Thành phần của vắc xin cúm gồm những gì? Lợi ích của vắc xin cúm

Tiêm vắc xin cúm hằng năm là khuyến cáo của các chuyên gia y tế nhằm phòng ngừa bệnh cúm mùa và hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Trong mỗi liều vắc xin cúm đều chứa nhiều thành phần khác nhau, từ kháng nguyên virus cúm đến các tá dược hỗ trợ tăng cường hiệu quả miễn dịch.

Thành phần của vắc xin cúm

Vắc xin cúm được phát triển nhằm kích thích hệ miễn dịch nhận diện và chống lại virus cúm trước khi cơ thể tiếp xúc với mầm bệnh thực sự. Để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh cũng như độ an toàn khi sử dụng, mỗi liều vắc xin cúm thường chứa nhiều thành phần khác nhau như kháng nguyên virus, chất bảo quản, chất ổn định và một số tá dược hỗ trợ trong quá trình sản xuất. Mỗi thành phần đều có vai trò riêng trong việc giúp vắc xin phát huy tác dụng và duy trì tính ổn định của chế phẩm sinh học.

Kháng nguyên virus cúm

Thành phần quan trọng nhất của vắc xin cúm là kháng nguyên virus cúm, chủ yếu là các protein bề mặt như hemagglutinin (HA) và neuraminidase (NA), được tinh chế từ virus cúm bất hoạt hoặc sản xuất bằng công nghệ tái tổ hợp. Các virus này không còn khả năng gây bệnh nhưng vẫn giữ được cấu trúc đặc trưng để kích thích hệ miễn dịch.

Khi được đưa vào cơ thể, các kháng nguyên này kích hoạt hệ miễn dịch sản xuất kháng thể đặc hiệu chống lại virus cúm. Nhờ đó, khi cơ thể tiếp xúc với virus cúm thật trong môi trường, hệ miễn dịch có thể nhanh chóng nhận diện và tiêu diệt tác nhân gây bệnh.

Phần lớn vắc xin cúm hiện nay là vắc xin tam giá (trivalent) hoặc tứ giá (quadrivalent), có khả năng bảo vệ trước nhiều chủng virus cúm phổ biến, thường bao gồm các chủng cúm A như H1N1, H3N2 và một hoặc hai chủng cúm B.

Formaldehyde

Formaldehyde là một hợp chất hóa học được sử dụng trong quá trình sản xuất vắc xin nhằm bất hoạt virus cúm. Bất hoạt này giúp virus mất khả năng gây bệnh nhưng vẫn giữ được cấu trúc kháng nguyên cần thiết để kích thích miễn dịch.

Trong vắc xin cúm, formaldehyde chỉ tồn tại với hàm lượng rất nhỏ, thấp hơn nhiều so với lượng formaldehyde được sản sinh tự nhiên trong cơ thể người trong quá trình chuyển hóa sinh học. Vì vậy, thành phần này được đánh giá là an toàn khi sử dụng trong vắc xin.

Thimerosal (chất bảo quản)

Thimerosal là một chất bảo quản có chứa ethylmercury, được sử dụng trong một số loại vắc xin để ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn và nấm trong quá trình bảo quản, đặc biệt là đối với các lọ vắc xin đa liều.

Ethylmercury trong thimerosal khác với methylmercury, dạng thủy ngân có thể tích tụ lâu dài trong cơ thể. Ethylmercury được đào thải nhanh chóng và không tích lũy trong mô cơ thể. Hiện nay, nhiều loại vắc xin cúm liều đơn hoặc bơm tiêm đóng sẵn không còn chứa thimerosal.

Protein từ trứng gà

Trong quy trình sản xuất vắc xin cúm truyền thống, virus cúm được nuôi cấy trong trứng gà có phôi để tăng sinh số lượng virus trước khi được bất hoạt và tinh chế. Do đó, vắc xin cúm có thể chứa một lượng rất nhỏ protein từ trứng.

Hàm lượng protein trứng còn sót lại trong vắc xin thường rất thấp và hầu hết người có tiền sử dị ứng trứng vẫn có thể tiêm vắc xin cúm dưới sự tư vấn của nhân viên y tế.

Gelatin (chất ổn định)

Gelatin được sử dụng như một chất ổn định sinh học trong một số loại vắc xin. Thành phần này giúp bảo vệ cấu trúc kháng nguyên của vắc xin khỏi sự biến đổi do nhiệt độ, ánh sáng hoặc quá trình đông khô trong quá trình bảo quản và vận chuyển. Nhờ có gelatin, hiệu lực của vắc xin được duy trì ổn định từ khi sản xuất cho đến khi sử dụng.

Kháng sinh

Một số loại kháng sinh như neomycin hoặc kanamycin có thể được sử dụng trong quá trình sản xuất vắc xin nhằm ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy. Tuy nhiên, hàm lượng kháng sinh còn lại trong vắc xin sau khi tinh chế là rất nhỏ và không có tác dụng điều trị bệnh. Đồng thời, các loại kháng sinh thường gây dị ứng mạnh như penicillin thường không được sử dụng trong sản xuất vắc xin cúm.

Các tá dược hỗ trợ khác

Ngoài những thành phần trên, vắc xin cúm có thể chứa một số tá dược và dung môi như nước cất, muối khoáng hoặc chất đệm nhằm duy trì độ pH ổn định cho chế phẩm. Những thành phần này giúp đảm bảo vắc xin giữ được chất lượng, độ tinh khiết và hiệu quả miễn dịch trong suốt thời gian bảo quản.

Lợi ích của vắc xin cúm

Vắc xin cúm là biện pháp dự phòng hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cúm mùa và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng liên quan đến nhiễm virus cúm. Dưới đây là một số lợi ích của vắc xin cúm đối với sức khỏe:

• Giảm nguy cơ mắc bệnh cúm: Vắc xin giúp cơ thể tạo kháng thể đặc hiệu chống lại các chủng virus cúm phổ biến, từ đó giảm khả năng nhiễm bệnh trong mùa dịch.
• Hạn chế nguy cơ nhập viện do biến chứng cúm: Tiêm vắc xin cúm có thể làm giảm tỷ lệ nhập viện liên quan đến viêm phổi, suy hô hấp hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ nhỏ.
• Bảo vệ các nhóm đối tượng nguy cơ cao: Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em và người mắc bệnh mạn tính (tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi) có nguy cơ biến chứng cúm cao hơn. Tiêm vắc xin giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh tiến triển nặng.
• Giảm lây lan virus trong cộng đồng: Khi tỷ lệ tiêm chủng cao, khả năng lan truyền virus cúm trong cộng đồng giảm xuống, góp phần bảo vệ những người chưa thể tiêm vắc xin.
• Giảm biến chứng ở người mắc bệnh nền: Vắc xin cúm giúp hạn chế tình trạng bùng phát các bệnh mạn tính như hen phế quản, bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn thành phần của vắc xin cúm gồm những gì, cũng như vai trò của từng thành phần trong việc tạo miễn dịch và đảm bảo độ an toàn của vắc xin. Để phòng ngừa bệnh cúm hiệu quả, bạn nên tiêm vắc xin cúm định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh và chế độ dinh dưỡng khoa học nhằm tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.