Tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ? Hướng dẫn chế độ ăn hợp lý

Khi được chẩn đoán viêm gan, rất nhiều người thắc mắc tại sao bác sĩ lại dặn phải kiêng ăn mỡ, ăn ít đồ béo? Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ, vai trò của gan trong việc chuyển hóa chất béo, tác hại của đồ ăn nhiều mỡ với gan viêm.

Tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ?

Người bị viêm gan thường phải kiêng ăn mỡ vì gan là cơ quan chính chịu trách nhiệm chuyển hóa chất béo. Khi gan bị tổn thương, khả năng xử lý mỡ suy giảm, dễ gây ứ đọng, làm bệnh nặng hơn và tăng nguy cơ biến chứng.

Vai trò của gan trong việc tiêu hóa và chuyển hóa chất béo

Để hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ, trước tiên chúng ta cần biết gan có vai trò quan trọng như thế nào đối với chất béo. Mỗi ngày, gan đảm nhiệm hàng trăm chức năng khác nhau, trong đó có:

• Sản xuất mật để tiêu hóa chất béo;
• Chuyển hóa chất béo thành năng lượng;
• Tổng hợp cholesterol và lipoprotein;
• Dự trữ vitamin tan trong dầu (A, D, E, K);
• Thải độc các chất có hại từ thực phẩm.

Khi chúng ta ăn đồ ăn có dầu mỡ, gan sẽ tiết mật để nhũ hóa chất béo, giúp ruột non hấp thu dễ dàng hơn. Quá trình này đòi hỏi gan phải hoạt động liên tục và hiệu quả. Tuy nhiên, khi gan bị viêm, các tế bào gan bị tổn thương, sưng viêm, chức năng suy giảm. Lúc này, khả năng sản xuất mật và chuyển hóa chất béo của gan không còn tốt như bình thường. Nếu vẫn ăn nhiều mỡ, gan sẽ phải “gồng mình” làm việc trong khi đang bị tổn thương, từ đó khiến tình trạng viêm nặng hơn, lâu hồi phục hơn. Đây chính là một trong những lý do cốt lõi giải thích tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ.

Ăn mỡ làm gan phải hoạt động quá tải

Khi gan khỏe mạnh, việc xử lý chất béo không phải là vấn đề lớn. Nhưng khi gan đang viêm, khả năng chuyển hóa mỡ bị suy giảm rõ rệt.

Ăn nhiều đồ chiên xào, nhiều dầu mỡ sẽ khiến gan phải:

• Tiết nhiều mật hơn;
• Chuyển hóa nhiều axit béo hơn;
• Xử lý lượng cholesterol cao hơn.

Điều này giống như bắt một người đang sốt cao phải lao động nặng. Lâu dần, gan không những không hồi phục mà còn dễ bị tổn thương nghiêm trọng hơn. Đây là lý do quan trọng giải thích tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ trong giai đoạn điều trị.

Chất béo làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ

Một trong những biến chứng thường gặp của viêm gan là gan nhiễm mỡ. Khi gan không xử lý kịp chất béo, mỡ sẽ tích tụ ngay trong tế bào gan, làm gan to lên và viêm nặng hơn.

Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể gặp các vấn đề nghiêm trọng như:

• Gan nhiễm mỡ;
• Xơ gan;
• Suy gan.

Do đó, bác sĩ thường khuyên người bệnh hạn chế ăn mỡ để giảm nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.

Đồ ăn nhiều mỡ gây rối loạn tiêu hóa

Người mắc viêm gan thường gặp phải các biểu hiện như buồn nôn, chán ăn, đầy bụng và khó tiêu. Với người khỏe mạnh, thực phẩm nhiều dầu mỡ vốn đã khó tiêu hóa, thì đối với bệnh nhân gan lại càng gây trở ngại lớn. Khi dùng đồ béo, họ dễ xuất hiện tình trạng buồn nôn, nôn ói, đầy hơi, chướng bụng và cảm giác mệt mỏi sau ăn. Chính vì vậy, việc hạn chế chất béo trong khẩu phần sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn, cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả hơn và tạo điều kiện để gan phục hồi tốt hơn.

Chất béo xấu làm tăng viêm và tổn thương gan

Không phải loại mỡ nào cũng giống nhau. Các loại mỡ xấu như:

• Mỡ động vật;
• Chất béo bão hòa;
• Chất béo trans (trong đồ chiên rán, thức ăn nhanh).

có thể làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể. Với người bị viêm gan, điều này đặc biệt nguy hiểm vì nó khiến tình trạng viêm ở gan kéo dài và khó kiểm soát hơn.

Người bị viêm gan có cần kiêng mỡ hoàn toàn không?

Nhiều người sau khi nghe bác sĩ dặn “kiêng mỡ” liền lo lắng và loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi bữa ăn. Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa hoàn toàn đúng.

Chất béo vẫn cần thiết cho cơ thể

Chất béo giữ vai trò thiết yếu đối với cơ thể, không chỉ cung cấp năng lượng mà còn hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K, đồng thời giúp bảo vệ tế bào và hệ thần kinh. Nếu loại bỏ hoàn toàn chất béo trong khẩu phần ăn trong thời gian dài, người bệnh dễ rơi vào tình trạng sụt cân, thiếu vitamin, mệt mỏi và suy nhược. Do đó, khi nói đến việc tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ, cần hiểu đúng là hạn chế mỡ xấu, giảm lượng mỡ dư thừa, chứ không phải loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi chế độ ăn.

Ưu tiên chất béo tốt

Người bị viêm gan vẫn có thể sử dụng một lượng nhỏ chất béo tốt từ:

• Dầu ô liu;
• Dầu cá;
• Dầu hạt cải;
• Các loại hạt (óc chó, hạnh nhân) với lượng vừa phải.

Những loại chất béo này không chỉ ít gây áp lực cho gan mà còn có tác dụng chống viêm, hỗ trợ sức khỏe gan nếu dùng đúng cách.

Gợi ý chế độ ăn phù hợp cho người bị viêm gan

Sau khi đã hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ, việc xây dựng chế độ ăn hợp lý là điều rất quan trọng.

Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu

• Cháo, súp, cơm mềm;
• Thịt nạc, cá hấp, luộc;
• Trứng luộc (ăn vừa phải).

Tăng cường rau xanh và trái cây

Rau xanh và trái cây giúp:

• Cung cấp vitamin, khoáng chất;
• Hỗ trợ giải độc gan;
• Giảm gánh nặng chuyển hóa.

Nên ưu tiên các loại như bông cải xanh, rau bina, cà rốt, táo, cam, bưởi.

Hạn chế tối đa đồ chiên rán

• Tránh thức ăn nhanh;
• Tránh mỡ động vật;
• Hạn chế đồ xào nhiều dầu.

Thay vào đó, nên chế biến bằng cách hấp, luộc, áp chảo ít dầu.

Ăn thành nhiều bữa nhỏ

Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày giúp:

• Gan không phải làm việc quá tải;
• Giảm cảm giác buồn nôn, đầy bụng;
• Cải thiện khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Việc kiêng ăn mỡ đối với người bị viêm gan không phải là điều ngẫu nhiên, mà xuất phát từ chính vai trò và tình trạng tổn thương của gan. Hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc điều chỉnh chế độ ăn uống, hỗ trợ điều trị và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Thay vì lo lắng hay kiêng khem quá mức, người bệnh nên ăn uống khoa học, hạn chế mỡ xấu, lựa chọn chất béo tốt và lắng nghe cơ thể mình.