Trẻ sơ sinh bị viêm tai ngoài có sao không? Dấu hiệu và cách điều trị

Ống tai ngoài của em bé trong giai đoạn sơ sinh vốn có kích thước rất nhỏ, niêm mạc da mỏng manh và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Khi có tác nhân vi khuẩn hoặc nấm xâm nhập, tổn thương viêm nhiễm có thể lan rộng nhanh chóng nếu không được can thiệp y tế đúng cách. Phụ huynh hãy cùng tìm hiểu về tình trạng trẻ sơ sinh bị viêm tai ngoài trong bài viết dưới đây để chủ động phát hiện, điều trị và phòng bệnh cho con em mình.

Trẻ sơ sinh bị viêm tai ngoài do đâu?

Trẻ sơ sinh bị viêm tai ngoài là tình trạng nhiễm trùng khu trú hoặc lan tỏa ở lớp da niêm mạc bao bọc ống tai ngoài, gây ra chủ yếu bởi các loại vi khuẩn như Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus hoặc các chủng nấm khi ống tai bị đọng nước ẩm ướt hoặc trầy xước.

Theo các thống kê y khoa, tác nhân vi khuẩn chiếm tới hơn 80 - 90% tổng số ca mắc viêm tai ngoài ở trẻ nhỏ. Khi môi trường trong ống tai bị ẩm ướt kéo dài (do nước tắm đọng lại) hoặc pH da tai bị thay đổi, lớp biểu mô bảo vệ ống tai sẽ bị phá vỡ, tạo điều kiện lý tưởng cho vi sinh vật bùng phát gây viêm sưng đỏ.

Các nhóm nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng tổn thương tai ngoài bao gồm:

• Ứ đọng nước trong ống tai: Khi tắm gội cho bé, phụ huynh vô tình làm nước chảy vào ống tai ngoài nhưng không được lau khô kịp thời, tạo môi trường nóng ẩm cho vi khuẩn phát triển.
• Tổn thương cơ học do lấy ráy tai sai cách: Việc cha mẹ dùng tăm bông thân cứng, dụng cụ kim loại hay móng tay để móc ráy tai cho trẻ sơ sinh làm trầy xước da ống tai, gây rách lớp biểu mô và dẫn đến nhiễm trùng.
• Biến chứng từ dị ứng hoặc bệnh lý da liễu: Trẻ bị chàm da, viêm da dị ứng vùng vành tai gây ngứa, khiến trẻ gãi làm trầy xước da, tạo ngõ vào cho vi khuẩn xâm nhập.
• Dịch chảy từ tai giữa trào ra ngoài: Ở những em bé bị viêm tai giữa mạn tính kèm thủng màng nhĩ, dịch mủ từ tai giữa chảy ra ngoài đọng lại ở ống tai ngoài gây viêm nhiễm thứ phát.

Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị viêm tai ngoài cha mẹ cần biết?

Vì trẻ sơ sinh chưa thể giao tiếp bằng lời nói để phản ánh cảm giác đau rát trong tai, phụ huynh cần quan sát tinh tế các thay đổi hành vi và dấu hiệu thể chất bất thường sau đây của em bé:

• Trẻ khóc thét khi bị chạm nhẹ vào vành tai: Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh viêm tai ngoài. Khi cha mẹ chạm nhẹ vào nắp tai (sụn vành tai) hoặc kéo nhẹ vành tai bé lên trên, em bé sẽ khóc thét lên vì đau đớn.
• Hành vi quấy khóc và hay lắc đầu: Trẻ quấy khóc vô cớ, bồn chồn, trằn trọc khó ngủ, có thói quen đưa tay lên bấu tai, dụi tai vào gối hoặc liên tục lắc đầu sang hai bên.

• Dịch mủ bất thường chảy ra từ ống tai: Trong ống tai em bé xuất hiện dịch lỏng màu trong, sau đó chuyển sang dịch vàng đặc hoặc mủ có mùi hôi khó chịu. Đôi khi dịch mủ đọng lại làm đóng vảy khô xung quanh cửa tai.
• Ống tai sưng đỏ và hẹp lại: Khi quan sát cửa ống tai của bé dưới ánh sáng tốt, phụ huynh thấy vùng da ống tai bị sưng tấy, đỏ rực, có thể kèm theo sưng nhẹ các hạch lympho ở vùng cổ hoặc sau tai.
• Phản xạ âm thanh giảm: Do dịch mủ và niêm mạc ống tai sưng nề làm bít tắc đường truyền âm thanh, em bé có thể phản ứng chậm hơn với tiếng động xung quanh.

Phương pháp điều trị trẻ sơ sinh bị viêm tai ngoài?

Khi nghi ngờ em bé mắc bệnh, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa. Phác đồ điều trị viêm tai ngoài ở trẻ sơ sinh được xây dựng dựa trên nguyên tắc làm sạch ống tai, kiểm soát nhiễm trùng và giảm đau an toàn:

• Làm sạch ống tai chuyên khoa: Bác sĩ sẽ sử dụng máy hút chuyên dụng hoặc tăm bông y tế vô trùng để hút sạch dịch mủ, vảy khô đọng trong ống tai, giúp thuốc nhỏ tai tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc bị tổn thương.
• Sử dụng thuốc nhỏ tai chứa kháng sinh và giảm viêm: Phác đồ chính là dùng dung dịch nhỏ tai chứa thuốc kháng sinh phù hợp với độ tuổi sơ sinh. Cha mẹ cần nhỏ thuốc đúng liều lượng và số lần theo chỉ định của bác sĩ.

• Sử dụng thuốc giảm đau đường uống khi cần: Nếu em bé quấy khóc nhiều do đau tai, bác sĩ có thể kê thêm thuốc giảm đau hạ sốt paracetamol với liều lượng tính chính xác theo cân nặng của trẻ.
• Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh đường uống: Việc dùng kháng sinh đường uống toàn thân chỉ được chỉ định khi nhiễm trùng có dấu hiệu lan rộng ra vành tai hoặc hạch cổ. Cha mẹ không được tự ý mua thuốc kháng sinh uống cho bé tại nhà.

Cách chăm sóc và phòng ngừa viêm tai ngoài ở trẻ sơ sinh tại nhà?

Để hỗ trợ quá trình hồi phục và ngăn ngừa tình trạng viêm tai ngoài tái phát ở em bé, phụ huynh nên thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp chăm sóc tại nhà sau:

• Giữ cho tai em bé luôn khô ráo: Khi tắm gội cho trẻ, cha mẹ nên bế bé khéo léo, dùng ngón tay cái và ngón giữa ép nhẹ vành tai bé vào sát đầu để ngăn nước vào tai. Sau khi tắm xong, dùng khăn bông mềm thấm nhẹ bên ngoài vành tai.
• Tuyệt đối không dùng tăm bông ngoáy sâu vào tai bé: Ráy tai có đặc tính tự làm sạch và chứa enzym kháng khuẩn tự nhiên. Phụ huynh chỉ nên dùng góc khăn mềm lau sạch phần dịch hoặc ráy tai đã di chuyển ra ngoài cửa tai.

• Tránh để em bé tiếp xúc với khói thuốc lá và môi trường bụi bẩn: Khói thuốc làm suy giảm hệ miễn dịch đường hô hấp và niêm mạc tai của trẻ sơ sinh.
• Đưa trẻ đi khám ngay khi có biến chứng: Nếu trẻ có biểu hiện sưng tấy lan rộng viêm mô tế bào, sốt cao hoặc giảm thính lực, cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu để phòng tránh biến chứng nguy hiểm như viêm màng não.

Tóm lại, viêm tai ngoài ở trẻ sơ sinh cần được phát hiện và chăm sóc đúng cách để hạn chế tổn thương ống tai và nguy cơ nhiễm trùng lan rộng. Cha mẹ không nên tự ý ngoáy tai hoặc nhỏ thuốc khi chưa có chỉ định. Nếu trẻ có biểu hiện đau tai, sưng đỏ, chảy dịch, sốt hoặc quấy khóc bất thường, nên đưa trẻ đi khám để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.