Nên làm gì khi xét nghiệm HBsAg dương tính? Phòng ngừa lây nhiễm viêm gan B

Viêm gan B là một trong những bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến gan và sức khỏe lâu dài. Xét nghiệm HBsAg thường được chỉ định để phát hiện sự hiện diện của virus viêm gan B trong máu. Tuy nhiên, nhiều người khi nhận kết quả dương tính lại lo lắng không biết điều đó có nghĩa là gì, liệu đã mắc bệnh hay chưa. 

Xét nghiệm HBsAg dương tính có ý nghĩa gì?

Khi xét nghiệm HBsAg dương tính, điều đó cho thấy máu có chứa kháng nguyên bề mặt của virus HBV, viết tắt của Hepatitis B surface Antigen. Đây là lớp vỏ ngoài của virus và sự xuất hiện của nó chứng tỏ bạn đã nhiễm virus viêm gan B ở mức độ nào đó. Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa bạn đang bị bệnh gan nặng, mà chỉ cho biết virus đang tồn tại hoặc hoạt động trong cơ thể.

Người có kết quả HBsAg dương tính có thể thuộc một trong ba nhóm sau:

• Nhiễm cấp tính: Virus vừa xâm nhập, thường trong vài tuần đến vài tháng. Cơ thể phản ứng mạnh, gây mệt mỏi, vàng da, chán ăn. Phần lớn người lớn có thể tự khỏi nếu sức đề kháng tốt.
• Nhiễm mạn tính: Virus tồn tại trên 6 tháng, có nguy cơ tiến triển thành viêm gan mạn, xơ gan hoặc ung thư gan nếu không kiểm soát.
• Người lành mang virus: Có virus trong máu nhưng chức năng gan bình thường, không triệu chứng rõ, tuy nhiên vẫn có khả năng lây nhiễm.

Ngược lại, nếu kết quả HBsAg âm tính, nghĩa là chưa phát hiện kháng nguyên trong máu. Điều này có thể chỉ ra bạn chưa nhiễm virus hoặc đã khỏi bệnh và có miễn dịch nhờ tiêm vắc-xin hay tự khỏi sau nhiễm cấp tính. Bác sĩ thường yêu cầu làm thêm xét nghiệm Anti-HBs để xác định cơ thể có kháng thể bảo vệ hay không.

Để hiểu rõ tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu:

• HBeAg và Anti-HBe: Giúp xác định virus có đang nhân lên mạnh hay đã giảm hoạt động.
• Anti-HBc IgM và IgG: Phân biệt nhiễm cấp tính hay mạn tính, hoặc từng nhiễm trong quá khứ.
• Định lượng HBV DNA: Đo tải lượng virus trong máu, là cơ sở đánh giá mức độ nguy hiểm và quyết định điều trị.
• Men gan AST, ALT và siêu âm gan: Giúp phát hiện sớm tổn thương gan, xơ gan hoặc khối u.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện có khoảng 296 triệu người trên toàn cầu sống chung với viêm gan B mạn tính, gần 900.000 ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, tỷ lệ mang virus dao động từ 8% đến 20% dân số. Phát hiện sớm qua xét nghiệm HBsAg dương tính chính là cửa sổ vàng để can thiệp và ngăn biến chứng.

Người có kết quả HBsAg dương tính nên làm gì?

Khi biết kết quả, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và đến bác sĩ chuyên khoa gan mật. Bác sĩ sẽ xác định tình trạng cụ thể và hướng dẫn kế hoạch theo dõi phù hợp. Ngoài ra, người bệnh nên thông báo cho người thân để cùng kiểm tra, vì viêm gan B có thể lây qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con.

Trường hợp nhiễm cấp tính

Thường chỉ cần nghỉ ngơi, ăn uống lành mạnh và theo dõi từ 3 đến 6 tháng. Cơ thể có thể tự loại bỏ virus, sau đó hình thành miễn dịch suốt đời. Trong thời gian này, cần tránh dùng rượu bia, thuốc lá và thực phẩm nhiều dầu mỡ để giảm gánh nặng cho gan.

Trường hợp nhiễm mạn tính

Nếu HBsAg dương tính kéo dài trên 6 tháng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus như tenofovir hoặc entecavir. Điều trị giúp ức chế virus, bảo vệ tế bào gan và ngăn ngừa biến chứng. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều. Người bệnh cần xét nghiệm men gan định kỳ, HBV DNA và siêu âm gan để theo dõi hiệu quả điều trị.

Trường hợp lành mang virus

Dù không có triệu chứng, vẫn cần khám định kỳ để theo dõi tải lượng virus và men gan. Duy trì lối sống lành mạnh, tránh rượu bia và chất độc hại cho gan. Bên cạnh đó, nên tiêm phòng cho người thân chưa có miễn dịch để hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong gia đình.

Người mang HBsAg dương tính có thể sống khỏe mạnh nếu tuân thủ thăm khám và điều trị định kỳ.

• Khám chuyên khoa gan mật, làm xét nghiệm men gan và HBV DNA mỗi 6 đến 12 tháng.
• Siêu âm gan thường xuyên để phát hiện sớm xơ gan hoặc khối u.
• Duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, cá, trái cây; hạn chế đồ chiên xào, nội tạng và tuyệt đối không dùng rượu bia.
• Tập thể dục 30 phút mỗi ngày như đi bộ, yoga, bơi lội.
• Uống đủ 2 đến 2,5 lít nước và giữ tinh thần thoải mái.

Bên cạnh đó, cập nhật kiến thức y khoa từ các nguồn chính thống như WHO, CDC Hoa Kỳ và Cục Y tế Dự phòng giúp bạn hiểu đúng và yên tâm hơn trong hành trình sống khỏe cùng viêm gan B.

Cách phòng ngừa lây nhiễm viêm gan B

Để ngăn ngừa lây nhiễm viêm gan B, người mang HBsAg dương tính cần hiểu rõ con đường lây truyền và chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ lây nhiễm cho người thân và cộng đồng. Người có HBsAg dương tính vẫn có thể sống hòa nhập và bảo vệ người thân nếu tuân thủ nguyên tắc phòng ngừa:

• Không dùng chung vật dụng cá nhân có thể dính máu như bàn chải, dao cạo râu, bấm móng tay, kim tiêm.
• Che kín vết thương hở, tránh để người khác tiếp xúc với máu.
• Không hiến máu hoặc hiến tạng.
• Khuyến khích người thân xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs.
• Người chưa có kháng thể cần tiêm đủ 3 mũi vắc-xin viêm gan B theo lịch.
• Duy trì đời sống tình dục an toàn bằng cách sử dụng bao cao su khi quan hệ để giảm nguy cơ lây truyền qua đường tình dục.
• Mẹ bầu mang virus cần thông báo với bác sĩ sản khoa để được hướng dẫn tiêm phòng và theo dõi thai kỳ đúng cách, nhằm ngăn lây nhiễm sang con.
• Ngoài ra, người bệnh nên giữ chế độ sinh hoạt lành mạnh, ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý và tái khám định kỳ để theo dõi sức khỏe gan.

Trên đây là lời giải đáp cho thắc mắc xét nghiệm HBsAg dương tính có ý nghĩa gì mà bạn có thể tham khảo. Nhờ y học hiện đại và thuốc kháng virus hiệu quả, người nhiễm viêm gan B có thể sống bình thường, làm việc, lập gia đình và sinh con khỏe mạnh. Điều quan trọng là phát hiện sớm, điều trị đúng và duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ gan và cuộc sống trọn vẹn hơn.