Phù chân có nguy hiểm không? Dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan

Phù chân là tình trạng bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân sưng nề do tích tụ dịch. Tình trạng này có thể xuất hiện sau khi đứng lâu, ăn mặn, mang thai, nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh tim, thận, gan hoặc huyết khối tĩnh mạch.

Phù chân có nguy hiểm không?

Phù chân không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nếu phù xuất hiện sau khi đứng lâu, ngồi lâu, đi lại nhiều hoặc ăn quá mặn, tình trạng này có thể giảm sau khi nghỉ ngơi, kê cao chân và điều chỉnh sinh hoạt.

Tuy nhiên, phù chân cũng không nên xem nhẹ. Khi tình trạng sưng kéo dài, tái phát nhiều lần, tăng dần hoặc kèm triệu chứng bất thường, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cần được kiểm tra.

Mức độ nguy hiểm của phù chân phụ thuộc vào nguyên nhân gây phù. Phù do suy tim, bệnh thận, bệnh gan, suy giãn tĩnh mạch hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu có thể dẫn đến biến chứng nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách.

Đặc biệt, phù một bên chân kèm đau, nóng đỏ hoặc căng tức có thể liên quan đến huyết khối tĩnh mạch sâu. Đây là tình trạng cần được thăm khám sớm vì cục máu đông có thể gây biến chứng nghiêm trọng.

Những nguyên nhân thường gặp gây phù chân

Phù chân xảy ra khi dịch tích tụ trong mô ở vùng bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân. Nguyên nhân có thể đơn giản, nhưng cũng có thể liên quan đến rối loạn tuần hoàn hoặc bệnh cơ quan nội tạng.

Nguyên nhân sinh lý

Một số nguyên nhân sinh lý thường gây phù chân gồm:

• Đứng lâu hoặc ngồi lâu một tư thế.
• Ăn nhiều muối.
• Thời tiết nóng.
• Mang thai.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Ít vận động.
• Mang giày hoặc tất quá chật.

Những trường hợp này thường gây phù nhẹ ở cả hai chân. Tình trạng sưng có xu hướng rõ hơn vào cuối ngày và cải thiện sau khi nghỉ ngơi.

Ở phụ nữ mang thai, phù chân nhẹ có thể gặp do thay đổi nội tiết, tăng thể tích tuần hoàn và áp lực của tử cung lên hệ tĩnh mạch. Tuy nhiên, nếu phù xuất hiện đột ngột, kèm đau đầu, nhìn mờ hoặc tăng huyết áp, thai phụ cần đi khám ngay.

Nguyên nhân bệnh lý

Một số bệnh lý có thể gây phù chân gồm:

• Suy tim.
• Bệnh thận.
• Bệnh gan.
• Suy giãn tĩnh mạch chi dưới.
• Huyết khối tĩnh mạch sâu.
• Tắc nghẽn bạch huyết.
• Nhiễm trùng mô mềm.
• Tác dụng phụ của một số thuốc.

Trong suy tim, tim bơm máu kém hiệu quả khiến dịch ứ lại ở chân. Người bệnh có thể phù hai chân, khó thở khi gắng sức hoặc khó thở khi nằm.

Bệnh thận có thể khiến cơ thể giữ muối và nước, gây phù ở chân, quanh mắt hoặc toàn thân. Với bệnh gan, giảm protein máu và tăng áp lực mạch máu có thể làm dịch tích tụ ở chân hoặc bụng.

Những dấu hiệu phù chân cảnh báo bệnh nguy hiểm

Phù chân nhẹ, thoáng qua thường ít đáng lo hơn phù kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng toàn thân. Người bệnh nên chú ý thời điểm xuất hiện phù, mức độ sưng và các biểu hiện đi kèm.

Các dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý gồm:

• Phù chân kéo dài nhiều ngày không giảm.
• Phù ngày càng nặng hơn.
• Chỉ sưng một bên chân.
• Chân đau, nóng, đỏ hoặc căng tức.
• Khó thở, đau ngực hoặc hồi hộp.
• Tiểu ít bất thường.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Vàng da, vàng mắt.
• Sốt hoặc vùng da phù có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Phù ở phụ nữ mang thai kèm đau đầu hoặc nhìn mờ.

Phù một bên chân kèm đau và nóng đỏ có thể gợi ý huyết khối tĩnh mạch sâu. Theo CDC, các dấu hiệu thường gặp của huyết khối tĩnh mạch sâu gồm sưng, đau, vùng da ấm và đỏ hoặc đổi màu ở chân bị ảnh hưởng.

Phù chân kèm khó thở, đau ngực hoặc ho ra máu là dấu hiệu cần cấp cứu. Đây có thể liên quan đến bệnh tim nặng hoặc biến chứng thuyên tắc phổi.

Khi nào cần đi khám nếu bị phù chân?

Bạn nên đi khám nếu phù chân không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà, phù tái phát nhiều lần hoặc phù ảnh hưởng đến đi lại. NHS khuyến cáo nên gặp bác sĩ nếu sưng mắt cá, bàn chân hoặc chân không cải thiện sau vài ngày tự chăm sóc, nặng hơn hoặc người bệnh có bệnh tim, thận, tĩnh mạch đi kèm.

Bảng dưới đây giúp bạn nhận biết mức độ cần xử trí:

Khi đi khám, bác sĩ có thể hỏi về thời gian phù, thuốc đang dùng, bệnh nền và triệu chứng đi kèm. Một số xét nghiệm như xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm mạch máu, siêu âm tim hoặc đánh giá chức năng gan thận có thể được chỉ định tùy trường hợp.

Không nên tự mua thuốc lợi tiểu để giảm phù. Thuốc lợi tiểu có thể gây mất nước, rối loạn điện giải hoặc làm nặng thêm một số bệnh nếu dùng sai cách.

Cách giảm phù chân tại nhà

Nếu phù chân nhẹ và không có dấu hiệu nguy hiểm, bạn có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà. Những cách này giúp cải thiện lưu thông máu và giảm tích tụ dịch ở chân.

Một số biện pháp có thể thực hiện gồm:

• Kê cao chân khi nghỉ ngơi.
• Vận động nhẹ nhàng sau mỗi 30 đến 60 phút ngồi lâu.
• Hạn chế ăn mặn.
• Uống đủ nước theo nhu cầu cơ thể.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Tránh mang tất, giày hoặc quần quá chật.
• Tập các động tác co duỗi cổ chân.
• Mang vớ áp lực nếu được nhân viên y tế hướng dẫn.

Mayo Clinic cho biết phù nhẹ thường có thể tự cải thiện, và việc nâng chi bị phù cao hơn tim hoặc dùng trang phục áp lực có thể hỗ trợ giảm sưng trong một số trường hợp.

Tuy nhiên, các biện pháp tại nhà chỉ phù hợp khi phù nhẹ, không đau nhiều và không kèm triệu chứng bất thường. Nếu phù không giảm hoặc ngày càng nặng, cần đi khám để xác định nguyên nhân.

Một số câu hỏi thường gặp

Phù chân ở người trẻ có nguy hiểm không?

Phù chân ở người trẻ có thể do đứng lâu, ngồi lâu, ít vận động hoặc ăn mặn. Tuy nhiên, nếu phù kéo dài, chỉ sưng một chân hoặc kèm đau, người bệnh vẫn nên đi khám để loại trừ bệnh lý mạch máu.

Phù một chân và phù hai chân khác nhau thế nào?

Phù hai chân thường liên quan đến giữ nước toàn thân, bệnh tim, thận, gan hoặc suy tĩnh mạch. Phù một chân cần lưu ý hơn đến chấn thương, nhiễm trùng, tắc mạch hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu.

Mang thai bị phù chân có phải luôn nguy hiểm không?

Không phải luôn nguy hiểm. Phù nhẹ khi mang thai khá thường gặp, nhất là về cuối thai kỳ. Tuy nhiên, nếu phù đột ngột, kèm đau đầu, nhìn mờ, đau thượng vị hoặc tăng huyết áp, thai phụ cần được thăm khám ngay.

Phù chân có tự hết không?

Phù chân nhẹ do đứng lâu, ngồi lâu hoặc ăn mặn có thể tự giảm sau nghỉ ngơi. Nếu phù kéo dài nhiều ngày, tái phát thường xuyên hoặc kèm triệu chứng bất thường, người bệnh không nên chờ tự khỏi.

Phù chân có nguy hiểm không phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ sưng và triệu chứng đi kèm. Phù nhẹ sau đứng lâu hoặc ăn mặn thường có thể theo dõi, nhưng phù kéo dài, phù một chân, đau nóng đỏ, khó thở hoặc đau ngực là dấu hiệu không nên chủ quan.

Người bệnh không nên tự dùng thuốc lợi tiểu hoặc tự điều trị khi chưa rõ nguyên nhân. Nếu phù chân tái phát hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, hãy đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.