Khi bé bị bất dung nạp lactose mẹ kiêng gì? Cách chăm sóc bé đúng

Khi trẻ nhỏ gặp tình trạng bất dung nạp lactose, việc chăm sóc và dinh dưỡng cần được điều chỉnh cẩn thận để hạn chế rối loạn tiêu hóa và giúp bé dễ chịu hơn. Trong đó, chế độ ăn của mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đường ruột của bé, đặc biệt với trẻ đang bú mẹ.

Các triệu chứng thường gặp của bất dung nạp lactose ở trẻ nhỏ

Theo NIH, bất dung nạp lactose xảy ra khi cơ thể trẻ thiếu hoặc giảm hoạt động enzyme lactase, khiến lactose trong sữa không được tiêu hóa hoàn toàn. Phần lactose chưa phân giải sẽ đi xuống đại tràng và gây ra nhiều rối loạn tiêu hóa đặc trưng:

• Đầy hơi, chướng bụng: Lactose không được tiêu hóa sẽ bị vi khuẩn đại tràng lên men, sinh ra khí (chủ yếu là carbon dioxide và hydro), khiến trẻ có cảm giác căng tức bụng, khó chịu.
• Tiêu chảy kéo dài: Lactose chưa phân giải có tính thẩm thấu cao, hút nước vào lòng ruột và bị đào thải qua phân, dẫn đến phân lỏng, nhiều nước hoặc đi tiêu nhiều lần trong ngày.
• Nôn và trớ sữa: Tình trạng đầy hơi, tăng áp lực trong ổ bụng có thể khiến sữa và thức ăn trào ngược lên thực quản, gây nôn hoặc trớ sau khi bú.
• Quấy khóc, khó chịu: Do lactose không được hấp thu, trẻ không nhận đủ năng lượng cần thiết, dễ đói, khó chịu và quấy khóc kéo dài, dù không phải do bú quá nhiều.
• Đau quặn bụng: Trẻ có thể xuất hiện các cơn co thắt ruột gây đau, biểu hiện bằng việc co chân, ưỡn người hoặc cong lưng khi khóc.

Đối với trẻ bú mẹ, lactose vẫn là thành phần tự nhiên trong sữa mẹ. Vì vậy, khi trẻ có dấu hiệu bất dung nạp lactose, việc điều chỉnh chế độ ăn của mẹ và theo dõi sát triệu chứng của trẻ cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế, nhằm tránh tự ý kiêng khem không cần thiết ảnh hưởng đến dinh dưỡng của cả mẹ và bé.

Khi bé bị bất dung nạp lactose mẹ kiêng gì?

Với trẻ bú mẹ, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chính và các thành phần trong khẩu phần ăn của mẹ có thể gián tiếp ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ. Khi bé có dấu hiệu bất dung nạp lactose, mẹ cần điều chỉnh chế độ ăn phù hợp nhằm hạn chế các rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, đầy bụng hay quấy khóc.

Một số nhóm thực phẩm mẹ nên hạn chế gồm:

• Bánh kẹo, đồ ngọt, sữa ngọt: Các thực phẩm này thường chứa hàm lượng đường lactose cao. Khi mẹ tiêu thụ nhiều, lượng lactose đi vào sữa mẹ có thể tăng, khiến trẻ không tiêu hóa được, từ đó làm nặng thêm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa.

• Hoa quả có hàm lượng đường cao: Việc ăn quá nhiều trái cây ngọt có thể làm tăng lượng đường đưa vào cơ thể trẻ thông qua sữa mẹ. Ở trẻ bất dung nạp lactose, điều này dễ gây đầy bụng, tiêu chảy và cảm giác khó chịu.
• Hải sản (nếu mẹ hoặc bé có cơ địa nhạy cảm): Hải sản có nguy cơ gây phản ứng dị ứng ở một số trẻ. Khi đường ruột bị kích ứng hoặc tổn thương, hoạt động của enzyme lactase có thể suy giảm, khiến tình trạng bất dung nạp lactose trở nên rõ rệt hơn.

Việc kiêng khem nên được thực hiện có chọn lọc, tránh loại bỏ quá nhiều thực phẩm cùng lúc để không ảnh hưởng đến chất lượng dinh dưỡng của mẹ và sữa cho bé. Trong trường hợp trẻ có triệu chứng kéo dài, mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn phù hợp.

Cách chăm sóc và xử trí khi bé bị bất dung nạp lactose trong sữa mẹ

Bất dung nạp lactose ở trẻ đang bú mẹ thường liên quan đến sự thiếu hụt tạm thời enzyme lactase do niêm mạc ruột chưa hoàn thiện hoặc bị tổn thương sau rối loạn tiêu hóa. Nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng cách, đa số trẻ vẫn có thể tiếp tục bú mẹ và hồi phục hoàn toàn sau một thời gian ngắn.

Một số nguyên tắc chăm sóc và xử trí được khuyến nghị gồm:

• Duy trì việc bú mẹ: Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ, giúp hỗ trợ miễn dịch và phục hồi hệ tiêu hóa. Chỉ nên tạm ngưng hoặc điều chỉnh hình thức bú khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ.

• Theo dõi sát phản ứng sau mỗi cữ bú: Mẹ nên quan sát và ghi nhận các dấu hiệu như thời gian bú, lượng bú, tình trạng đầy bụng, nôn trớ, tiêu chảy hoặc quấy khóc sau bú. Những thông tin này rất quan trọng để bác sĩ đánh giá mức độ bất dung nạp và hiệu quả xử trí.
• Xử lý nguyên nhân nền gây tổn thương ruột: Trong nhiều trường hợp, bất dung nạp lactose là hậu quả của nhiễm khuẩn hoặc viêm ruột. Việc điều trị triệt để nguyên nhân này giúp niêm mạc ruột hồi phục, từ đó enzyme lactase được sản xuất trở lại.
• Cân nhắc sử dụng sản phẩm không chứa lactose khi cần thiết: Một số trẻ có triệu chứng nặng có thể cần bổ sung sữa hoặc chế phẩm không lactose trong thời gian ngắn. Việc này cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế để tránh thiếu hụt dinh dưỡng.
• Hỗ trợ phục hồi hệ tiêu hóa: Đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi đầy đủ, tránh thay đổi chế độ ăn đột ngột và tuân thủ hướng dẫn điều trị giúp đường ruột phục hồi nhanh hơn.

Thông thường, bất dung nạp lactose ở trẻ bú mẹ không kéo dài. Khi niêm mạc ruột lành lại, trẻ có thể dung nạp lactose bình thường và tiếp tục bú mẹ mà không gặp trở ngại.

Trong trường hợp trẻ bú kém, chậm tăng cân, tiêu chảy kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu mất nước, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá chuyên sâu.

Tóm lại, khi bé bị bất dung nạp lactose mẹ kiêng gì và chăm sóc ra sao đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện triệu chứng và giúp bé dễ chịu hơn. Phần lớn trường hợp chỉ mang tính tạm thời, bé vẫn có thể bú mẹ bình thường nếu được theo dõi và xử trí đúng cách. Nếu các biểu hiện kéo dài hoặc bé chậm tăng cân, mẹ nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn phù hợp.

Bé bị bất dung nạp lactose cần được chăm sóc dinh dưỡng phù hợp để tránh rối loạn tiêu hóa và suy giảm thể trạng. Tiêm phòng đầy đủ giúp tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng - yếu tố có thể khiến hệ tiêu hóa của bé thêm nhạy cảm. Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cung cấp vắc xin chính hãng, bảo quản chuẩn GSP cùng đội ngũ y tế giàu kinh nghiệm, đảm bảo an toàn cho bé trong từng mũi tiêm. Liên hệ 1800 6928 (miễn phí) để được tư vấn và đặt lịch tiêm phù hợp.