Rối loạn nội tiết nên ăn gì? 7 nhóm thực phẩm cần biết

Nội tiết là hệ thống hormone tham gia điều hòa nhiều hoạt động như chuyển hóa, sinh sản, giấc ngủ và tâm trạng. Rối loạn nội tiết có thể liên quan đến tuyến giáp, buồng trứng, tuyến yên hoặc các cơ quan khác. Vì vậy, lựa chọn thực phẩm nên kết hợp với việc xác định nguyên nhân và hướng dẫn y tế khi cần.

Rối loạn nội tiết nên ăn gì?

Người bị rối loạn nội tiết nên ưu tiên chế độ ăn đa dạng, cân bằng và hạn chế thực phẩm chế biến nhiều. Không có một loại thực phẩm nào được chứng minh có thể điều chỉnh tất cả hormone hoặc điều trị mọi dạng rối loạn nội tiết.

Rau xanh và trái cây giàu chất xơ

Rau xanh, trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể. Chất xơ còn hỗ trợ tiêu hóa, góp phần kiểm soát đường huyết và tạo cảm giác no lâu.

Bạn có thể lựa chọn rau lá xanh, bông cải xanh, cà rốt, cam, táo, ổi hoặc các loại quả mọng. Nên ăn trái cây nguyên quả thường xuyên hơn uống nước ép có thêm đường.

Ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu

Yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám, đậu xanh và đậu lăng cung cấp chất xơ cùng nhiều dưỡng chất. Những thực phẩm này có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, đặc biệt hữu ích với người có tình trạng kháng insulin hoặc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).

Bạn có thể thay một phần ngũ cốc tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt trong bữa ăn. Tuy nhiên, không cần loại bỏ hoàn toàn cơm trắng hoặc các nguồn tinh bột khác nếu không có chỉ định riêng.

Thực phẩm giàu protein

Protein tham gia xây dựng mô, duy trì khối cơ và hỗ trợ nhiều quá trình sinh học trong cơ thể. Bổ sung đủ protein giúp bữa ăn cân đối và hỗ trợ kiểm soát cảm giác đói.

Các lựa chọn phù hợp gồm cá, trứng, thịt gia cầm, sữa chua không đường, đậu phụ và các loại đậu. Nên đa dạng nguồn protein thay vì phụ thuộc chủ yếu vào thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn.

Cá béo và chất béo không bão hòa

Cá hồi, cá mòi và cá thu cung cấp axit béo omega-3. Dầu ô liu, quả bơ, hạt óc chó và hạt chia cũng cung cấp chất béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe tim mạch.

Bạn nên sử dụng những thực phẩm này trong khẩu phần cân đối, thay thế một phần chất béo bão hòa khi phù hợp. Omega-3 không phải thuốc điều chỉnh hormone và chưa có bằng chứng cho thấy chúng điều trị được mọi dạng rối loạn nội tiết.

Thực phẩm giàu vitamin D và canxi

Vitamin D và canxi góp phần duy trì sức khỏe xương. Hai dưỡng chất này đặc biệt đáng lưu ý ở người có nguy cơ thiếu hụt hoặc gặp tình trạng ảnh hưởng đến mật độ xương.

Nguồn thực phẩm gồm sữa, sữa chua, cá béo và một số sản phẩm được bổ sung vitamin D hoặc canxi. Nếu nghi ngờ thiếu hụt, bạn nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung liều cao.

Thực phẩm cung cấp sắt và kẽm

Sắt tham gia tạo hồng cầu, còn kẽm góp phần hỗ trợ miễn dịch và nhiều hoạt động enzyme. Thịt nạc, hải sản, trứng, các loại đậu và hạt có thể cung cấp những dưỡng chất này.

Phụ nữ có kinh nguyệt ra nhiều có nguy cơ thiếu sắt cao hơn. Tuy nhiên, mệt mỏi hoặc rụng tóc không đủ để kết luận thiếu vi chất. Việc bổ sung sắt hoặc kẽm nên dựa trên nhu cầu và đánh giá phù hợp.

Thực phẩm chứa phytoestrogen

Đậu nành, đậu phụ và một số loại đậu chứa isoflavone, thuộc nhóm phytoestrogen có cấu trúc tương tự estrogen. Các hợp chất này có thể tương tác với thụ thể estrogen, nhưng tác động không giống hormone estrogen của cơ thể.

Người trưởng thành có thể sử dụng thực phẩm từ đậu nành trong chế độ ăn cân bằng nếu không có chống chỉ định cá nhân. Tuy nhiên, không nên xem đậu nành là phương pháp tự điều trị thiếu hụt estrogen hoặc rối loạn kinh nguyệt.

Rối loạn nội tiết nên hạn chế ăn gì?

Bên cạnh lựa chọn thực phẩm phù hợp, việc điều chỉnh một số thói quen ăn uống có thể hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa. Mức độ hạn chế cần dựa trên tình trạng sức khỏe và nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người.

Bạn nên cân nhắc giảm:

• Đồ uống nhiều đường: Nước ngọt, trà sữa và nước tăng lực có thể làm tăng lượng đường và năng lượng tiêu thụ.
• Thực phẩm siêu chế biến: Đồ ăn nhanh, bánh kẹo và thịt chế biến sẵn thường chứa nhiều muối, đường hoặc chất béo bão hòa.
• Rượu bia: Có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, chuyển hóa và sức khỏe tổng thể.
• Chế độ ăn kiêng cực đoan: Hạn chế năng lượng quá mức có thể làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.

Không cần kiêng tuyệt đối một nhóm thực phẩm chỉ vì được cho là gây mất cân bằng hormone. Điều quan trọng là duy trì khẩu phần đa dạng và phù hợp.

Chế độ ăn có giúp cải thiện rối loạn nội tiết không?

Dinh dưỡng có thể hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa và góp phần kiểm soát một số biểu hiện liên quan đến rối loạn nội tiết. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng cụ thể.

Với người mắc PCOS, chế độ ăn cân bằng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và sức khỏe chuyển hóa. Với người mắc bệnh tuyến giáp, nhu cầu iốt và các vi chất cần được cân nhắc theo chẩn đoán cụ thể.

Không nên tự bổ sung iốt, hormone hoặc các sản phẩm quảng cáo có tác dụng “cân bằng nội tiết”. Dùng quá nhiều một số vi chất cũng có thể gây bất lợi, đặc biệt ở người mắc bệnh tuyến giáp.

Nếu kinh nguyệt không đều kéo dài, mất kinh, tiết sữa bất thường, thay đổi cân nặng không rõ nguyên nhân hoặc tim đập nhanh, bạn nên đi khám để được đánh giá. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phù hợp thay vì chỉ dựa vào triệu chứng.

Rối loạn nội tiết nên ăn gì cần được xem xét dựa trên nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của từng người. Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein và chất béo không bão hòa là những lựa chọn phù hợp cho chế độ ăn cân bằng. Tuy nhiên, dinh dưỡng không thay thế việc chẩn đoán và điều trị bệnh nội tiết khi cần thiết.