩn còn có thể xâm nhập vào máu, não hoặc khoang màng phổi, gây ra các bệnh lý xâm lấn nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, tràn mủ màng phổi, hiếm gặp hơn có thể gây viêm nội tâm mạc hoặc các biến chứng tim mạch.

Đặc biệt, viêm màng não do phế cầu khuẩn là biến chứng nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong cao. Ngay cả khi được điều trị tích cực, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với nhiều di chứng lâu dài như giảm thính lực, chậm phát triển trí tuệ, rối loạn vận động, động kinh hoặc suy giảm khả năng học tập.

Ngoài ảnh hưởng đến sức khỏe, các ca bệnh nặng còn kéo theo thời gian điều trị dài và chi phí lớn, gây áp lực đáng kể cho gia đình.

Trẻ nhỏ và người cao tuổi là nhóm nguy cơ cao

Theo các chuyên gia, trẻ dưới 5 tuổi và người cao tuổi là hai nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất bởi phế cầu khuẩn. 

• Trẻ nhỏ là nhóm có tỷ lệ mang phế cầu khuẩn ở vùng mũi họng cao, ngay cả khi không có triệu chứng. Vì vậy, trẻ vừa có nguy cơ mắc bệnh, vừa có thể là nguồn lây truyền vi khuẩn trong cộng đồng.
• Trong khi đó, người lớn tuổi với hệ miễn dịch suy giảm cũng có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc bệnh.

Ngoài ra, trẻ mắc các bệnh mạn tính có nguy cơ mắc bệnh phế cầu nặng cao hơn nhiều so với trẻ khỏe mạnh. Đối với trẻ bị suy giảm miễn dịch, nguy cơ này còn tăng lên đáng kể, vì vậy cần được theo dõi và bảo vệ tốt hơn.

Kháng kháng sinh và vai trò của vắc xin

Hiện nay, thế giới đã ghi nhận hơn 100 type huyết thanh của phế cầu khuẩn, trong đó chỉ một số type gây ra phần lớn các ca bệnh xâm lấn nguy hiểm. Tại Việt Nam, các type lưu hành phổ biến gồm 19F, 6A, 6B, 23F và 19A. Đặc biệt, type 19A là type phế cầu có độc lực cao và là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh xâm lấn nguy hiểm, bao gồm viêm phổi nặng, viêm màng não và nhiễm trùng huyết. Type này có tốc độ kháng kháng sinh rất mạnh, khiến việc điều trị bằng thuốc thông thường trở nên khó khăn.

Một thách thức khác trong điều trị là tình trạng phế cầu khuẩn ngày càng kháng nhiều loại kháng sinh. Điều này khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn, thậm chí có những trường hợp không đáp ứng với các phác đồ kháng sinh hiện có.

Trong bối cảnh đó, tiêm vắc xin được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng và giảm gánh nặng điều trị. Các chuyên gia khuyến cáo cần tăng tỷ lệ bao phủ vắc xin, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và các nhóm có nguy cơ cao, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước những bệnh lý nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra.

Phế cầu khuẩn có thể gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể chủ động phòng ngừa bằng vắc xin, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch suy giảm. Để được tư vấn về lịch tiêm vắc xin phế cầu phù hợp theo từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe, hãy đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu. Đội ngũ nhân viên y tế sẽ hỗ trợ lựa chọn vắc xin, hướng dẫn theo dõi sau tiêm và đồng hành cùng bạn trong hành trình bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cả gia đình.