Sáng ngủ dậy hay có đờm ở cổ có sao không? Nguyên nhân và cách cải thiện

Sau một đêm ngủ, một số người nhận thấy cổ họng có nhiều chất nhầy hơn bình thường, kèm cảm giác vướng hoặc khó chịu. Hiện tượng này đôi khi chỉ xuất hiện thoáng qua, nhưng nếu lặp lại thường xuyên thì cần chú ý đến các yếu tố ở mũi xoang, đường hô hấp và hệ tiêu hóa.

Sáng ngủ dậy hay có đờm ở cổ có sao không?

Cơ thể luôn tạo ra chất nhầy để giữ ẩm đường hô hấp, đồng thời giữ lại bụi, vi sinh vật và các tác nhân từ môi trường. Phần lớn lượng dịch này được nuốt xuống một cách tự nhiên mà chúng ta hầu như không nhận thấy.

Trong khi ngủ, hoạt động nuốt giảm nên dịch nhầy có thể tích tụ ở vùng họng nhiều hơn. Vì vậy, một ít đờm trong hoặc trắng vào buổi sáng có thể chỉ là hiện tượng tạm thời, nhất là khi nhanh chóng giảm sau khi uống nước hoặc vệ sinh mũi họng.

Điều cần quan tâm không chỉ là có đờm hay không mà còn là thời gian kéo dài, lượng đờm và các triệu chứng đi kèm. Nếu tình trạng xảy ra gần như mỗi ngày, kéo dài nhiều tuần hoặc ngày càng rõ, người bệnh nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố khạc đờm. Một số dấu hiệu cần được thăm khám gồm:

• Khó thở hoặc thở khò khè;
• Đau ngực;
• Ho ra máu hoặc đờm lẫn máu;
• Sốt kéo dài;
• Khó nuốt;
• Khàn tiếng kéo dài;
• Sụt cân không chủ ý.

Nguyên nhân sáng ngủ dậy có đờm ở cổ

Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Đờm hoặc dịch nhầy ở cổ không nhất thiết chỉ bắt nguồn từ phổi mà còn có thể liên quan đến mũi, xoang, họng hoặc dịch trào ngược từ dạ dày.

Chảy dịch mũi sau

Chảy dịch mũi sau xảy ra khi dịch từ mũi hoặc xoang chảy xuống phía sau họng. Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp khiến người bệnh có cảm giác vướng, thường xuyên nuốt hoặc hắng giọng.

Tình trạng này có thể liên quan đến viêm mũi dị ứng, cảm lạnh, viêm xoang, thay đổi thời tiết hoặc tiếp xúc với các chất kích thích trong không khí. Khi nằm ngủ, dịch dễ đọng lại ở thành sau họng hơn nên cảm giác vướng có thể rõ vào buổi sáng.

Trào ngược dạ dày - thực quản hoặc trào ngược họng thanh quản

Dịch từ dạ dày trào lên vùng họng có thể gây kích ứng niêm mạc và tạo cảm giác có dịch nhầy hoặc vật gì đó mắc trong cổ.

Người bệnh có thể kèm:

• Khàn tiếng;
• Hắng giọng nhiều;
• Cảm giác nóng rát ở họng;
• Vị chua hoặc đắng trong miệng;
• Ho nhẹ vào buổi sáng.

Một số trường hợp trào ngược họng thanh quản không có biểu hiện ợ nóng rõ rệt nên dễ bị bỏ qua.

Nhiễm trùng đường hô hấp

Cảm lạnh, cúm hoặc một số nhiễm trùng đường hô hấp có thể làm tăng tiết dịch nhầy. Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể xuất hiện thêm nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng, ho, sốt hoặc mệt mỏi.

Màu sắc của đờm có thể thay đổi trong quá trình bệnh, nhưng chỉ dựa vào màu đờm không đủ để xác định nguyên nhân do virus hay vi khuẩn.

Không khí khô và thiếu nước

Không khí phòng ngủ quá khô hoặc cơ thể không được cung cấp đủ nước có thể làm dịch tiết trở nên đặc hơn. Tình trạng này thường gặp hơn ở người ngủ trong phòng điều hòa lâu, uống ít nước trong ngày hoặc đang bị mất nước do sốt, vận động nhiều hay thời tiết nóng.

Trong những trường hợp này, cảm giác vướng cổ có thể rõ hơn dù lượng dịch nhầy thực tế không tăng nhiều.

Hút thuốc lá và tiếp xúc với chất kích thích

Khói thuốc lá, bụi, hóa chất hoặc ô nhiễm không khí có thể kích thích niêm mạc đường hô hấp và ảnh hưởng đến cơ chế tự làm sạch của đường thở. Ở người hút thuốc lâu năm, chất nhầy có thể tích tụ nhiều hơn trong đêm nên tình trạng ho hoặc khạc đờm vào buổi sáng dễ xuất hiện. Nếu triệu chứng thay đổi rõ, lượng đờm tăng hoặc xuất hiện khó thở, người hút thuốc nên đi khám để kiểm tra sức khỏe hô hấp.

Một số bệnh lý hô hấp

Một số bệnh có thể làm tăng tiết đờm hoặc cản trở quá trình loại bỏ chất nhầy, chẳng hạn:

• Hen phế quản;
• Viêm phế quản mạn;
• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính;
• Giãn phế quản.

Trong các trường hợp này, đờm thường không phải triệu chứng duy nhất. Người bệnh có thể kèm ho kéo dài, khò khè, khó thở hoặc giảm khả năng gắng sức.

Một số vấn đề ở họng và răng miệng

Một số tình trạng như sỏi amidan, viêm họng kéo dài, khô miệng hoặc bệnh răng miệng có thể tạo cảm giác vướng, khó chịu hoặc thường xuyên phải hắng giọng. Nếu kèm hôi miệng, đau họng hoặc khó nuốt, cần chú ý thêm đến nguyên nhân tại vùng miệng và họng.

Cách giảm tình trạng sáng ngủ dậy có đờm ở cổ

Việc cải thiện phụ thuộc vào nguyên nhân. Với trường hợp nhẹ, một số biện pháp chăm sóc đơn giản có thể giúp dịch nhầy dễ được làm sạch hơn.

Uống đủ nước

Uống đủ nước giúp duy trì độ ẩm của niêm mạc và làm dịch nhầy bớt đặc. Nên uống nước đều trong ngày thay vì chỉ uống nhiều vào buổi tối. Sau khi thức dậy, một ít nước ấm cũng có thể giúp làm dịu họng và giảm cảm giác vướng.

Vệ sinh mũi khi cần

Ở người bị nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng hoặc nhiều dịch mũi, vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối phù hợp có thể giúp loại bỏ bớt dịch và tác nhân kích thích. Nếu rửa mũi bằng lượng dịch lớn, cần sử dụng nguồn nước an toàn và dụng cụ được vệ sinh đúng cách.

Duy trì độ ẩm phòng ngủ phù hợp

Nếu không khí quá khô, máy tạo ẩm có thể giúp hạn chế tình trạng niêm mạc mũi họng bị mất nước. Thiết bị nên được làm sạch thường xuyên để tránh tích tụ nấm mốc hoặc vi sinh vật.

Hạn chế khói thuốc và các chất kích thích

Không hút thuốc và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động giúp giảm kích ứng đường thở. Ở nơi làm việc có nhiều bụi hoặc hóa chất, nên sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp.

Điều chỉnh thói quen khi có dấu hiệu trào ngược

Người có biểu hiện gợi ý trào ngược nên:

• Tránh ăn quá no vào buổi tối;
• Không nằm ngay sau khi ăn;
• Hạn chế rượu và thực phẩm dễ làm triệu chứng nặng hơn;
• Duy trì cân nặng phù hợp nếu thừa cân.

Nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên đi khám thay vì chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn uống.

Không tự ý dùng thuốc

Không nên tự dùng kháng sinh chỉ vì đờm đổi màu hoặc xuất hiện nhiều hơn. Việc dùng thuốc cần dựa trên nguyên nhân và tình trạng cụ thể của người bệnh.

Một số câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về tình trạng có đờm ở cổ sau khi ngủ dậy:

Sáng ngủ dậy hay có đờm và hôi miệng là bệnh gì?

Đờm kèm hôi miệng không đặc hiệu cho một bệnh duy nhất. Nguyên nhân có thể liên quan đến bệnh răng miệng, khô miệng, sỏi amidan, viêm mũi xoang hoặc tình trạng nghẹt mũi kéo dài.

Nếu hôi miệng vẫn tồn tại dù đã vệ sinh răng miệng tốt, nên kiểm tra cả răng miệng và tai mũi họng để tìm nguyên nhân.

Sáng ngủ dậy có đờm trắng là bị bệnh gì?

Đờm trắng không đủ để chẩn đoán một bệnh cụ thể. Tình trạng này có thể gặp khi dịch nhầy trở nên đặc, viêm mũi dị ứng, chảy dịch mũi sau, kích ứng đường hô hấp hoặc một số bệnh hô hấp.

Nếu đờm trắng chỉ xuất hiện ít và nhanh hết, có thể tiếp tục theo dõi. Nếu kéo dài hoặc xuất hiện thêm triệu chứng bất thường, cần được đánh giá thêm.

Sáng ngủ dậy có đờm nhưng không ho có sao không?

Có đờm ở cổ nhưng không ho không nhất thiết là dấu hiệu bất thường nghiêm trọng. Nếu lượng dịch ít, chỉ xuất hiện khi mới thức dậy và nhanh chóng hết, có thể tiếp tục theo dõi. Ngược lại, cảm giác vướng kéo dài trong ngày hoặc kèm khó nuốt, khàn tiếng hay khó thở cần được kiểm tra.

Như vậy, sáng ngủ dậy hay có đờm ở cổ có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân từ mũi xoang, trào ngược, môi trường sống đến bệnh lý hô hấp. Nếu tình trạng chỉ thoáng qua, có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp và theo dõi. Khi đờm kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, nên đi khám để xác định nguyên nhân.