Test HP qua hơi thở: Có nên làm không? Ai cần xét nghiệm sớm?

Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày - tá tràng và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày. Trong số các phương pháp phát hiện HP hiện nay, test HP qua hơi thở được nhiều người lựa chọn nhờ tính an toàn, nhanh chóng và không xâm lấn. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn liệu test HP qua hơi thở nên hay không, khi nào cần làm và kết quả có đáng tin cậy không.

Test HP qua hơi thở nên hay không?

Test HP qua hơi thở là phương pháp nên thực hiện khi có chỉ định phù hợp, đặc biệt trong các trường hợp nghi ngờ nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori hoặc cần đánh giá hiệu quả sau điều trị. Đây là xét nghiệm không xâm lấn, không gây đau, không can thiệp trực tiếp vào dạ dày và có độ chính xác cao trong phát hiện HP đang hoạt động.

Phương pháp này được đánh giá cao nhờ khả năng phản ánh tình trạng nhiễm HP hiện tại, khác với xét nghiệm máu vốn chỉ cho biết cơ thể đã từng tiếp xúc với vi khuẩn. Ngoài ra, test HP qua hơi thở phù hợp với nhiều đối tượng, đặc biệt là người không muốn hoặc chưa cần nội soi dạ dày.

Tuy nhiên, test HP qua hơi thở không đánh giá được tổn thương niêm mạc dạ dày - tá tràng, không phát hiện viêm loét, xuất huyết hay khối u. Vì vậy, trong các trường hợp có triệu chứng cảnh báo hoặc nguy cơ cao, bác sĩ vẫn có thể chỉ định nội soi dù đã thực hiện xét nghiệm HP qua hơi thở.

Các loại xét nghiệm HP qua hơi thở hiện nay

Hiện nay, xét nghiệm HP qua hơi thở được triển khai chủ yếu với hai loại: Test sử dụng đồng vị Carbon-13 (C13) và Carbon-14 (C14). Cả hai phương pháp đều dựa trên cùng một nguyên lý sinh học là đo lượng khí CO₂ sinh ra khi vi khuẩn HP phân hủy ure nhờ men urease.

Sự khác biệt giữa hai loại test nằm ở loại đồng vị carbon được sử dụng, từ đó ảnh hưởng đến mức độ an toàn, đối tượng áp dụng và chi phí. Việc lựa chọn test C13 hay C14 cần dựa trên tình trạng sức khỏe, độ tuổi và khuyến cáo của bác sĩ.

Test HP qua hơi thở C13

Test HP qua hơi thở C13 sử dụng đồng vị Carbon-13 không phóng xạ, được xem là phương pháp an toàn cao trong chẩn đoán nhiễm HP. Đây là loại test được ưu tiên sử dụng tại nhiều bệnh viện và trung tâm y tế hiện nay.

Test C13 có thể áp dụng cho trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ mang thai khi cần thiết. Độ chính xác của phương pháp này cao trong việc phát hiện nhiễm HP đang hoạt động cũng như đánh giá hiệu quả điều trị sau khi dùng phác đồ diệt HP. Nhờ không liên quan đến phóng xạ và quy trình thực hiện đơn giản, test HP qua hơi thở C13 thường được lựa chọn là phương án xét nghiệm ưu tiên trong thực hành lâm sàng.

Test HP qua hơi thở C14

Test HP qua hơi thở C14 sử dụng đồng vị Carbon-14, là đồng vị phóng xạ với liều rất thấp, nằm trong ngưỡng an toàn cho cơ thể theo tiêu chuẩn y tế. Phương pháp này vẫn có giá trị cao trong phát hiện vi khuẩn HP và cho kết quả đáng tin cậy.

Ưu điểm của test C14 là chi phí thấp hơn và thời gian thực hiện nhanh. Tuy nhiên, do có yếu tố phóng xạ, xét nghiệm này không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ và cần cân nhắc kỹ trước khi chỉ định. Trong thực tế, test HP qua hơi thở C14 hiện được sử dụng chọn lọc, phù hợp với người trưởng thành khỏe mạnh và không có chống chỉ định liên quan đến phóng xạ.

Những đối tượng nào nên xét nghiệm HP qua hơi thở?

Xét nghiệm HP qua hơi thở thường được bác sĩ chỉ định cho các đối tượng có nguy cơ hoặc nghi ngờ nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, đặc biệt khi cần một phương pháp chẩn đoán không xâm lấn và có độ chính xác cao. Các nhóm đối tượng nên cân nhắc thực hiện gồm:

• Người có triệu chứng rối loạn tiêu hóa kéo dài như đau thượng vị, đầy hơi, ợ chua, buồn nôn, khó tiêu, chán ăn hoặc đau bụng tái diễn không rõ nguyên nhân.
• Người có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng, đặc biệt khi triệu chứng có xu hướng tái phát hoặc không đáp ứng tốt với điều trị thông thường.
• Người đã điều trị diệt HP và cần kiểm tra lại để đánh giá hiệu quả điều trị, xác định vi khuẩn đã được loại bỏ hoàn toàn hay chưa.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc các bệnh lý dạ dày liên quan đến HP, thuộc nhóm nguy cơ cao cần theo dõi.
• Người nghi ngờ nhiễm HP nhưng không muốn hoặc chưa cần nội soi dạ dày, hoặc không phù hợp với nội soi do lý do sức khỏe.

Việc xét nghiệm HP qua hơi thở nên được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ, sau khi đã đánh giá triệu chứng, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ liên quan, nhằm đảm bảo tính chính xác và giá trị chẩn đoán.

Độ chính xác của test HP qua hơi thở và những lưu ý quan trọng

Test HP qua hơi thở được đánh giá là một trong những phương pháp chẩn đoán HP có độ chính xác cao nhất hiện nay, với độ nhạy và độ đặc hiệu đều ở mức cao trong việc phát hiện nhiễm vi khuẩn HP đang hoạt động. Nhờ cơ chế dựa trên men urease đặc trưng của HP, xét nghiệm này phản ánh trực tiếp sự hiện diện của vi khuẩn trong dạ dày tại thời điểm kiểm tra.

Tuy nhiên, để đảm bảo kết quả chính xác, người bệnh cần lưu ý một số điểm quan trọng:

• Ngưng thuốc đúng thời gian trước xét nghiệm: Việc sử dụng kháng sinh, thuốc chứa bismuth hoặc thuốc ức chế bơm proton (PPI) trong thời gian gần có thể làm giảm mật độ HP, dẫn đến kết quả âm tính giả.
• Nhịn ăn, uống theo hướng dẫn trước khi làm test để tránh ảnh hưởng đến quá trình phân tích hơi thở.
• Không hút thuốc, không nhai kẹo cao su trong thời gian chuẩn bị xét nghiệm, vì có thể làm sai lệch kết quả.

Ngoài ra, cần lưu ý rằng test HP qua hơi thở không đánh giá được mức độ tổn thương niêm mạc dạ dày - tá tràng. Trong các trường hợp có dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu, nôn ra máu hoặc phân đen, bác sĩ có thể chỉ định thêm nội soi hoặc các phương pháp chẩn đoán khác dù kết quả test HP hơi thở là âm tính hay dương tính.

Test HP qua hơi thở là phương pháp xét nghiệm hiện đại, an toàn và có giá trị cao trong phát hiện vi khuẩn HP khi được chỉ định đúng thời điểm. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả chẩn đoán tối ưu, người bệnh không nên tự ý lựa chọn xét nghiệm mà cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn dựa trên triệu chứng và tiền sử bệnh. Chủ động thăm khám sớm và lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp bảo vệ sức khỏe dạ dày lâu dài.