Tụ dịch vết mổ sau sinh là gì? Nguyên nhân và phòng ngừa

Sau hành trình vượt cạn bằng phương pháp sinh mổ, cơ thể người mẹ cần thời gian để hồi phục. Tuy nhiên, không ít trường hợp lại gặp phải tình trạng tụ dịch vết mổ sau sinh, khi dịch trong cơ thể tích tụ ở vùng mổ, khiến khu vực này sưng, đau hoặc căng tức.

Tụ dịch vết mổ sau sinh là gì?

Tụ dịch vết mổ sau sinh là tình trạng xuất hiện dịch tích tụ tại vị trí sẹo mổ lấy thai trên thành tử cung trước, nơi cơ tử cung đã được rạch để lấy em bé ra ngoài. Khi một sản phụ trải qua quá trình mổ lấy thai, cơ tử cung và các lớp mô liên quan sẽ bị cắt rạch để thực hiện thủ thuật. Quá trình lành sẹo diễn ra tùy thuộc vào cơ địa, khả năng hồi phục và cách chăm sóc hậu phẫu của từng người.

Trong nhiều trường hợp, sẹo tử cung sẽ lành một cách bình thường và hoàn toàn, không để lại vấn đề gì. Tuy nhiên, ở một số phụ nữ, quá trình lành sẹo không hoàn chỉnh. Điều này có thể tạo ra những khuyết lõm nhỏ trên thành tử cung, đặc biệt tại vị trí vết rạch cũ. Những khuyết lõm này chính là nơi dễ bị ứ đọng dịch, máu kinh còn sót lại hoặc các chất dịch cũ khác. Hiện tượng này thường được gọi là tụ dịch vết mổ.

Nguyên nhân tụ dịch vết mổ sau sinh

Mặc dù bất kỳ phụ nữ nào từng sinh mổ đều có nguy cơ bị tụ dịch, nhưng một số yếu tố làm tăng khả năng mắc bệnh, bao gồm yếu tố về cơ địa, tình trạng sức khỏe, kỹ thuật mổ và thói quen sinh hoạt.

• Một trong những nguyên nhân phổ biến là tình trạng thừa cân hoặc béo phì, trước hoặc trong thai kỳ. Lượng mỡ dư thừa có thể ảnh hưởng đến quá trình lành sẹo và làm tăng áp lực lên vết mổ, khiến việc liền sẹo chậm hơn và dễ hình thành khuyết lõm.
• Ngoài ra, các bệnh lý làm giảm khả năng lành vết thương, chẳng hạn như đái tháo đường hoặc tiểu đường thai kỳ, cũng là yếu tố quan trọng. Khi cơ thể gặp khó khăn trong việc phục hồi mô, khả năng hình thành sẹo hoàn chỉnh giảm, dễ dẫn đến dịch ứ đọng.
• Yếu tố liên quan đến quá trình sinh mổ cũng ảnh hưởng đáng kể. Sinh mổ ngoài kế hoạch, thời gian chuyển dạ kéo dài, hoặc đoạn dưới tử cung quá mỏng đều làm tăng nguy cơ tạo ra khuyết sẹo. Kỹ thuật khâu của bác sĩ, vị trí và độ cao thấp của vết mổ từ lần sinh trước cũng quyết định khả năng hình thành tụ dịch. Đặc biệt, nếu sẹo mổ từ lần sinh trước nằm quá thấp hoặc tử cung ngả sau gập sau, nguy cơ dịch ứ đọng càng cao.
• Một số yếu tố khác từ lối sống cũng tác động đáng kể, chẳng hạn như hút thuốc hoặc sử dụng sản phẩm từ thuốc lá, vì chúng làm giảm tuần hoàn máu và khả năng tái tạo mô, kéo dài thời gian lành sẹo.

Phòng ngừa tình trạng tụ dịch vết mổ sau sinh

Cách duy nhất để hoàn toàn tránh nguy cơ tụ dịch vết mổ là không sinh mổ. Mặc dù vậy, trong trường hợp mẹ bầu đã lên kế hoạch hoặc bắt buộc phải sinh mổ, vẫn có nhiều biện pháp giúp giảm nguy cơ hình thành dịch tại vết mổ.

• Trước hết, duy trì cân nặng hợp lý trước và trong thai kỳ là bước quan trọng. Thừa cân hoặc béo phì làm tăng áp lực lên vết mổ và làm chậm quá trình lành sẹo, từ đó tạo điều kiện cho dịch ứ đọng. Việc kiểm soát cân nặng giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn và giảm nguy cơ khuyết sẹo tại tử cung.
• Khám thai định kỳ là yếu tố quan trọng tiếp theo. Thông qua các lần khám, bác sĩ sẽ theo dõi tình trạng sức khỏe của mẹ và thai nhi, đánh giá các yếu tố nguy cơ và chuẩn bị kế hoạch sinh nở an toàn. Việc này cũng giúp mẹ bầu nhận được hướng dẫn chi tiết về chăm sóc vết mổ và các biện pháp phòng ngừa tụ dịch.
• Một điểm quan trọng không kém là chăm sóc vết mổ tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc giữ vệ sinh sạch sẽ, tránh vận động mạnh hoặc mang vác vật nặng trong thời gian hồi phục sẽ giúp sẹo liền nhanh hơn và giảm nguy cơ tích tụ dịch.
• Quản lý bệnh lý nền như tiểu đường hoặc các vấn đề sức khỏe khác cũng đóng vai trò quan trọng. Những bệnh lý này có thể ảnh hưởng đến quá trình lành sẹo, vì vậy cần kiểm soát tốt trước và sau khi sinh.
• Cuối cùng, từ bỏ thuốc lá và các sản phẩm liên quan sẽ giúp tăng cường tuần hoàn máu, hỗ trợ quá trình phục hồi vết mổ, giảm nguy cơ nhiễm trùng và tụ dịch.

Tụ dịch vết mổ sau sinh là một vấn đề phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu chị em nắm rõ nguyên nhân, theo dõi cơ thể sau sinh và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc y tế. Việc duy trì cân nặng hợp lý, khám thai định kỳ, quản lý các bệnh lý nền, sinh thường khi có thể và chăm sóc vết mổ đúng cách là những biện pháp giúp giảm nguy cơ tụ dịch.