Khi nào cần đi khám tiêu hóa để bảo vệ sức khỏe đường ruột?

Trong sinh hoạt hằng ngày, các biểu hiện như đầy bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc thay đổi thói quen đại tiện có thể xuất hiện thoáng qua. Dù vậy, nếu các triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề ở đường ruột. Lúc này, việc theo dõi và đánh giá y tế trở nên cần thiết.

Khám tiêu hóa là gì? 

Khám tiêu hóa là quá trình bác sĩ chuyên khoa đánh giá toàn diện hệ tiêu hóa từ miệng đến hậu môn, bao gồm các cơ quan chính và các tuyến phụ trợ như gan, túi mật và tụy. Việc thăm khám giúp phát hiện sớm các bất thường, đánh giá chức năng tiêu hóa và theo dõi hiệu quả điều trị, từ đó hỗ trợ chẩn đoán và xử trí kịp thời các vấn đề tiêu hóa. Khám tiêu hóa giúp phát hiện nhiều bệnh lý từ nhẹ đến nặng:

• Rối loạn tiêu hóa: Các triệu chứng như đầy bụng, khó tiêu, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài thường là dấu hiệu của hội chứng ruột kích thích, rối loạn vi sinh đường ruột hoặc kém hấp thu.
• Viêm loét dạ dày và tá tràng: Bệnh lý phổ biến gây đau vùng thượng vị, ợ chua và buồn nôn, thường liên quan đến vi khuẩn Helicobacter pylori hoặc sử dụng thuốc giảm đau kéo dài.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Tình trạng axit dạ dày trào ngược lên thực quản gây ợ nóng, khó nuốt và ho dai dẳng, nếu không được điều trị có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng.
• Bệnh lý gan mật: Bao gồm viêm gan, xơ gan, sỏi mật, viêm túi mật ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa chất béo và chức năng giải độc của cơ thể.
• Polyp, tổn thương tiền ung thư và ung thư đường tiêu hóa: Khám tiêu hóa sớm giúp phát hiện các tổn thương này khi chưa có triệu chứng rõ ràng, tăng cơ hội điều trị thành công và kéo dài tuổi thọ.

Khi nào cần đi khám tiêu hóa để bảo vệ sức khoẻ đường ruột?

Biết đúng thời điểm cần đi khám tiêu hóa giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe và tránh để bệnh tiến triển nặng. Có hai nhóm đối tượng cần quan tâm đến việc khám tiêu hóa: Những người đang có triệu chứng bất thường và những người nên khám định kỳ dù chưa có biểu hiện rõ ràng.

Các triệu chứng thường gặp cần đi khám tiêu hóa

Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu sau, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được thăm khám và tư vấn:

• Đau bụng tái diễn không rõ nguyên nhân: Đau bụng xuất hiện nhiều lần, đặc biệt là đau vùng thượng vị, hạ sườn phải hoặc quanh rốn kéo dài từ vài ngày đến vài tuần cần được kiểm tra kỹ lưỡng.
• Ợ nóng, ợ chua và buồn nôn kéo dài: Triệu chứng này thường gặp ở người bị trào ngược dạ dày thực quản hoặc viêm dạ dày, nếu không được điều trị có thể gây loét và chảy máu.
• Rối loạn đi tiêu: Tiêu chảy kéo dài từ ba ngày trở lên hoặc táo bón dai dẳng từ một tuần trở lên đều là dấu hiệu cảnh báo rối loạn chức năng ruột hoặc viêm nhiễm đường tiêu hóa.
• Chướng bụng và đầy hơi sau ăn: Cảm giác bụng căng phồng, khó tiêu, ợ hơi nhiều lần sau mỗi bữa ăn cho thấy hệ tiêu hóa đang gặp khó khăn trong việc xử lý thức ăn.
• Sụt cân không rõ lý do: Giảm cân từ 5kg trở lên trong vòng một tháng mà không ăn kiêng hoặc tăng vận động là dấu hiệu nguy hiểm, có thể liên quan đến ung thư hoặc bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng.
• Phân có máu hoặc phân đen sẫm: Đây là dấu hiệu xuất huyết đường tiêu hóa, cần được xử trí khẩn cấp để tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Nhóm đối tượng nên khám tiêu hóa định kỳ dù chưa có triệu chứng

Bên cạnh những người có triệu chứng rõ ràng, một số nhóm đối tượng nên chủ động khám tiêu hóa định kỳ:

• Người trên bốn mươi tuổi: Nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa tăng cao theo tuổi tác, đặc biệt là ung thư đại trực tràng và ung thư dạ dày. Khám định kỳ từ một đến hai năm một lần giúp phát hiện sớm tổn thương.
• Người có tiền sử bệnh tiêu hóa: Những người từng mắc viêm loét dạ dày, viêm đại tràng, polyp đại tràng hoặc bệnh gan mật cần theo dõi định kỳ để tránh tái phát hoặc biến chứng.
• Người có người thân mắc bệnh tiêu hóa: Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong nhiều bệnh lý tiêu hóa, đặc biệt là ung thư. Nếu có người thân trực hệ mắc ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày hoặc viêm loét, bạn nên khám sớm hơn người bình thường.
• Người thường xuyên căng thẳng và ăn uống thất thường: Lối sống không lành mạnh, stress kéo dài, ăn nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ, uống nhiều rượu bia hoặc hút thuốc lá làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc tiêu hóa và cần được theo dõi sát sao.

Theo các tổ chức y tế, bệnh tiêu hóa có xu hướng gia tăng và trẻ hóa do thay đổi lối sống và chế độ ăn uống. Vì vậy, việc chủ động khám tiêu hóa định kỳ là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và cần thiết cho mọi người.

Quy trình khám tiêu hóa thường gồm những gì? 

Hiểu rõ quy trình khám tiêu hóa giúp người bệnh chuẩn bị tốt hơn về mặt tâm lý và thực hiện đúng các yêu cầu của bác sĩ, từ đó đảm bảo kết quả khám chính xác và hiệu quả.

Khai thác thông tin và triệu chứng

Bước đầu của quy trình khám tiêu hóa là bác sĩ khai thác chi tiết các triệu chứng hiện tại như đau bụng, khó tiêu, ợ chua, táo bón hoặc tiêu chảy, đồng thời tìm hiểu thói quen ăn uống, sinh hoạt, mức độ stress và việc sử dụng rượu bia, thuốc lá. Bác sĩ cũng ghi nhận tiền sử bệnh cá nhân và gia đình, đặc biệt là các bệnh lý tiêu hóa và yếu tố di truyền, nhằm đánh giá nguy cơ và định hướng chẩn đoán phù hợp.

Thăm khám lâm sàng

Sau khi khai thác thông tin, bác sĩ tiến hành khám lâm sàng bằng cách sờ nắn vùng bụng để đánh giá mức độ căng cứng, đau nhấn, khối bất thường hoặc gan lách to. Bác sĩ cũng quan sát màu da, niêm mạc và các dấu hiệu vàng da, xuất huyết hoặc suy dinh dưỡng. Những thông tin này giúp bác sĩ có cái nhìn ban đầu về tình trạng sức khỏe tiêu hóa của người bệnh.

Các phương pháp cận lâm sàng có thể được chỉ định

Tùy vào triệu chứng và kết quả khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm và thăm dò chuyên sâu:

• Xét nghiệm máu và phân: Xét nghiệm máu giúp đánh giá chức năng gan, tụy, phát hiện thiếu máu hoặc nhiễm trùng. Xét nghiệm phân giúp phát hiện vi khuẩn, ký sinh trùng, máu ẩn hoặc rối loạn tiêu hóa.
• Siêu âm bụng: Phương pháp không xâm lấn giúp quan sát gan, túi mật, tụy, thận và các cơ quan khác trong ổ bụng, phát hiện sỏi mật, u nang hoặc khối bất thường.
• Nội soi tiêu hóa: Đây là phương pháp quan trọng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng hoặc đại trực tràng, phát hiện viêm loét, polyp, xuất huyết hoặc ung thư. Quá trình nội soi thường được thực hiện với gây tê hoặc an thần nhẹ, giúp người bệnh ít cảm thấy đau đớn và lo lắng.

Tư vấn và hướng dẫn sau khám

Sau khi có kết quả từ các xét nghiệm và thăm dò, bác sĩ sẽ giải thích rõ ràng tình trạng sức khỏe của người bệnh, chẩn đoán bệnh nếu có và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Bác sĩ cũng hướng dẫn người bệnh điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống và theo dõi triệu chứng. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm túc hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả điều trị và phòng ngừa biến chứng.

Nhìn chung, hiểu rõ khi nào cần đi khám tiêu hóa để bảo vệ sức khỏe đường ruột giúp mỗi người chủ động hơn trong việc phòng ngừa và kiểm soát các bệnh lý tiêu hóa. Thăm khám đúng thời điểm không chỉ hỗ trợ chẩn đoán sớm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe lâu dài.