Phục hồi sức khỏe hậu COVID, các nhóm đối tượng cần lưu ý gì?

Cùng lắng nghe những chia sẻ từ Bác sĩ Chuyên khoa 2 - Đỗ Thị Ngọc Diệp.

Các lưu ý để phục hồi hậu COVID

Các yếu tố cần chú ý để phục hồi toàn diện hậu COVID gồm:

Tinh thần: Khi đã bước vào giai đoạn hậu COVID nghĩa là kết quả xét nghiệm đã âm tính. Khả năng lây bệnh cũng như khả năng nhân lên của virus nhiễm trước đó (cách hiện tại tối thiểu 8 tuần) đã giảm xuống mức rất thấp. Đây là điều đầu tiên cần xác định để yên tâm bước vào quá trình phục hồi.

Bệnh lý nền: Cần tiếp tục điều trị các bệnh lý nền theo chỉ định và phác đồ đang được áp dụng. Người bị tăng huyết áp cần tiếp tục uống thuốc để kiểm soát huyết áp. Người bị rối loạn mỡ máu cũng cần sử dụng thuốc điều chỉnh mỡ máu. Người mắc đái tháo đường sẽ phải duy trì uống thuốc hoặc tiêm insulin để kiểm soát tốt lượng đường huyết. Đây là việc cần làm trong giai đoạn hậu COVID.

Triệu chứng hậu COVID: Với những người hậu COVID có triệu chứng, tùy vào từng biểu hiện mà có hướng điều trị khác nhau. Do đó, đi khám và thực hiện một số xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ là vô cùng cần thiết nhằm xác định chính xác tình trạng sức khỏe và đưa ra hướng điều trị phù hợp. Nếu chỉ xuất hiện những biểu hiện cơ năng nhẹ như đau mỏi khớp, đau mỏi lưng, choáng váng, đau đầu,… mà các chỉ số như huyết áp, đường huyết và sinh hoạt chung vẫn bình thường thì có thể áp dụng biện pháp tiếp theo chính là vận động thể lực.

Vận động thể lực hậu COVID: Tập sao cho đúng?

Chúng ta cần tập thể dục với các bài tập có chủ đích và bài bản gồm tập thở, vận động cơ, vận động khớp. Điều này sẽ giúp tăng dung tích thở, tăng cung lượng tim, giúp khí huyết lưu thông và kích hoạt toàn bộ hệ thống tế bào hoạt động hiệu quả hơn.

Tùy theo từng đối tượng, cách tập luyện sẽ khác nhau:

• Với người cao tuổi: Nên chọn các môn luyện thở và vận động toàn thân nhưng không quá nặng, không làm tăng nhịp tim quá nhanh và không gây mệt mỏi. Các môn thể thao nên tập luyện gồm: Thiền, yoga, dưỡng sinh,…
• Với người trưởng thành: Các môn thể thao có thể tập như bơi lội, đi bộ, đạp xe, chạy bộ,… với cường độ trung bình.
• Với trẻ em: Nên được vận động toàn cơ thể bằng cách bơi lội, đạp xe hoặc chơi cùng người thân trong gia đình. Lựa chọn môn phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện sống là vô cùng cần thiết.
• Với phụ nữ mang thai: Cần tập theo hướng dẫn của chuyên gia y tế trong lĩnh vực sản phụ khoa, chọn các bài tập phù hợp để không gây ảnh hưởng đến thai kỳ.

Dinh dưỡng hậu COVID: Điều chỉnh sao cho đúng?

Dinh dưỡng là yếu tố quan trọng trong giai đoạn hậu COVID. Một chế độ ăn hợp lý sẽ hỗ trợ quá trình hồi phục diễn ra hiệu quả hơn.

Cần giảm những gì? 

Giảm muối: Ăn nhiều muối làm tăng huyết áp và tăng gánh nặng cho gan và thận - hai cơ quan bị ảnh hưởng nhiều hậu COVID. Cần hạn chế các thực phẩm nhiều muối như: Nước mắm, nước tương, bột ngọt, hạt nêm, bột canh, lạp xưởng, xúc xích, mì gói,…

Giảm chất béo: Giữ mức chất béo dưới 30% tổng năng lượng khẩu phần. Nghĩa là nếu người trưởng thành ăn 2000 kcal/ngày thì chỉ nên tiêu thụ khoảng 25% năng lượng từ chất béo, tương đương 500 kcal/ngày. Một nửa lượng chất béo này đến từ thực phẩm tự nhiên như thịt, cá, trứng,… do đó khi chế biến, chỉ nên dùng 4 - 6 muỗng cà phê dầu/ngày. Đặc biệt, nên ưu tiên các loại dầu tốt, giàu axit béo không no như Omega-3, Omega-6, những chất có khả năng kháng viêm.

Giảm đường: Người hậu COVID thường bị mất vị giác, dễ ăn ngọt nhiều hơn. Tuy nhiên, ăn nhiều đường có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào, đặc biệt là bạch cầu. Do đó, cần giới hạn lượng đường dưới 25 - 30 gam/ngày.

Cần tăng những gì? 

Tăng chất bột đường: Vì các tế bào thần kinh trung ương, cơ và hồng cầu chỉ sử dụng glucose để hoạt động, nên không được ăn kiêng tinh bột quá mức. Nên ăn 3 - 5 bữa/ngày, trong đó luôn có phần bột đường chuyển hóa chậm như: Cơm, xôi, bánh mì nguyên cám, mì, miến, phở, yến mạch,… Ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên cám để chuyển hóa chậm và ổn định đường huyết.

Tăng chất đạm từ động vật: Các axit amin thiết yếu là nguyên liệu tạo chất trung gian hóa học, chất dẫn truyền thần kinh và enzym tham gia vào quá trình chuyển hóa của cơ thể. Các loại thực phẩm nên bổ sung gồm cá (đặc biệt là cá béo), thịt gà, thịt heo, thịt bò.

Tăng rau xanh: Nên chọn rau màu xanh đậm (bông cải xanh, cải xoăn,…), rau thơm, củ quả màu đỏ (cà chua, ớt chuông) chứa nhiều lycopene giúp trung hòa gốc tự do. Lượng rau nên ăn mỗi ngày khoảng 400 gam.

Tăng trái cây: Trái cây nên ăn tươi, thay vì chế biến. Lượng trái cây khuyến nghị trong khoảng 100 - 200 gam/ngày.

Tóm lại, phục hồi sau COVID cần kết hợp ổn định tinh thần, duy trì điều trị bệnh nền, đến tập luyện và ăn uống đúng cách để đưa cơ thể trở lại trạng thái cân bằng và khỏe mạnh.