Tại sao 2 người chạm nhau bị điện giật? Giải đáp từ chuyên gia

Cảm giác bị giật điện nhẹ khi tiếp xúc với người khác là một trải nghiệm khá phổ biến, thường gây ra sự ngạc nhiên và đôi chút khó chịu. Dù chỉ thoáng qua, nhiều người vẫn băn khoăn không biết liệu đây có phải là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nào đó hay không. Hiểu rõ bản chất của hiện tượng này sẽ giúp chúng ta cảm thấy an tâm hơn.

Vì sao chạm vào nhau lại bị điện giật nhẹ?

Nguyên nhân chính lý giải tại sao 2 người chạm nhau bị điện giật là do sự phóng tĩnh điện. Đây không phải là dòng điện xoay chiều nguy hiểm từ các nguồn điện trong nhà, mà là một hiện tượng vật lý hoàn toàn tự nhiên. Cơ thể chúng ta có khả năng tích tụ các điện tích, đặc biệt là electron, thông qua ma sát với các vật thể xung quanh như quần áo, thảm, hoặc ghế.

Khi cơ thể tích một lượng điện tích đủ lớn và bạn chạm vào một người khác có mức điện tích chênh lệch. Khi hai người có sự chênh lệch về điện thế chạm vào nhau, điện tích sẽ nhanh chóng phân bố lại để cân bằng điện thế. Quá trình di chuyển nhanh chóng này tạo ra một tia lửa điện nhỏ, gây ra cảm giác giật nhẹ, tê bì và đôi khi có thể nghe thấy một tiếng “tách” nhỏ.

Hiện tượng phóng tĩnh điện thường không gây nguy hiểm mà chỉ tạo cảm giác giật nhẹ trong thời gian ngắn. Tình trạng này có thể giảm bớt bằng cách hạn chế tích tụ điện tích và duy trì độ ẩm phù hợp trong môi trường sống. 

Vai trò của tĩnh điện

Tĩnh điện là sự mất cân bằng của các điện tích trên bề mặt của một vật liệu. Các điện tích này sẽ tồn tại ở đó cho đến khi chúng có thể di chuyển đi nơi khác thông qua một dòng điện hoặc sự phóng điện. Mọi vật chất đều được cấu tạo từ các nguyên tử, và mỗi nguyên tử lại có proton (điện tích dương), neutron (trung hòa) và electron (điện tích âm).

Thông thường, các vật thể ở trạng thái trung hòa về điện do số proton và electron bằng nhau. Tuy nhiên, khi hai vật liệu cọ xát vào nhau, electron có thể di chuyển từ vật này sang vật khác. Vật mất electron sẽ tích điện dương, trong khi vật nhận thêm electron sẽ tích điện âm. Cơ thể con người là một vật dẫn điện tốt, do đó chúng ta dễ dàng tích tụ tĩnh điện từ các hoạt động hàng ngày.

Khi nào hiện tượng này thường xảy ra?

Hiện tượng tĩnh điện không xảy ra với tần suất như nhau ở mọi thời điểm mà phụ thuộc nhiều vào các yếu tố môi trường và vật liệu tiếp xúc. Dưới đây là những điều kiện thuận lợi khiến bạn dễ bị giật điện khi chạm vào người khác:

• Thời tiết hanh khô: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Vào mùa đông hoặc trong môi trường có độ ẩm thấp (như phòng sử dụng máy lạnh, máy sưởi), không khí trở thành chất cách điện tốt hơn. Điều này cho phép điện tích tích tụ trên cơ thể bạn dễ dàng hơn thay vì được không khí ẩm hấp thụ và phân tán.

• Quần áo và giày dép: Việc mặc quần áo làm từ các loại sợi tổng hợp như len, polyester, nylon làm tăng khả năng tích điện do ma sát. Tương tự, đi giày có đế bằng cao su hoặc nhựa cũng khiến cơ thể bị cách ly với mặt đất, ngăn cản việc giải phóng điện tích một cách tự nhiên.

• Vật liệu xung quanh: Đi lại trên thảm len hoặc thảm sợi tổng hợp là một trong những cách phổ biến nhất khiến cơ thể tích tụ tĩnh điện.

Những yếu tố này làm tăng khả năng tích tụ và duy trì điện tích trên cơ thể, khiến hiện tượng bị giật nhẹ khi chạm vào người khác dễ xảy ra hơn, đặc biệt trong môi trường khô và ít độ ẩm. 

Có ảnh hưởng đến sức khỏe không?

Đối với hầu hết mọi người, những cú giật điện do tĩnh điện là hoàn toàn vô hại. Điện lượng và năng lượng dòng điện trong một lần phóng tĩnh điện rất nhỏ và chỉ kéo dài trong một phần triệu giây, không đủ để gây ra bất kỳ tổn thương nào cho cơ thể. Nó chỉ gây ra cảm giác khó chịu, giật mình hoặc hơi đau nhói tại điểm tiếp xúc.

Nhiều người lo lắng và tự hỏi tại sao 2 người chạm nhau bị điện giật và liệu nó có nguy hiểm không. Ở người khỏe mạnh, hiện tượng này hầu như không gây ảnh hưởng đến sức khỏe và không gây tổn thương tim hay các cơ quan khác. Cảm giác này cũng khác biệt hoàn toàn với cơn đau ngực và không phải là dấu hiệu của các bệnh lý như tăng huyết áp hay một cơn đột quỵ. Ở người sử dụng một số thiết bị y tế điện tử cấy ghép (như máy tạo nhịp tim), tĩnh điện rất mạnh trong một số tình huống đặc biệt có thể gây nhiễu tạm thời. Tuy nhiên, nguy cơ này trong sinh hoạt hằng ngày là rất thấp nhờ các thiết bị hiện đại đều được thiết kế để hạn chế ảnh hưởng của nhiễu điện từ. 

Mặc dù hiện tượng phóng tĩnh điện hầu như vô hại, bạn nên đi khám nếu thường xuyên có cảm giác như bị "điện giật" nhưng không liên quan đến việc chạm vào người hoặc vật khác, hoặc nếu cảm giác này đi kèm các triệu chứng như đau ngực, ngất, tê yếu tay chân hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Khi đó, nguyên nhân có thể không phải do tĩnh điện mà cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ các bệnh lý thần kinh, tim mạch hoặc những nguyên nhân khác.

Phóng tĩnh điện chỉ là hiện tượng sinh lý vật lý bình thường và không gây hại cho sức khỏe trong đa số trường hợp. Tuy nhiên, cần lưu ý các dấu hiệu bất thường để phân biệt với những vấn đề sức khỏe khác và thăm khám khi cần thiết. 

Cách hạn chế hiện tượng tĩnh điện

Mặc dù không nguy hiểm, cảm giác bị giật điện vẫn có thể gây khó chịu. Bạn có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản sau đây để giảm thiểu tình trạng này:

• Tăng độ ẩm không khí: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong nhà hoặc văn phòng, đặc biệt là vào mùa đông. Đặt một chậu nước hoặc cây xanh trong phòng cũng là một cách tự nhiên để tăng độ ẩm.

• Thay đổi trang phục: Ưu tiên các loại vải làm từ sợi tự nhiên như cotton, lanh, lụa. Chúng ít có khả năng tích tĩnh điện hơn so với các loại vải tổng hợp.

• Chọn giày dép phù hợp: Giày có đế cao su hoặc nhựa thường làm giảm khả năng tiêu tán điện tích xuống đất, khiến cơ thể dễ tích tụ tĩnh điện hơn. Một số loại giày có đế da hoặc giày chống tĩnh điện (ESD) có thể giúp điện tích tiêu tán hiệu quả hơn trong điều kiện phù hợp. Khi ở nhà, đi chân trần trên nền gạch hoặc nền bê tông có thể giúp cơ thể giải phóng điện tích tốt hơn. 

• Dưỡng ẩm cho da: Da khô dễ tích điện hơn. Thoa kem dưỡng ẩm thường xuyên để giữ cho làn da của bạn đủ độ ẩm.

• Xả điện trước khi tiếp xúc: Trước khi chạm vào người khác, bạn có thể chạm vào một vật kim loại được nối đất (như tay nắm cửa kim loại, vòi nước) bằng chìa khóa hoặc một vật kim loại khác cầm trong tay. Điều này sẽ giúp xả lượng tĩnh điện tích tụ một cách an toàn.

Hiện tượng hai người chạm nhau bị điện giật thực chất là do sự phóng tĩnh điện, một quá trình vật lý tự nhiên và thường vô hại, giải thích rõ tại sao 2 người chạm nhau bị điện giật. Bằng cách hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng những thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày như giữ ẩm cho không gian sống và cơ thể, cũng như lựa chọn trang phục phù hợp, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu sự khó chịu này, đặc biệt là trong những ngày thời tiết hanh khô.