Những dấu hiệu nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ mà phụ huynh cần lưu ý

Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa, đặc biệt khi ăn uống hoặc sinh hoạt trong môi trường không đảm bảo vệ sinh. Bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết các biểu hiện bất thường để có hướng xử trí và chăm sóc trẻ kịp thời.

Những dấu hiệu nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ

Cha mẹ nên theo dõi các biểu hiện dưới đây để phát hiện sớm tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột và đưa trẻ đi thăm khám khi cần thiết:

• Tiêu chảy: Theo NICE, tiêu chảy là triệu chứng thường gặp khi trẻ nhiễm khuẩn đường ruột. Trẻ đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân lỏng, có thể kèm mùi hôi, chất nhầy hoặc lẫn máu trong một số trường hợp.
• Nôn ói: Trẻ có thể nôn nhiều lần, xuất hiện trước hoặc cùng với tiêu chảy. Triệu chứng này thường gặp ở các trường hợp nhiễm virus nhưng cũng có thể xảy ra khi nhiễm vi khuẩn.
• Sốt: Mức độ sốt phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Trẻ nhiễm virus thường chỉ sốt nhẹ, trong khi nhiễm khuẩn do vi khuẩn có thể gây sốt cao hơn, đặc biệt nếu tình trạng nhiễm trùng lan rộng.
• Đau bụng, mệt mỏi: Trẻ có thể ôm bụng, quấy khóc hoặc than đau bụng. Bên cạnh đó, trẻ thường chán ăn, bỏ bú, mệt mỏi, khó chịu, ngủ ít hoặc trở nên lờ đờ.
• Dấu hiệu mất nước: Khi tiêu chảy và nôn kéo dài, trẻ dễ bị mất nước. Một số biểu hiện cần lưu ý gồm khô miệng, mắt trũng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, da giảm độ đàn hồi và cơ thể mệt lả. Nếu không được bù nước kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ.

Không nên tự ý điều trị tại nhà nếu trẻ có dấu hiệu nặng hoặc tình trạng kéo dài, vì việc thăm khám sớm sẽ giúp đạt hiệu quả điều trị tốt hơn.

Vì sao trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột?

Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ có thể do nhiều loại virus và vi khuẩn gây ra. Các tác nhân thường gặp gồm Rotavirus, Escherichia coli (E. coli) gây bệnh, Salmonella, Shigella và Campylobacter. Mầm bệnh chủ yếu lây truyền qua đường tiêu hóa, thông qua thực phẩm, nước uống hoặc bàn tay, dụng cụ chăm sóc trẻ bị nhiễm bẩn.

Một số nguyên nhân làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ gồm:

• Sữa và thức ăn không đảm bảo vệ sinh: Theo CDC, sữa công thức pha sai cách, để quá lâu ở nhiệt độ phòng hoặc bình sữa không được vệ sinh, tiệt trùng đúng quy trình có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Nguồn nước không an toàn: Nước dùng để pha sữa, rửa bình sữa hoặc chế biến thức ăn dặm bị nhiễm vi khuẩn có thể là nguồn lây bệnh.
• Vệ sinh cá nhân chưa tốt: Người chăm sóc không rửa tay sạch trước khi pha sữa, cho trẻ ăn hoặc sau khi thay tã làm tăng nguy cơ truyền mầm bệnh sang trẻ.
• Môi trường sống thiếu vệ sinh: Đồ chơi, vật dụng, chăn gối hoặc không gian sinh hoạt không được vệ sinh thường xuyên có thể chứa vi khuẩn gây bệnh.
• Hệ miễn dịch còn non yếu: Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, có sức đề kháng chưa hoàn thiện nên dễ bị vi khuẩn và virus tấn công hơn so với trẻ lớn.

Việc duy trì vệ sinh trong ăn uống, chăm sóc và sinh hoạt hằng ngày là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ.

Cách phòng ngừa nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ

Để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột, cha mẹ cần chú trọng đến chế độ dinh dưỡng, vệ sinh cá nhân và môi trường sống của trẻ. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa hiệu quả:

Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ trong những tháng đầu đời. Trong sữa mẹ có nhiều kháng thể và các yếu tố miễn dịch giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ bảo vệ trẻ trước nhiều tác nhân gây bệnh. Việc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu cũng góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột.

Rửa tay trước khi chăm sóc trẻ

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch là biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả trong việc phòng ngừa bệnh. Người chăm sóc nên rửa tay trước khi pha sữa, cho trẻ ăn, thay tã và sau khi đi vệ sinh. Thói quen này giúp hạn chế sự lây lan của vi khuẩn, virus từ tay sang thức ăn hoặc các vật dụng của trẻ.

Sử dụng nguồn nước sạch

Nguồn nước dùng để pha sữa, rửa bình sữa hoặc chế biến thức ăn dặm cần đảm bảo an toàn. Cha mẹ nên sử dụng nước đã đun sôi hoặc nguồn nước đạt tiêu chuẩn vệ sinh để giảm nguy cơ nhiễm vi khuẩn. Đồng thời, cần bảo quản nước đúng cách để tránh tái nhiễm bẩn trong quá trình sử dụng.

Vệ sinh dụng cụ ăn uống đúng cách

Bình sữa, núm ti, cốc, thìa và các dụng cụ ăn uống của trẻ cần được rửa sạch và tiệt trùng trước mỗi lần sử dụng. Sữa công thức sau khi pha hoặc thức ăn đã chế biến không nên để ở nhiệt độ phòng quá lâu vì đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn phát triển. Dụng cụ sạch sẽ sẽ giúp hạn chế nguy cơ đưa mầm bệnh vào đường tiêu hóa của trẻ.

Giữ môi trường sống sạch sẽ

Không gian sinh hoạt của trẻ cần được vệ sinh thường xuyên để giảm sự tích tụ của vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh. Chăn gối, quần áo, đồ chơi và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc nên được làm sạch định kỳ. Một môi trường sống sạch sẽ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa cũng như sức khỏe tổng thể của trẻ.

Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh

Nếu trong gia đình hoặc xung quanh có người đang bị tiêu chảy, nôn ói hoặc mắc bệnh đường tiêu hóa, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần. Đồng thời, người bệnh cần rửa tay sạch và sử dụng đồ dùng cá nhân riêng để tránh lây nhiễm. Đây là biện pháp giúp giảm nguy cơ trẻ mắc bệnh do lây truyền qua đường phân - miệng.

Cho trẻ uống vắc xin Rotavirus theo khuyến cáo

Rotavirus là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ. Việc cho trẻ uống vắc xin Rotavirus đúng lịch theo khuyến cáo giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỉ lệ nhập viện và hạn chế các biến chứng do tiêu chảy nặng. Cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn lịch tiêm phù hợp với độ tuổi của trẻ.

Nhận biết sớm các dấu hiệu nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ giúp trẻ được điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ mất nước và các biến chứng. Đồng thời, cha mẹ cần duy trì vệ sinh, dinh dưỡng hợp lý và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi các triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng.