Tinh trùng được tạo ra từ tủy sống có đúng không?

 Nhiều người kiêng khem hoặc lo lắng quá mức vì thông tin tinh trùng được tạo ra từ tủy sống. Thực tế, y học hiện đại đã giải thích rõ ràng cơ chế tạo ra tinh trùng, hoàn toàn không liên quan đến tủy sống. Hãy cùng tìm hiểu về quá trình tạo ra tinh trùng trong bài viết dưới đây.

Tinh trùng được tạo ra từ tủy sống đúng không?

“Tinh trùng được tạo ra từ tủy sống” là một quan niệm dân gian đã tồn tại từ lâu nhưng hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Trên thực tế, tinh trùng được sản sinh tại tinh hoàn thông qua quá trình sinh tinh diễn ra liên tục từ sau tuổi dậy thì dưới sự điều hòa của các hormone sinh dục nam. Tinh hoàn nằm trong bìu, bên ngoài khoang bụng, có cấu tạo và chức năng hoàn toàn khác biệt với tủy sống. Sau khi được tạo thành, tinh trùng sẽ di chuyển đến mào tinh để trưởng thành và được lưu trữ trước khi theo ống dẫn tinh tham gia vào quá trình xuất tinh. Trong toàn bộ quá trình này, tủy sống không tham gia vào việc sản xuất hay hình thành tinh trùng.

Nguồn gốc của quan niệm "tinh trùng lấy từ tủy sống" hoặc "xuất tinh nhiều sẽ hao tủy" chủ yếu bắt nguồn từ các học thuyết trong y học cổ truyền phương Đông. Theo quan niệm xưa, "thận tàng tinh", tinh - khí - thần có mối quan hệ mật thiết với nhau, trong khi "tủy" được xem là một dạng tinh chất nuôi dưỡng cơ thể. Theo thời gian, nhiều người đã hiểu nhầm khái niệm này theo nghĩa giải phẫu học hiện đại và cho rằng tinh dịch hoặc tinh trùng được tạo ra từ tủy sống hoặc tủy xương. Bên cạnh đó, thuật ngữ Hán Việt "tinh tủy" thường được dùng để chỉ phần cốt lõi, tinh hoa hoặc bản chất của một sự vật, chứ không phải là tủy sống hay tủy xương theo khái niệm y học. Sự tương đồng về ngôn ngữ đã vô tình khiến quan niệm sai lệch này được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Y học hiện đại đã chứng minh rõ ràng rằng tủy sống và tinh hoàn thuộc hai hệ cơ quan hoàn toàn khác nhau. Tủy sống là một phần của hệ thần kinh trung ương, nằm trong ống sống, có chức năng tiếp nhận và dẫn truyền tín hiệu thần kinh giữa não bộ với các cơ quan trong cơ thể, đồng thời điều khiển nhiều phản xạ tự động. Trong khi đó, tinh hoàn là cơ quan của hệ sinh sản nam, đảm nhiệm hai chức năng quan trọng là sản xuất tinh trùng và tiết hormone testosterone. Về mặt giải phẫu, sinh lý cũng như chức năng, hai cơ quan này không có mối liên hệ trực tiếp trong việc hình thành tinh trùng. Tủy sống chỉ tham gia điều phối các phản xạ thần kinh liên quan đến cương dương, cực khoái và xuất tinh, chứ không tạo ra hay cung cấp vật chất để sản xuất tinh trùng.

Việc hiểu đúng bản chất của quá trình sinh tinh không chỉ giúp loại bỏ những quan niệm sai lầm đã tồn tại từ lâu mà còn giúp nam giới có kiến thức chính xác về sức khỏe sinh sản. Đây cũng là cơ sở để chủ động chăm sóc sức khỏe, phòng ngừa các bệnh lý nam khoa và tránh những lo lắng không cần thiết liên quan đến khả năng sinh sản hoặc chức năng tình dục.

Tinh trùng được tạo ra như thế nào?

Tinh trùng được tạo ra thông qua quá trình gọi là sinh tinh, diễn ra hoàn toàn bên trong tinh hoàn - cơ quan nằm trong bìu.

Cơ chế sinh tinh trong tinh hoàn

Tinh hoàn chứa hàng nghìn ống sinh tinh, là nơi tinh trùng được sản xuất qua 3 giai đoạn chính:

• Giai đoạn phân bào nguyên phân: Tế bào gốc sinh tinh phân chia tạo các tế bào con.
• Giai đoạn giảm phân: Tế bào mầm trải qua giảm phân I và II, tạo thành tinh tử với 23 nhiễm sắc thể.
• Giai đoạn biệt hóa tinh tử: Tinh tử phát triển thành tinh trùng trưởng thành với đầu chứa nhân và đuôi giúp di chuyển.

Toàn bộ chu kỳ sinh tinh kéo dài khoảng 64 ngày. Sau đó, tinh trùng di chuyển sang mào tinh để hoàn thiện trong 12 - 21 ngày trước khi sẵn sàng thụ tinh.

Vai trò của hormone trong quá trình tạo tinh trùng

Quá trình sinh tinh được điều phối bởi trục vùng dưới đồi - tuyến yên - tinh hoàn. Testosterone do tế bào Leydig sản xuất là hormone quan trọng nhất, điều hòa toàn bộ quá trình sinh tinh. FSH kích thích các ống sinh tinh hoạt động, còn LH kích thích sản xuất testosterone.

Vai trò của tủy sống đối với cơ thể và sinh lý nam

Mặc dù tủy sống không tạo ra tinh trùng, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong chức năng sinh lý nam.

Các dây thần kinh phó giao cảm xuất phát từ đoạn tủy cùng (S2-S4) kích thích giãn mạch máu dương vật, tạo ra hiện tượng cương. Phản xạ xuất tinh được điều phối qua đoạn tủy thắt lưng (L1-L2). Tủy sống còn dẫn truyền các tín hiệu cảm giác từ bộ phận sinh dục lên não bộ.

Khi tủy sống bị chấn thương, nam giới có thể gặp rối loạn cương dương và xuất tinh do mất kết nối thần kinh. Tuy nhiên, khả năng sản xuất tinh trùng tại tinh hoàn vẫn hoàn toàn bình thường vì tinh hoàn hoạt động theo cơ chế nội tiết độc lập. Nhiều bệnh nhân chấn thương tủy sống vẫn có tinh trùng khỏe mạnh và có thể sinh con qua hỗ trợ sinh sản.

Để bảo vệ sức khỏe sinh sản nam giới, cần tập trung vào các yếu tố như:

• Nhiệt độ: Tinh hoàn cần nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt 2 - 3°C để sản xuất tinh trùng khỏe. Ngồi nhiều, mặc quần bó chật hoặc tắm nước nóng thường xuyên đều ảnh hưởng xấu.
• Lối sống: Hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng.
• Dinh dưỡng: Thiếu kẽm, vitamin C, E và folate ảnh hưởng đến sinh tinh.
• Bệnh lý sinh sản: Viêm tinh hoàn do quai bị, giãn tĩnh mạch thừng tinh là các nguyên nhân phổ biến gây vô sinh nam.
• Một biện pháp phòng ngừa quan trọng là tiêm vắc xin phòng bệnh quai bị - bệnh có thể gây viêm tinh hoàn dẫn đến vô sinh vĩnh viễn. Để được tư vấn lịch tiêm phòng phù hợp, bạn có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu gần nhất.

Tóm lại, quan niệm tinh trùng được tạo ra từ tủy sống là một hiểu lầm không có cơ sở khoa học. Thực tế, tinh trùng được sản xuất tại tinh hoàn thông qua quá trình sinh tinh, trong khi tủy sống chỉ đóng vai trò dẫn truyền tín hiệu thần kinh, hỗ trợ điều khiển chức năng cương dương, xuất tinh và các phản xạ sinh dục. Việc hiểu đúng về cơ chế sinh sản nam giới không chỉ giúp xóa bỏ những quan niệm sai lầm mà còn góp phần nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản. Nếu có dấu hiệu bất thường liên quan đến khả năng sinh sản hoặc chức năng tình dục, nam giới nên chủ động thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời.