Axit uric cao nên ăn gì để giảm nồng độ trong máu?

Trong cuộc sống hiện đại, tình trạng axit uric cao ngày càng phổ biến do chế độ ăn uống dư thừa đạm, ít vận động và sử dụng nhiều bia rượu. Nếu không kiểm soát tốt, axit uric cao không chỉ gây gout mà còn ảnh hưởng đến thận, tim mạch và chất lượng sống. Vì vậy, việc hiểu đúng axit uric cao nên ăn gì và tránh gì đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh lâu dài.

Axit uric cao nên ăn gì để giảm nồng độ trong máu?

Khi chỉ số axit uric trong máu tăng cao, mục tiêu chính của chế độ ăn là giảm lượng purin đưa vào cơ thể, hỗ trợ thận đào thải axit uric hiệu quả hơn và ngăn chặn sự hình thành tinh thể urat ở khớp. Axit uric cao nên ăn gì vì vậy tập trung vào các nhóm thực phẩm thanh đạm, giàu chất xơ và ít purin. Dưới đây là các nhóm thực phẩm nên ưu tiên:

Rau xanh và củ quả tươi

Các loại rau như rau cải, bắp cải, súp lơ, cà rốt, dưa leo, bí xanh hay rau muống đều có hàm lượng purin rất thấp, đồng thời cung cấp nhiều chất xơ giúp cải thiện quá trình chuyển hóa và hỗ trợ thải độc qua đường ruột. Rau xanh không chỉ giúp no lâu mà còn góp phần giảm cân, yếu tố quan trọng vì thừa cân làm tăng axit uric. Một số loại rau như măng hay nấm có purin cao hơn, nhưng không cần kiêng tuyệt đối mà chỉ nên ăn với lượng vừa phải theo hướng dẫn của bác sĩ.

Trái cây ít ngọt và giàu vitamin C

Cam, quýt, bưởi, táo, lê, dâu tây hay cherry đều được khuyến khích vì chúng chứa vitamin C, chất được nhiều nghiên cứu ghi nhận có khả năng hỗ trợ giảm nồng độ axit uric trong máu khi sử dụng đều đặn. Vitamin C giúp tăng bài tiết axit uric qua thận. Tuy nhiên, cần tránh lạm dụng trái cây quá ngọt hoặc nước ép đóng chai vì chúng chứa nhiều đường fructose, có thể làm tăng tổng hợp axit uric trong gan.

Ngũ cốc nguyên hạt và tinh bột tốt

Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám hay khoai lang cung cấp năng lượng ổn định mà không gây tăng axit uric đột ngột. Những thực phẩm này giàu chất xơ, giúp kiểm soát đường huyết và hỗ trợ hệ tiêu hóa, từ đó gián tiếp giảm gánh nặng cho thận.

Sữa và chế phẩm từ sữa ít béo

Sữa tách béo, sữa chua không đường hay phô mai ít béo được ghi nhận giúp giảm nguy cơ gout nhờ cơ chế tăng bài tiết axit uric và cung cấp protein chất lượng mà không chứa purin cao. Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy người thường xuyên dùng sữa ít béo có chỉ số axit uric thấp hơn so với người không dùng.

Uống đủ nước mỗi ngày

Khoảng từ 2 đến 2,5 lít nước lọc mỗi ngày tùy thể trạng và chỉ định bác sĩ giúp thận lọc và đào thải axit uric hiệu quả hơn, giảm nguy cơ lắng đọng tinh thể ở khớp. Khi băn khoăn axit uric cao nên ăn gì, hãy nhớ nguyên tắc cốt lõi: Ăn thanh đạm, nhiều rau, ít đạm động vật và uống thật nhiều nước.

Vì sao chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến axit uric và bệnh gout?

Axit uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình phân hủy purin trong cơ thể. Purin có sẵn trong nhiều loại thực phẩm, đặc biệt là đạm động vật như nội tạng, thịt đỏ, hải sản và một số loại rau củ. Khi ăn nhiều thực phẩm giàu purin, cơ thể sản xuất ra lượng axit uric lớn hơn. Nếu thận không đào thải kịp thời, axit uric sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến tăng axit uric máu. Khi nồng độ vượt ngưỡng, axit uric kết tinh thành tinh thể urat lắng đọng ở khớp, gây viêm đau gout cấp tính hoặc mãn tính.

Vai trò của thận trong việc kiểm soát axit uric

Thận đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát axit uric, vì khoảng 70% axit uric được đào thải qua đường nước tiểu. Chế độ ăn nhiều muối, ít nước hoặc uống rượu bia khiến thận hoạt động kém hiệu quả hơn. Rượu bia không chỉ chứa purin mà còn ức chế bài tiết axit uric, trong khi đường fructose từ nước ngọt làm tăng sản xuất axit uric ở gan. Ngược lại, chế độ ăn giàu chất xơ, vitamin C và uống nhiều nước hỗ trợ thận hoạt động tốt hơn, giúp giảm nồng độ axit uric một cách tự nhiên.

Xu hướng gia tăng của bệnh gout

Tình trạng gout và tăng axit uric đang có xu hướng gia tăng cùng với lối sống đô thị hóa, chế độ ăn nhiều đạm và ít vận động. Việc điều chỉnh chế độ ăn không chỉ giúp giảm axit uric mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và thận. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh nhận thức được tầm quan trọng của chế độ ăn uống hàng ngày trong việc kiểm soát axit uric và phòng ngừa các cơn gout đau đớn.

Những lưu ý quan trọng khi xây dựng thực đơn cho người axit uric cao

Bên cạnh việc biết axit uric cao nên ăn gì, người bệnh cần chú ý cách ăn và sinh hoạt để đạt hiệu quả tốt nhất. Dưới đây là những điểm cần lưu ý:

Nguyên tắc ăn uống cơ bản

• Không nên nhịn ăn hoặc ăn kiêng cực đoan: Nhịn ăn kéo dài khiến cơ thể tự phân hủy protein, dẫn đến tăng axit uric đột ngột và dễ gây cơn gout cấp. Thay vào đó, hãy ăn đều đặn, chia nhỏ bữa và duy trì cân nặng hợp lý.
• Hạn chế tuyệt đối rượu bia và nước ngọt có gas: Chúng là yếu tố làm tăng axit uric mạnh mẽ. Rượu bia giảm khả năng đào thải axit uric của thận, trong khi fructose từ nước ngọt kích thích sản xuất axit uric ở gan. Thay thế bằng nước lọc, trà thảo mộc không đường hoặc nước chanh pha loãng.
• Ăn đa dạng và cân đối: Không nên chỉ ăn một vài loại thực phẩm mà cần đảm bảo đủ dinh dưỡng từ nhiều nguồn khác nhau để tránh thiếu hụt chất cần thiết.

Lưu ý về thực phẩm chức năng và thuốc

Không tự ý dùng thực phẩm chức năng hay thuốc bổ mà chưa có chỉ định của bác sĩ. Một số sản phẩm quảng cáo giảm axit uric nhanh có thể không an toàn hoặc tương tác với thuốc đang dùng. Chế độ ăn chỉ là một phần trong kiểm soát axit uric, không thể thay thế điều trị y khoa như thuốc hạ axit uric allopurinol hoặc febuxostat khi bác sĩ kê đơn.

Theo dõi sức khỏe tổng thể

• Theo dõi chỉ số axit uric định kỳ: Giúp đánh giá hiệu quả của chế độ ăn và điều chỉnh kịp thời nếu cần.
• Kết hợp vận động nhẹ nhàng: Như đi bộ, yoga để cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ thận hoạt động tốt hơn.
• Duy trì giấc ngủ đủ: Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể hồi phục và điều hòa các quá trình chuyển hóa.
• Đến gặp bác sĩ khi cần: Nếu có dấu hiệu đau khớp, sưng đỏ hoặc mệt mỏi bất thường, cần đến gặp bác sĩ ngay để điều chỉnh kịp thời.

Nhìn chung, để trả lời câu hỏi axit uric cao nên ăn gì để giảm nồng độ trong máu, cần kết hợp chế độ ăn lành mạnh với lối sống khoa học. Việc ưu tiên thực phẩm phù hợp và hạn chế các yếu tố nguy cơ có thể giúp kiểm soát chỉ số axit uric hiệu quả hơn. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe.