Trẻ mới sinh tiêm mũi gì đầu tiên? Những vắc xin quan trọng cần tiêm sớm sau sinh

Sau khi chào đời, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt nên cần được bảo vệ sớm trước một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Tiêm chủng đúng lịch giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và biến chứng về sau.

Trẻ mới sinh tiêm mũi gì đầu tiên?

Trẻ mới sinh thường được khuyến nghị tiêm vắc xin viêm gan B sơ sinh trong vòng 24 giờ đầu sau sinh và vắc xin lao BCG càng sớm càng tốt, tùy tình trạng sức khỏe của trẻ và quy định tiêm chủng tại cơ sở y tế. Tất cả trẻ sơ sinh nên được tiêm liều vắc xin viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh.

Tại Việt Nam, hai mũi tiêm sớm sau sinh thường được phụ huynh quan tâm nhất gồm:

• Vắc xin viêm gan B sơ sinh.
• Vắc xin lao BCG.

Trước khi tiêm, trẻ sẽ được nhân viên y tế khám sàng lọc. Nếu trẻ có vấn đề sức khỏe cần theo dõi, quyết định tiêm hoặc hoãn tiêm sẽ dựa trên đánh giá y tế.

Vắc xin viêm gan B sơ sinh

Vắc xin viêm gan B sơ sinh là mũi tiêm rất quan trọng trong những giờ đầu sau sinh. Mũi tiêm này giúp giảm nguy cơ lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con, đặc biệt khi người mẹ nhiễm viêm gan B hoặc chưa rõ tình trạng nhiễm bệnh.

Tất cả trẻ sơ sinh nên được tiêm một liều vắc xin viêm gan B lúc sinh, không phụ thuộc tình trạng nhiễm HBV của người sinh. Mũi tiêm này cũng là một phần của dự phòng sau phơi nhiễm ở trẻ sinh từ mẹ nhiễm HBV.

Nếu mẹ dương tính với viêm gan B, trẻ có thể cần thêm globulin miễn dịch viêm gan B theo chỉ định y tế. Phụ huynh không nên tự quyết định bỏ mũi tiêm vì trẻ vẫn cần được bảo vệ sớm.

Vắc xin lao (BCG)

Vắc xin BCG giúp phòng bệnh lao, đặc biệt là các thể lao nặng ở trẻ nhỏ như lao màng não và lao kê. NHS cho biết BCG chủ yếu được tiêm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ mắc lao cao.

Vắc xin BCG thường được tiêm trong giai đoạn sơ sinh hoặc càng sớm càng tốt khi trẻ đủ điều kiện sức khỏe. BCG có thể được tiêm cùng các vắc xin thường quy khác ở trẻ nhỏ, bao gồm liều viêm gan B sơ sinh.

Sau tiêm BCG, tại vị trí tiêm có thể xuất hiện nốt đỏ, sau đó loét nhẹ và để lại sẹo nhỏ. Đây là phản ứng thường gặp, nhưng nếu chỗ tiêm sưng to, chảy mủ nhiều hoặc trẻ sốt kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám.

Vì sao trẻ sơ sinh cần tiêm vắc xin ngay sau khi chào đời?

Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Khi tiếp xúc với mầm bệnh, trẻ có nguy cơ diễn tiến nặng nhanh hơn so với người lớn, nhất là với các bệnh lây qua máu, dịch cơ thể hoặc đường hô hấp.

Tiêm vắc xin sớm giúp cơ thể trẻ bắt đầu tạo đáp ứng miễn dịch chủ động. Đây là cách hỗ trợ trẻ phòng bệnh ngay từ giai đoạn dễ bị tổn thương.

Việc tiêm sớm còn có ý nghĩa thực tế vì trẻ đang ở bệnh viện hoặc cơ sở sinh. Nhân viên y tế có thể khám sàng lọc, theo dõi sau tiêm và hướng dẫn cha mẹ chăm sóc trẻ tại nhà.

Lợi ích của tiêm chủng sơ sinh gồm:

• Giúp phòng ngừa bệnh nguy hiểm ngay từ đầu đời.
• Giảm nguy cơ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con.
• Hạn chế nguy cơ mắc các thể lao nặng ở trẻ nhỏ.
• Tạo nền tảng để trẻ tiếp tục các mũi tiêm tiếp theo đúng lịch.
• Giúp cha mẹ được tư vấn rõ về lịch tiêm trong những tháng đầu.

Tiêm sớm không có nghĩa là tiêm khi trẻ chưa được đánh giá. Mọi trẻ đều cần khám sàng lọc trước tiêm để đảm bảo an toàn.

Vì sao vắc xin viêm gan B cần tiêm càng sớm càng tốt?

Viêm gan B là bệnh do virus HBV gây ra, có thể dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan về sau. Trẻ nhiễm HBV trong giai đoạn sơ sinh có nguy cơ cao chuyển sang nhiễm mạn tính hơn so với người lớn.

Mũi vắc xin viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh giúp trẻ bắt đầu tạo đáp ứng miễn dịch sớm, góp phần giảm nguy cơ lây truyền HBV từ mẹ sang con.

WHO khuyến nghị tiêm liều viêm gan B sơ sinh càng sớm càng tốt trong vòng 24 giờ đầu. Sau đó, trẻ cần hoàn thành các liều tiếp theo theo lịch tiêm chủng để đạt hiệu quả bảo vệ đầy đủ.

Cha mẹ cần lưu ý: Một mũi tiêm sơ sinh chưa thay thế toàn bộ phác đồ. Trẻ vẫn cần tiêm các liều viêm gan B tiếp theo, có thể nằm trong vắc xin phối hợp như 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 tùy chương trình tiêm.

Nếu trẻ chưa được tiêm trong vòng 24 giờ đầu, cha mẹ nên liên hệ cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ nhi khoa càng sớm càng tốt. Không nên tự chờ đến khi trẻ lớn hơn nếu không có chỉ định y tế.

Những câu hỏi thường gặp về các mũi tiêm cho trẻ sơ sinh

Nhiều trẻ sơ sinh có tình trạng đặc biệt như sinh non, nhẹ cân, vàng da hoặc phải theo dõi sau sinh. Những trường hợp này cần được bác sĩ đánh giá cụ thể trước khi tiêm.

Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân có tiêm vắc xin được không?

Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân vẫn có thể cần tiêm chủng, nhưng thời điểm tiêm phụ thuộc vào cân nặng, tuổi thai, tình trạng hô hấp, bú, nhiễm trùng và đánh giá của bác sĩ. Không nên tự kết luận rằng trẻ sinh non thì phải hoãn tất cả vắc xin.

Với vắc xin viêm gan B, quyết định tiêm sớm đặc biệt quan trọng nếu mẹ nhiễm HBV hoặc chưa rõ tình trạng xét nghiệm. Trẻ có thể cần phác đồ dự phòng riêng theo chỉ định.

Cha mẹ nên cung cấp đầy đủ thông tin về cân nặng lúc sinh, tuổi thai, tình trạng nằm hồi sức sơ sinh và các thuốc trẻ đang dùng. Điều này giúp nhân viên y tế đưa ra lịch tiêm an toàn hơn.

Trẻ vàng da có cần hoãn tiêm không?

Vàng da sơ sinh có nhiều mức độ. Vàng da sinh lý nhẹ, trẻ bú tốt, tỉnh táo và không có dấu hiệu bệnh lý có thể không phải lý do hoãn tiêm trong mọi trường hợp.

Tuy nhiên, nếu trẻ vàng da đậm, bú kém, li bì, cần chiếu đèn hoặc nghi ngờ bệnh lý, bác sĩ có thể cân nhắc hoãn tiêm cho đến khi trẻ ổn định hơn. Quyết định này cần dựa trên khám trực tiếp, không nên tự đánh giá tại nhà.

Cha mẹ nên hỏi rõ nhân viên y tế: Trẻ có đủ điều kiện tiêm không, nếu hoãn thì khi nào quay lại, có cần theo dõi xét nghiệm hoặc tái khám trước tiêm không.

Nếu chưa kịp tiêm vắc xin ngay tại bệnh viện thì phải làm sao?

Nếu trẻ chưa kịp tiêm tại bệnh viện, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng càng sớm càng tốt để được tư vấn tiêm bù. Không nên bỏ qua mũi viêm gan B sơ sinh hoặc BCG chỉ vì đã lỡ thời điểm ban đầu.

Khi đi tiêm, cha mẹ nên mang theo giấy ra viện, sổ tiêm chủng, kết quả xét nghiệm viêm gan B của mẹ nếu có và các thông tin sức khỏe của trẻ. Những dữ liệu này giúp nhân viên y tế quyết định lịch tiêm phù hợp.

Tại Tiêm chủng Long Châu, cha mẹ có thể đặt lịch tiêm vắc xin dịch vụ cho trẻ, được khám sàng lọc trước tiêm và tư vấn các mũi tiêm tiếp theo theo độ tuổi. Điều này đặc biệt hữu ích với trẻ bỏ lỡ mũi tiêm tại bệnh viện hoặc cần lịch tiêm cá nhân hóa.

Trẻ mới sinh tiêm mũi gì đầu tiên? Hai vắc xin quan trọng cần được quan tâm sớm là vắc xin viêm gan B sơ sinh và vắc xin lao BCG. Trong đó, viêm gan B nên được tiêm trong vòng 24 giờ đầu sau sinh nếu trẻ đủ điều kiện sức khỏe.