Viêm lộ tuyến cổ tử cung là gì? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Viêm lộ tuyến cổ tử cung (Cervical Ectropion) là thuật ngữ y khoa dùng để mô tả tình trạng các tế bào biểu mô trụ (tế bào tuyến) vốn nằm trong ống cổ tử cung phát triển lan ra bên ngoài, xâm lấn bề mặt của cổ tử cung vốn được bao phủ bởi biểu mô lát tầng. 

Khi các tế bào tuyến này lộ ra ngoài, chúng vẫn giữ nguyên chức năng tiết dịch mạnh mẽ, tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho các tác nhân gây hại như vi khuẩn, nấm Candida, trùng roi Trichomonas hoặc tạp khuẩn xâm nhập và gây viêm.

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm lộ tuyến cổ tử cung 

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng đặc hiệu, nhiều phụ nữ chỉ tình cờ phát hiện khi đi khám phụ khoa định kỳ. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn nặng hơn, các dấu hiệu lâm sàng sẽ xuất hiện rõ rệt bao gồm:

• Khí hư ra nhiều bất thường: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Do tế bào tuyến tăng tiết dịch nên âm đạo luôn trong tình trạng ẩm ướt.
• Ngứa ngáy vùng kín: Dịch tiết viêm gây kích ứng niêm mạc âm đạo và âm hộ, dẫn đến cảm giác ngứa ngáy, rát bỏng rất khó chịu.
• Chảy máu khi quan hệ tình dục: Bề mặt cổ tử cung bị lộ tuyến rất sần sùi và sung huyết, do đó dễ bị trầy xước và chảy máu khi có cọ xát trong quá trình giao hợp (xuất huyết tiếp xúc).
• Đau vùng bụng dưới: Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ vùng bụng dưới (hạ vị), đau vùng thắt lưng hoặc đau tức khi quan hệ tình dục sâu.

Biến chứng có thể gặp khi mắc viêm lộ tuyến cổ tử cung 

Mặc dù là tổn thương lành tính nhưng nếu không được điều trị kịp thời, viêm lộ tuyến cổ tử cung có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:

• Vô sinh hiếm muộn: Dịch tiết âm đạo tăng tiết quá mức và chứa nhiều bạch cầu sẽ cản trở sự di chuyển của tinh trùng, thậm chí tiêu diệt tinh trùng trước khi chúng gặp trứng. Ngoài ra, độ pH âm đạo thay đổi cũng làm giảm khả năng sống sót của tinh trùng.
• Nhiễm trùng ngược dòng: Vi khuẩn từ cổ tử cung có thể di chuyển ngược lên trên gây viêm nội mạc tử cung, viêm vòi trứng, viêm buồng trứng và viêm vùng chậu (PID).
• Tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung: Bản thân viêm lộ tuyến không phải là ung thư, nhưng tình trạng viêm nhiễm mạn tính tái đi tái lại sẽ làm tổn thương tế bào cổ tử cung, tạo điều kiện thuận lợi cho virus HPV xâm nhập và phát triển thành ung thư.

Khi nào cần gặp bác sĩ? 

Phụ nữ cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa Sản phụ khoa để thăm khám ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau:

• Khí hư ra nhiều, đổi màu vàng xanh hoặc có lẫn máu.
• Chảy máu âm đạo bất thường ngoài kỳ kinh nguyệt hoặc chảy máu sau khi quan hệ tình dục.
• Đau rát dữ dội vùng kín kèm theo ngứa ngáy không thuyên giảm sau khi vệ sinh.
• Đau bụng dưới và đau lưng kéo dài không rõ nguyên nhân.

Nguyên nhân gốc rễ của lộ tuyến là sự thay đổi nội tiết tố nhưng nguyên nhân gây viêm nhiễm trên nền lộ tuyến lại rất đa dạng. Các yếu tố chính bao gồm:

• Thay đổi nội tiết tố Estrogen: Sự gia tăng đột biến của Estrogen (ở tuổi dậy thì, khi mang thai hoặc dùng thuốc tránh thai) kích thích các tế bào tuyến phát triển mạnh và xâm lấn ra ngoài.
• Vệ sinh vùng kín không đúng cách: Thói quen thụt rửa sâu vào trong âm đạo, sử dụng dung dịch vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh hoặc không thay băng vệ sinh thường xuyên trong kỳ kinh nguyệt làm mất cân bằng độ pH âm đạo, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Quan hệ tình dục không an toàn: Quan hệ tình dục thô bạo gây trầy xước cổ tử cung, quan hệ với nhiều bạn tình hoặc không sử dụng bao cao su làm tăng nguy cơ lây nhiễm các bệnh xã hội (như lậu, Chlamydia, giang mai).

Những ai có nguy cơ mắc phải viêm lộ tuyến cổ tử cung? 

Bệnh lý này có thể gặp ở bất kỳ phụ nữ nào nhưng tần suất mắc bệnh tập trung cao ở những nhóm đối tượng sau:

• Phụ nữ đang trong độ tuổi sinh sản, hoạt động tình dục mạnh và nội tiết tố buồng trứng hoạt động mạnh.
• Phụ nữ đã trải qua quá trình sinh nở, đặc biệt là sinh thường nhiều lần.
• Phụ nữ đang mang thai (do nồng độ Estrogen tăng cao).
• Người sử dụng thuốc tránh thai chứa Estrogen trong thời gian dài.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm lộ tuyến cổ tử cung 

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố nguy cơ khác thúc đẩy bệnh khởi phát và tái phát:

• Suy giảm miễn dịch: Người có hệ miễn dịch yếu dễ bị nhiễm trùng dai dẳng và khó điều trị.
• Căng thẳng, stress kéo dài: Tâm lý căng thẳng ảnh hưởng đến sự điều hòa nội tiết tố của cơ thể.
• Tiền sử viêm nhiễm phụ khoa: Những người thường xuyên bị viêm âm đạo có nguy cơ cao bị viêm lan sang cổ tử cung.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán viêm lộ tuyến cổ tử cung 

Để chẩn đoán chính xác bệnh và loại trừ các tổn thương ác tính, bác sĩ chuyên khoa sẽ thực hiện quy trình thăm khám bài bản bao gồm:

• Khám phụ khoa bằng mỏ vịt: Bác sĩ quan sát trực tiếp cổ tử cung để đánh giá mức độ lộ tuyến, tình trạng viêm, màu sắc và tính chất dịch tiết.
• Xét nghiệm pH âm đạo và soi tươi dịch âm đạo: Giúp xác định tác nhân gây viêm là nấm, vi khuẩn hay trùng roi để lựa chọn kháng sinh phù hợp.
• Xét nghiệm Pap smear: Đây là xét nghiệm sàng lọc quan trọng nhất để tìm kiếm các tế bào biến đổi bất thường, giúp loại trừ ung thư cổ tử cung hoặc tổn thương tiền ung thư.
• Soi cổ tử cung: Bác sĩ sử dụng máy soi có độ phóng đại lớn để quan sát kỹ các tổn thương mạch máu và bề mặt cổ tử cung, đồng thời sử dụng dung dịch Acid Acetic và Lugol để phát hiện vùng bất thường.

Phương pháp điều trị viêm lộ tuyến cổ tử cung

Phác đồ điều trị viêm lộ tuyến cổ tử cung sẽ được bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên mức độ tổn thương:

• Điều trị nội khoa: Áp dụng cho giai đoạn viêm cấp tính. Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc đặt âm đạo chứa kháng sinh hoặc kháng nấm phù hợp với tác nhân gây bệnh kết hợp với dung dịch vệ sinh chuyên dụng để làm sạch, cân bằng độ pH và loại bỏ hoàn toàn tình trạng viêm nhiễm trước khi can thiệp ngoại khoa.
• Điều trị ngoại khoa: Được thực hiện sau khi đã điều trị khỏi viêm, áp dụng cho lộ tuyến diện rộng. Các phương pháp truyền thống bao gồm đốt điện, áp lạnh hoặc đốt laser để phá hủy tế bào tuyến xâm lấn. 

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của viêm lộ tuyến cổ tử cung 

Chế độ sinh hoạt: 

• Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị, việc duy trì lối sống khoa học và chế độ ăn uống hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình hồi phục và ngăn ngừa bệnh tái phát.

• Về chế độ sinh hoạt, người bệnh cần vệ sinh vùng kín đúng cách bằng nguồn nước sạch, lau khô từ trước ra sau và tuyệt đối không thụt rửa sâu vào trong âm đạo để tránh làm mất cân bằng hệ vi sinh vật. 

• Trong quá trình điều trị, cần kiêng quan hệ tình dục hoàn toàn cho đến khi cổ tử cung lành hẳn để tránh gây trầy xước và bội nhiễm. Ngoài ra, chị em nên lựa chọn đồ lót có chất liệu Cotton thoáng khí và thay giặt thường xuyên, phơi dưới ánh nắng mặt trời để tiêu diệt vi khuẩn.

Chế độ dinh dưỡng:

Về chế độ dinh dưỡng, cần hạn chế tối đa các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ và đặc biệt là đồ ngọt vì đường làm tăng nguy cơ phát triển nấm Candida. Thay vào đó, người bệnh nên tăng cường bổ sung sữa chua, tỏi và các loại rau xanh, trái cây giàu vitamin C để nâng cao sức đề kháng tự nhiên cho cơ thể.

Phương pháp phòng ngừa viêm lộ tuyến cổ tử cung

Đặc hiệu

Hiện nay chưa có vắc xin đặc hiệu để phòng ngừa viêm lộ tuyến cổ tử cung, do đây không phải là bệnh truyền nhiễm mà chủ yếu liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố và cấu trúc biểu mô cổ tử cung. Tuy nhiên, tiêm vắc xin HPV vẫn được khuyến cáo vì có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung và các tổn thương tiền ung thư. 

Viêm lộ tuyến kéo dài gây viêm mạn tính có thể tạo điều kiện thuận lợi cho virus HPV xâm nhập và tồn tại tại cổ tử cung. Do đó, việc tiêm vắc xin HPV kết hợp với khám phụ khoa định kỳ giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho phụ nữ.

Không đặc hiệu

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh và tái phát sau điều trị, chị em phụ nữ cần lưu ý:

• Vệ sinh vùng kín đúng cách: Rửa nhẹ nhàng bên ngoài bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh có độ pH phù hợp (từ 3.8 đến 4.5), tuyệt đối không thụt rửa sâu vào trong âm đạo. Giữ vùng kín luôn khô thoáng, lau từ trước ra sau khi đi vệ sinh.
• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn và các bệnh xã hội. Kiêng quan hệ tình dục trong thời gian đang điều trị viêm nhiễm.
• Khám phụ khoa định kỳ: Thực hiện ít nhất 6 tháng một lần để tầm soát bệnh.

Viêm lộ tuyến cổ tử cung tuy là tổn thương lành tính nhưng nếu không được điều trị dứt điểm sẽ ảnh hưởng lớn đến khả năng thụ thai và sức khỏe sinh sản. Chị em phụ nữ cần chủ động tiêm phòng vắc xin HPV và duy trì thói quen khám phụ khoa định kỳ để tầm soát sớm các nguy cơ tiềm ẩn. Hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay khi cơ thể có dấu hiệu bất thường để được tư vấn và can thiệp kịp thời.