icon_app_03735b6399_696a3c8baf_193690009b

Tải ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu để xem sổ tiêm chủng điện tử

Mở trong ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu

Những hành vi của trẻ tự kỷ thường gặp cha mẹ cần nhận biết sớm

Bùi Thị Ngọc Hà19/11/2026

Những hành vi của trẻ tự kỷ đôi khi dễ bị nhầm lẫn với tính cách nhút nhát, bướng bỉnh hoặc chậm nói thông thường. Tuy nhiên, đằng sau những biểu hiện tưởng chừng đơn giản có thể là dấu hiệu phát triển cần được quan tâm và đánh giá đúng cách.

Tự kỷ, hay rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder - ASD), là một tình trạng phát triển thần kinh có đặc điểm liên quan đến sự khác biệt trong giao tiếp, tương tác xã hội và các kiểu hành vi, sở thích hạn chế hoặc lặp lại. Những đặc điểm này thường xuất hiện từ giai đoạn phát triển sớm, mặc dù đôi khi chỉ được nhận biết rõ khi trẻ lớn hơn và phải đối mặt với những yêu cầu giao tiếp xã hội phức tạp. Mỗi trẻ tự kỷ có biểu hiện, khả năng và nhu cầu hỗ trợ khác nhau. Không phải trẻ nào cũng có đầy đủ các dấu hiệu giống nhau hoặc biểu hiện ở cùng một mức độ. Vì vậy, cha mẹ cần quan sát tổng thể quá trình phát triển của trẻ, thay vì chỉ dựa vào một hành vi riêng lẻ để nhận định.

Những hành vi của trẻ tự kỷ thường gặp

Những hành vi của trẻ tự kỷ thường liên quan đến hai nhóm đặc điểm chính: Khó khăn trong giao tiếp và tương tác xã hội; các hành vi, sở thích mang tính hạn chế, lặp lại. Dưới đây là một số biểu hiện cha mẹ có thể quan sát trong quá trình chăm sóc trẻ.

Hạn chế giao tiếp bằng mắt

Trẻ có thể ít nhìn vào mắt người đối diện khi được gọi tên, trò chuyện hoặc chơi cùng. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu đủ để xác định trẻ mắc tự kỷ mà cần xem xét cùng các đặc điểm phát triển khác.

Không phản ứng khi được gọi tên

Trẻ có thể ít quay đầu hoặc nhìn về phía người gọi dù đã được gọi nhiều lần. Biểu hiện này cũng có thể liên quan đến vấn đề thính lực, vì vậy cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra khi tình trạng kéo dài.

Trẻ tự kỷ có thể có những khác biệt trong giao tiếp, tương tác xã hội
Trẻ tự kỷ có thể có những khác biệt trong giao tiếp, tương tác xã hội

Chậm nói hoặc lặp lại lời nói

Trẻ có thể chậm nói, ít chủ động trò chuyện hoặc thường xuyên lặp lại từ ngữ, câu nói đã nghe. Hiện tượng này gọi là nhại lời, đôi khi là cách trẻ xử lý thông tin hoặc cố gắng giao tiếp.

Ít chủ động tương tác với người khác

Trẻ có thể thích chơi một mình, ít chia sẻ niềm vui hoặc không chủ động tìm người khác để cùng chơi. Trẻ cũng có thể gặp khó khăn khi sử dụng cử chỉ, ánh mắt để chia sẻ sự chú ý.

Thực hiện các hành vi lặp đi lặp lại

Một số trẻ thường xuyên vẫy tay, đung đưa cơ thể, đi đi lại lại, xếp đồ chơi thành hàng hoặc xoay đồ vật. Những hành vi này có thể giúp trẻ điều chỉnh cảm giác và cảm xúc.

Khó thích nghi khi thay đổi thói quen

Trẻ có thể khó chịu hoặc lo lắng khi lịch trình sinh hoạt, đồ vật quen thuộc hay môi trường xung quanh thay đổi. Một số trẻ cần duy trì những hoạt động theo trình tự nhất định để cảm thấy an toàn.

Có phản ứng khác biệt với âm thanh, ánh sáng và xúc giác

Trẻ có thể nhạy cảm với tiếng ồn, ánh sáng mạnh, mùi vị hoặc chất liệu quần áo. Ngược lại, một số trẻ ít phản ứng với những kích thích cảm giác. Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến thói quen ăn uống và sinh hoạt hằng ngày.

Không phải trẻ có một hoặc một vài biểu hiện trên đều mắc tự kỷ. Nếu nhận thấy trẻ có khó khăn kéo dài trong giao tiếp, tương tác xã hội hoặc xuất hiện hành vi lặp lại, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để được đánh giá. Đặc biệt, cần thăm khám sớm nếu trẻ mất đi những kỹ năng đã từng có.

Những hành vi của trẻ tự kỷ có thể biểu hiện qua cách giao tiếp, tương tác và phản ứng với môi trường xung quanh
Những hành vi của trẻ tự kỷ có thể biểu hiện qua cách giao tiếp, tương tác và phản ứng với môi trường xung quanh

Vì sao trẻ tự kỷ có những hành vi khác biệt?

Các biểu hiện ở trẻ tự kỷ có liên quan đến sự khác biệt trong quá trình phát triển và hoạt động của não bộ. Những khác biệt này ảnh hưởng đến cách trẻ tiếp nhận thông tin, giao tiếp, tương tác xã hội và phản ứng với môi trường.

Một số yếu tố thường liên quan đến những hành vi này gồm:

  • Khó khăn trong xử lý thông tin: Trẻ có thể mất nhiều thời gian hơn để hiểu lời nói, nhận biết cảm xúc hoặc phản ứng với tình huống giao tiếp.
  • Khác biệt về cảm giác: Trẻ có thể nhạy cảm hoặc ít nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng, mùi vị và tiếp xúc cơ thể.
  • Nhu cầu duy trì thói quen: Những hoạt động quen thuộc giúp trẻ cảm thấy an toàn. Vì vậy, trẻ có thể khó chịu khi lịch trình hoặc môi trường thay đổi.
  • Khả năng diễn đạt hạn chế: Khi chưa biết cách thể hiện nhu cầu, trẻ có thể khóc, la hét hoặc có những hành vi lặp lại để truyền đạt cảm xúc.

Cần lưu ý rằng không có một nguyên nhân đơn lẻ giải thích tất cả hành vi của trẻ tự kỷ. Các biểu hiện cũng không phải do cha mẹ nuôi dạy sai cách.

Cần quan sát, thấu hiểu và hỗ trợ đúng cách để trẻ dần cải thiện hành vi và kỹ năng cần thiết
Cần quan sát, thấu hiểu và hỗ trợ đúng cách để trẻ dần cải thiện hành vi và kỹ năng cần thiết

Cha mẹ nên làm gì khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu tự kỷ?

Khi nhận thấy trẻ có những hành vi khác biệt kéo dài, cha mẹ không nên vội vàng kết luận hoặc trách phạt trẻ. Thay vào đó, việc quan sát, tìm hiểu nguyên nhân và hỗ trợ đúng cách sẽ giúp trẻ cải thiện kỹ năng cần thiết.

Theo dõi hành vi và sự phát triển của trẻ

Cha mẹ nên ghi nhận thời điểm trẻ xuất hiện hành vi, tần suất, hoàn cảnh xảy ra và phản ứng của trẻ. Những thông tin này giúp quá trình đánh giá phát triển có thêm dữ liệu thực tế.

Đặc biệt, cần chú ý nếu trẻ mất đi những kỹ năng từng có, chẳng hạn trước đây biết nói một số từ nhưng sau đó không còn sử dụng.

Đưa trẻ đi đánh giá phát triển

Nếu nghi ngờ trẻ có dấu hiệu tự kỷ, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên môn về nhi khoa hoặc phát triển trẻ em. Việc đánh giá có thể bao gồm quan sát hành vi, kiểm tra khả năng giao tiếp, tương tác, ngôn ngữ và các kỹ năng phát triển.

Không nên tự chẩn đoán trẻ thông qua danh sách dấu hiệu trên mạng. Một hành vi riêng lẻ chưa đủ để xác định trẻ có mắc rối loạn phổ tự kỷ hay không.

Cần tìm hiểu nguyên nhân và hỗ trợ trẻ đúng cách
Cần tìm hiểu nguyên nhân và hỗ trợ trẻ đúng cách

Tạo môi trường giao tiếp tích cực

Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện, chơi cùng và khuyến khích trẻ thể hiện nhu cầu bằng lời nói, cử chỉ hoặc hình ảnh. Hãy sử dụng câu ngắn, rõ ràng, phù hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ.

Bên cạnh đó, nên duy trì lịch sinh hoạt tương đối ổn định và thông báo trước khi có thay đổi để trẻ dễ thích nghi hơn.

Phối hợp với chương trình can thiệp phù hợp

Tùy theo nhu cầu, trẻ có thể được hỗ trợ thông qua các chương trình phát triển kỹ năng giao tiếp, ngôn ngữ, tương tác xã hội và khả năng tự lập. Việc can thiệp nên được xây dựng theo khả năng và khó khăn riêng của từng trẻ.

Cha mẹ cần phối hợp với người thực hiện can thiệp để duy trì các hoạt động phù hợp tại nhà. Không nên tự ý áp dụng phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng hoặc sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định y tế.

Cha mẹ cần kiên nhẫn quan sát và đồng hành cùng trẻ trong sinh hoạt
Cha mẹ cần kiên nhẫn quan sát và đồng hành cùng trẻ trong sinh hoạt

Những hành vi của trẻ tự kỷ có thể biểu hiện qua khó khăn giao tiếp, hạn chế tương tác xã hội, hành vi lặp lại và phản ứng khác biệt với môi trường. Mỗi trẻ có đặc điểm phát triển riêng nên cha mẹ cần quan sát toàn diện, tránh tự kết luận từ một dấu hiệu đơn lẻ. Khi nhận thấy trẻ có biểu hiện đáng lo ngại, hãy chủ động đưa trẻ đi đánh giá và tìm kiếm phương pháp hỗ trợ phù hợp để đồng hành cùng con. Cha mẹ nên chủ động theo dõi các mốc phát triển của trẻ và đăng ký thăm khám tại cơ sở y tế phù hợp khi có dấu hiệu bất thường.

Miễn trừ trách nhiệm

Thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tham vấn y khoa. Trước khi đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe, bạn nên được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.
Liên hệ hotline 1800 6928 để được Bác sĩ Long Châu hỗ trợ nếu cần được tư vấn.

icon_starBài viết có hữu ích với bạn?

NGUỒN THAM KHẢO

Chủ đề:
Chia sẻ:

NỘI DUNG LIÊN QUAN