Tổn thương Dieulafoy là gì? Vị trí thường xuất hiện tổn thương?

Trong các nguyên nhân gây xuất huyết tiêu hóa, tổn thương Dieulafoy là bất thường mạch máu hiếm gặp nhưng có thể gây chảy máu ồ ạt dù niêm mạc xung quanh gần như bình thường. Tổn thương thường khó phát hiện và chủ yếu được chẩn đoán qua nội soi tiêu hóa. 

Tổn thương Dieulafoy là gì?

Tổn thương Dieulafoy là một bất thường mạch máu hiếm gặp của đường tiêu hóa. Các trường hợp tương tự được bác sĩ phẫu thuật người Pháp Georges Dieulafoy ghi nhận từ năm 1884; sau đó ông mô tả chi tiết tổn thương này vào cuối thế kỷ XIX và gọi là exulceratio simplex. Đặc điểm của tổn thương là sự hiện diện của một động mạch dưới niêm mạc có đường kính lớn bất thường nhưng vẫn có cấu trúc mô học bình thường. Khác với các động mạch tiêu hóa bình thường sẽ thu hẹp dần khi đi qua thành cơ quan, mạch máu này vẫn duy trì đường kính khoảng 1 - 3 mm và chạy ngoằn ngoèo trong lớp dưới niêm mạc.

Do nằm sát bề mặt, động mạch có thể lộ qua một khuyết niêm mạc rất nhỏ, thường chỉ khoảng 2 - 5 mm. Khi mạch máu bị xói mòn, người bệnh có thể xuất hiện xuất huyết tiêu hóa, đôi khi nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng, trong khi niêm mạc xung quanh thường không có ổ loét đáng kể.

Tổn thương Dieulafoy thường xuất hiện ở đâu?

Tổn thương Dieulafoy có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trong đường tiêu hóa, nhưng dạ dày là vị trí thường gặp nhất. Trong dạ dày, tổn thương thường được ghi nhận ở vùng gần chỗ nối thực quản - dạ dày, đặc biệt dọc theo bờ cong nhỏ.

Ngoài dạ dày, tổn thương Dieulafoy còn có thể được phát hiện tại:

• Tá tràng;
• Hỗng tràng và hồi tràng;
• Đại tràng;
• Trực tràng;
• Thực quản;
• Một số vị trí hiếm gặp khác trong đường tiêu hóa.

Ngoài đường tiêu hóa, các tổn thương dạng Dieulafoy cũng đã được mô tả tại phế quản, nhưng rất hiếm gặp.

Điều trị tổn thương Dieulafoy gây xuất huyết tiêu hóa

Điều trị tổn thương Dieulafoy gây xuất huyết tiêu hóa cần được tiến hành kịp thời, bao gồm ổn định tình trạng người bệnh và kiểm soát nguồn chảy máu. Ban đầu, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng huyết động, thực hiện hồi sức bằng dịch truyền hoặc truyền máu khi cần thiết, đồng thời xử trí các rối loạn đông máu nếu có.

Nội soi tiêu hóa giữ vai trò quan trọng vì vừa giúp xác định vị trí tổn thương, vừa cho phép thực hiện các biện pháp cầm máu. Tùy vị trí nghi ngờ chảy máu, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp.

Khi xác định tổn thương Dieulafoy, một số kỹ thuật cầm máu qua nội soi có thể được sử dụng, bao gồm:

• Tiêm thuốc: Có thể hỗ trợ kiểm soát chảy máu và thường được phối hợp với kỹ thuật cầm máu khác.
• Kẹp clip nội soi: Tác động trực tiếp lên mạch máu để hỗ trợ cầm máu.
• Thắt bằng vòng cao su: Có thể được sử dụng ở những vị trí tổn thương phù hợp.
• Cầm máu bằng nhiệt: Có thể sử dụng các kỹ thuật như đầu dò nhiệt hoặc đốt điện lưỡng cực.

Các kỹ thuật trên có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc phối hợp tùy theo vị trí tổn thương, đặc điểm chảy máu và khả năng tiếp cận qua nội soi. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm kiểm soát xuất huyết và hạn chế nguy cơ tái xuất huyết.

Nếu nội soi không kiểm soát được tình trạng chảy máu hoặc không thể thực hiện hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc chụp mạch và nút mạch cầm máu. Phẫu thuật thường được dành cho những trường hợp chảy máu không kiểm soát được bằng nội soi và can thiệp mạch hoặc khi các phương pháp này không thể thực hiện.

Ở người bệnh xuất huyết tiêu hóa, thời điểm nội soi được quyết định dựa trên tình trạng lâm sàng và mức độ ổn định huyết động. Người bệnh cần được đánh giá và hồi sức thích hợp trước khi tiến hành nội soi.

Một số câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về tổn thương Dieulafoy giúp người bệnh hiểu rõ hơn về mức độ nguy hiểm, bản chất và nguy cơ tái xuất huyết của tình trạng này.

Tổn thương Dieulafoy có nguy hiểm không?

Có thể. Mặc dù hiếm gặp, tổn thương Dieulafoy có thể gây xuất huyết tiêu hóa đột ngột và nghiêm trọng. Nếu mất máu nhiều, người bệnh có nguy cơ rối loạn huyết động hoặc sốc mất máu, do đó cần được đánh giá và điều trị kịp thời.

Tổn thương Dieulafoy có phải ung thư không?

Không. Tổn thương Dieulafoy là một bất thường mạch máu, đặc trưng bởi động mạch dưới niêm mạc có đường kính lớn bất thường. Đây không phải là khối u và không phải bệnh ung thư.

Tổn thương Dieulafoy có tái xuất huyết không?

Có thể. Nguy cơ tái xuất huyết có thể khác nhau tùy đặc điểm tổn thương, tình trạng người bệnh và phương pháp cầm máu được sử dụng. Vì vậy, người bệnh cần được theo dõi sau điều trị và đánh giá lại nếu xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.

Tóm lại, tổn thương Dieulafoy là bất thường mạch máu hiếm gặp, thường gặp nhất ở dạ dày nhưng cũng có thể xuất hiện tại những vị trí khác trong đường tiêu hóa. Tổn thương có thể gây xuất huyết nghiêm trọng và tái xuất huyết, do đó cần được phát hiện và xử trí kịp thời. Khi có dấu hiệu nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.