Ống dẫn trứng là gì? Cấu tạo và bệnh lý thường gặp

Ống dẫn trứng (vòi trứng) là một trong những cơ quan quan trọng của hệ sinh sản nữ. Tuy nhiên, không phải phụ nữ nào cũng hiểu rõ ống dẫn trứng nằm ở vị trí nào, dài bao nhiêu và đảm nhiệm chức năng gì trong quá trình thụ thai.

Thực tế cho thấy, chỉ một tổn thương nhỏ tại vòi trứng cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai tự nhiên. Vì vậy, việc hiểu rõ cấu tạo, chức năng và các bệnh lý liên quan sẽ giúp phụ nữ chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Ống dẫn trứng là gì?

Ống dẫn trứng là hai ống nhỏ, rỗng bên trong, nối giữa buồng trứng và tử cung. Mỗi phụ nữ bình thường có hai vòi trứng nằm trong khoang chậu, ở hai bên tử cung.

Cơ quan này đảm nhận hai chức năng chính:

• Là đường di chuyển của trứng từ buồng trứng về tử cung.
• Là nơi tinh trùng gặp trứng và diễn ra quá trình thụ tinh.

Sau khi thụ tinh, phôi thai sẽ tiếp tục di chuyển dọc theo ống dẫn trứng để vào buồng tử cung làm tổ. Nếu vòi trứng bị viêm, dính hoặc tắc, quá trình này có thể bị cản trở. Khi đó, khả năng mang thai giảm xuống hoặc nguy cơ thai ngoài tử cung tăng lên.

Ống dẫn trứng dài bao nhiêu cm?

Ống dẫn trứng là một ống cơ mảnh, có chiều dài trung bình khoảng 9 -12 cm. Một đầu nối với tử cung, đầu còn lại mở ra gần buồng trứng để đón trứng khi rụng.

Sự phối hợp giữa lông chuyển trong lớp niêm mạc và nhu động của lớp cơ giúp vận chuyển trứng hoặc phôi về tử cung đúng thời điểm. Nếu cấu trúc này bị tổn thương, khả năng di chuyển của phôi sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Cấu tạo của ống dẫn trứng

Về mặt giải phẫu, mỗi ống dẫn trứng gồm 4 phần chính:

Phần phễu vòi (Infundibulum)

Đây là đoạn nằm sát buồng trứng, có hình dạng giống chiếc phễu và nhiều tua nhỏ. Các tua vòi có nhiệm vụ đón trứng khi trứng rụng. Trong giai đoạn rụng trứng, dưới tác động của hormone, các tua này hướng về phía buồng trứng để hỗ trợ quá trình bắt trứng.

Phần bóng vòi (Ampulla)

Phần bóng là đoạn dài và phình rộng nhất của ống dẫn trứng. Phần lớn quá trình thụ tinh diễn ra tại đây. Nếu phôi không di chuyển tiếp vào tử cung mà phát triển ngay tại vị trí này, thai ngoài tử cung có thể xảy ra.

Phần eo vòi (Isthmus)

Eo vòi là đoạn hẹp hơn, nối phần bóng với tử cung. Do lòng ống nhỏ, nếu xuất hiện sẹo dính hoặc viêm, sự di chuyển của phôi có thể bị cản trở.

Phần kẽ (đoạn trong thành tử cung)

Đây là đoạn ngắn nhất của ống dẫn trứng, nằm trong thành tử cung và mở vào buồng tử cung. Phôi thai sau khi di chuyển qua các đoạn trước sẽ vào buồng tử cung tại vị trí này để làm tổ.

Những bệnh lý thường gặp ở ống dẫn trứng

Theo thống kê, khoảng 20 – 30% trường hợp vô sinh hiếm muộn ở nữ giới có liên quan đến bất thường tại ống dẫn trứng. Nhiều bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi phụ nữ gặp khó khăn trong việc mang thai.

Ứ dịch vòi trứng

Tình trạng này thường xuất hiện sau các đợt viêm nhiễm phụ khoa kéo dài hoặc điều trị chưa triệt để. Khi dịch tích tụ trong lòng ống, vòi trứng có thể giãn ra và giảm khả năng vận chuyển phôi.

Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ vùng bụng dưới, rối loạn kinh nguyệt hoặc khó chịu khi quan hệ. Nếu không xử trí kịp thời, ứ dịch có thể dẫn đến tắc nghẽn hoàn toàn.

Viêm tắc vòi trứng

Viêm tắc vòi trứng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến vô sinh do yếu tố ống dẫn trứng. Tình trạng này thường liên quan đến:

• Quan hệ tình dục không an toàn;
• Viêm nhiễm phụ khoa tái phát;
• Nạo phá thai không an toàn;
• Tiền sử viêm vùng chậu.

Khi viêm kéo dài, mô sẹo có thể hình thành và làm hẹp hoặc bít lòng ống. Điều này khiến trứng và tinh trùng khó gặp nhau hoặc làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung.

Thai ngoài tử cung

Thai ngoài tử cung xảy ra khi trứng đã thụ tinh không thể di chuyển vào buồng tử cung mà làm tổ ngay tại ống dẫn trứng. Ban đầu, biểu hiện có thể chỉ là đau nhẹ một bên bụng dưới hoặc ra máu âm đạo bất thường. Khi thai phát triển lớn hơn, nguy cơ vỡ vòi trứng có thể xảy ra, gây mất máu nhiều và đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.

Ung thư ống dẫn trứng

Ung thư ống dẫn trứng là bệnh lý hiếm gặp, thường xuất hiện ở phụ nữ lớn tuổi hoặc sau mãn kinh. Triệu chứng giai đoạn đầu thường không rõ ràng, có thể chỉ là đau âm ỉ vùng chậu hoặc ra dịch âm đạo kéo dài.

Nhiều nghiên cứu hiện nay cho thấy một số trường hợp ung thư buồng trứng có thể bắt nguồn từ ống dẫn trứng, vì vậy việc khám phụ khoa định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm.

Phương pháp điều trị viêm nhiễm ống dẫn trứng

Tùy vào mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp:

• Viêm nhẹ có thể điều trị bằng kháng sinh theo phác đồ.
• Tắc một phần có thể được xử lý bằng nội soi thông tắc.
• Tổn thương nặng hoặc tắc hoàn toàn có thể cần can thiệp phẫu thuật.

Trong trường hợp phải cắt bỏ hai vòi trứng, phụ nữ vẫn có thể cân nhắc phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm để hỗ trợ sinh sản.

Cách phòng ngừa bệnh lý ở ống dẫn trứng

Để giảm nguy cơ mắc bệnh lý tại ống dẫn trứng, phụ nữ nên duy trì những thói quen sau:

• Quan hệ tình dục an toàn;
• Vệ sinh vùng kín đúng cách, đặc biệt trong kỳ kinh nguyệt;
• Tránh lạm dụng dung dịch sát khuẩn mạnh;
• Khám phụ khoa định kỳ 6 – 12 tháng/lần;
• Điều trị sớm các viêm nhiễm phụ khoa.

Việc chủ động thăm khám khi xuất hiện đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt hoặc chảy máu bất thường sẽ giúp hạn chế biến chứng lâu dài.

Ống dẫn trứng là bộ phận nhỏ nhưng giữ vai trò trung tâm trong quá trình thụ tinh và mang thai tự nhiên. Bất kỳ bất thường nào tại đây đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của người phụ nữ. Việc hiểu rõ cấu tạo, chức năng và các bệnh lý liên quan sẽ giúp chị em chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và bảo vệ thiên chức làm mẹ một cách an toàn, bền vững.