Que thử giang mai có chính xác không? Quy trình và các xét nghiệm giang mai khác

Giang mai là một bệnh lý nguy hiểm, do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra, có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng ở thần kinh, mắt, da và niêm mạc nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay, có nhiều phương pháp xét nghiệm để chẩn đoán bệnh này.

Que thử giang mai có chính xác không?

Xét nghiệm nhanh giang mai là phương pháp sử dụng que thử TP Syphilis để phát hiện bệnh giang mai. Ưu điểm của xét nghiệm nhanh là chi phí thấp, thao tác đơn giản và cho kết quả trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, ngay cả khi kết quả dương tính, người bệnh vẫn nên thực hiện thêm các xét nghiệm xác nhận khác như VDRL, RPR hoặc TPHA tại cơ sở y tế để đảm bảo kết quả chính xác nhất.

Về độ chính xác của xét nghiệm nhanh giang mai, nếu thực hiện đúng kỹ thuật, đảm bảo chất lượng que thử và xét nghiệm vào thời điểm phù hợp, phương pháp này có thể cho kết quả đáng tin cậy. Ngoài ra, xét nghiệm nhanh TP Syphilis còn có những ưu điểm nổi bật như:

• Thời gian thực hiện nhanh, chỉ khoảng 15 phút là có kết quả.
• Cách thực hiện đơn giản, dễ thao tác.
• Linh hoạt về mẫu xét nghiệm, có thể dùng máu toàn phần, huyết tương hoặc huyết thanh, giúp việc xét nghiệm trở nên thuận tiện hơn.

Quy trình thử que test nhanh giang mai

Phương pháp xét nghiệm nhanh giang mai sử dụng que thử TP Syphilis và đang được áp dụng rộng rãi nhờ chi phí thấp, thao tác đơn giản và cho kết quả nhanh chóng. Tuy nhiên, do độ nhạy cao, phương pháp này cũng có khả năng cho kết quả sai lệch.

Quy trình xét nghiệm nhanh giang mai gồm các bước:

• Lấy mẫu bệnh phẩm: Khoảng 2ml máu tĩnh mạch được thu thập, sau đó ly tâm ở tốc độ 3000 vòng/phút trong 5 - 10 phút.
• Thực hiện xét nghiệm: Đặt que thử trên bề mặt phẳng, sạch sẽ, sau đó nhỏ mẫu máu vào vị trí quy định trên que.
• Chờ kết quả: Sau khoảng 15 phút, kết quả sẽ xuất hiện.

Nếu vạch Control xuất hiện, giá trị xét nghiệm được đảm bảo. Nếu không có vạch Control, kết quả không hợp lệ và bệnh nhân cần làm lại xét nghiệm.

Đọc kết quả:

• Một vạch Control: Kết quả âm tính.
• Hai vạch Control: Kết quả dương tính.

Khi kết quả xét nghiệm nhanh giang mai dương tính, chưa thể xác định chắc chắn người bệnh mắc giang mai hay không. Lúc này, cần thực hiện thêm các xét nghiệm xác nhận tại cơ sở y tế.

Các phương pháp xét nghiệm giang mai khác

Bên cạnh việc dùng que test, có một số xét nghiệm giang mai khác cũng thường được chỉ định.

Xét nghiệm gián tiếp

Đây là các xét nghiệm huyết thanh học gián tiếp dùng để sàng lọc giang mai dựa trên mẫu máu của người bệnh. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể dùng huyết tương để chẩn đoán giang mai giai đoạn I và II. Khi cần xét nghiệm giang mai thần kinh hoặc giang mai giai đoạn III, mẫu dịch não tủy có thể được sử dụng. Có hai loại xét nghiệm huyết thanh chính là không đặc hiệu và đặc hiệu.

Xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu

Hai xét nghiệm phổ biến là RPR (Rapid Plasma Reagin) và VDRL (Venereal Disease Research Laboratory), dùng để phát hiện kháng thể IgM và IgG kháng lipid. Tuy nhiên, kết quả có thể âm tính hoặc dương tính giả, bởi kháng thể này cũng xuất hiện trong các tình trạng khác như sốt do virus hoặc các bệnh tự miễn.

Trong giai đoạn sớm của giang mai (đặc biệt là giai đoạn I), xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu có thể cho kết quả âm tính giả. Sang giang mai giai đoạn II, các xét nghiệm này thường cho kết quả dương tính rõ rệt với hiệu giá cao.

Xét nghiệm huyết thanh đặc hiệu

Các xét nghiệm đặc hiệu bao gồm:

• TPHA (Treponema Pallidum Hemagglutination Assay).
• TPPA (Treponema Pallidum Particle Agglutination Assay).
• FTA-ABS (Fluorescent Treponemal Antibody Absorption Test).

Các phương pháp này phát hiện kháng thể đặc hiệu chống xoắn khuẩn giang mai. Tuy nhiên, kết quả không phân biệt được tình trạng nhiễm giang mai hiện tại hay đã từng nhiễm trước đó. Một số tình trạng nhiễm xoắn khuẩn khác (như yaws hoặc pinta) có thể gây phản ứng chéo với các xét nghiệm treponemal.

Xét nghiệm huyết thanh là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất để sàng lọc và chẩn đoán giang mai. Trong một số trường hợp đặc biệt, các phương pháp xét nghiệm trực tiếp như soi kính hiển vi nền đen hoặc khuếch đại axit nucleic cũng có thể được áp dụng.

Xét nghiệm trực tiếp

Soi tìm xoắn khuẩn dưới kính hiển vi

Sử dụng mẫu từ dịch tiết niêm mạc, hạch hoặc tổn thương da, mẫu được soi dưới kính hiển vi nền đen để quan sát xoắn khuẩn. Đây là phương pháp đặc hiệu nhất để chẩn đoán giang mai. 

Tuy nhiên, xoắn khuẩn không tồn tại lâu ngoài cơ thể, và quy trình thực hiện phức tạp, cần nhân viên y tế được đào tạo chuyên sâu.

Xét nghiệm kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA)

Phương pháp này sử dụng nhuộm huỳnh quang trên mẫu thử và soi dưới kính hiển vi nền đen. Xét nghiệm có độ chính xác cao nhưng yêu cầu kỹ thuật, thiết bị và chế phẩm đặc biệt, nên chưa được ứng dụng rộng rãi.

Xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (NAATs)

Sử dụng mẫu từ dịch tiết hoặc mô tổn thương, xét nghiệm khuếch đại ADN xoắn khuẩn T. pallidum. Phương pháp có độ chính xác cao nhưng chi phí lớn và ít được sử dụng.

Xét nghiệm nhanh chẩn đoán giang mai

Xét nghiệm nhanh (Rapid Diagnostic Tests - RDT) hiện được áp dụng nhiều tại các cơ sở y tế, đặc biệt trong sàng lọc cộng đồng, với ưu điểm:

• Kết quả nhanh trong 10 - 15 phút.
• Có thể thực hiện ở nhiều cơ sở y tế.
• Độ nhạy: 85 - 98%.
• Độ đặc hiệu: 93 - 98%.

Hiện có 3 loại xét nghiệm nhanh: Đặc hiệu, không đặc hiệu và phối hợp.

Xét nghiệm nhanh đặc hiệu

Dùng kháng nguyên T. pallidum để phát hiện kháng thể đặc hiệu giang mai. Kết quả dương tính chưa chắc phản ánh vi khuẩn đang hoạt động, nên cần thực hiện thêm xét nghiệm không đặc hiệu để xác nhận.

Xét nghiệm nhanh không đặc hiệu

Phát hiện kháng thể kháng cardiolipin, nguyên lý tương tự xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu nhưng dễ áp dụng hơn.

Xét nghiệm nhanh phối hợp

Kết hợp đặc hiệu và không đặc hiệu, vừa giúp sàng lọc vừa chẩn đoán. Một số xét nghiệm nhanh phối hợp đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá và tiền thẩm định (prequalification), tuy nhiên việc triển khai cần phù hợp với hướng dẫn và điều kiện của từng quốc gia.

Tóm lại, que thử giang mai có chính xác không? Bài viết trên đã giải thích về độ chính xác của que test nhanh giang mai. Nếu được thực hiện đúng cách và vào thời điểm phù hợp, phương pháp này có thể cho kết quả đáng tin cậy. Tuy nhiên, kết quả dương tính chưa khẳng định chắc chắn bạn đã mắc bệnh, do đó cần đến bệnh viện để làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu. Nhìn chung, việc chẩn đoán giang mai cần dựa trên tổng hợp thông tin từ tiền sử bệnh, khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng.